Portret: De Baal Shem Tov (stichter van het chassidisme)

Israel Baal Shem Tov werd geboren op 18 Eloel 5458 (joodse jaartelling) in de kleine stad Okup in de Oekraïne. Hij overleed in 5520. De naam 'Baal Shem Tov' betekent 'de meester van de Naam'. Deze naam werd hem later gegeven toen hij bekend werd als een grote, vrome leider met Goddelijke krachten om wonderen te verrichten. Hij stichtte het chassidisme, een joods orthodoxe stroming.

Vrees God

Toen hij 5 jaar oud was verloor de Baal Shem Tov zijn vader Eliëzer, die een erg vrome en bescheiden man was en erg gewaardeerd werd door zijn gemeenschap. Voor zijn dood riep Eliëzer zijn kleine zoon naast zijn bed en zei tegen hem: Mijn laatste bericht aan jou, mijn beste zoon, is: "Vrees niemand en niets, behalve God! Hou van iedere jood met heel je hart en heel je ziel!"

De kleine wees werd ondergebracht bij een leraar van de 'cheider' (joodse school). Telkens als de kleine jongen een mogelijkheid had, rende hij naar het dichtsbijzijnde bos en bracht daar uren nadenkend door, kijkend naar de grote wonderen van de natuur en ziendend de Goddelijke hand in elke kleine bloem en grasblad. Deze natuurstudie in zijn vroege jeugd liet een grote indruk op hem na, en later, in één van zijn lessen aan zijn volgelingen, zei hij: "Wanneer je een blad van de boom ziet waaien, denk dan niet dat het zomaar gebeurt, want het is Gods wil dat het wegwaaid!"

Gebed

Op jonge leeftijd werd hij aangesteld als assistent van de leraar van het cheider. Zijn taken waren de Shema, zegens en gebeden te reciteren met de jongste kinderen alsook hen van cheider naar huis en terug te begeleiden. Hij hield van de kinderen met heel zijn hart, en het was zijn grootste vreugde de kleine kinderen de gebeden en de zegens te leren. "Deze dagen waren de gelukkigste uit mijn leven," zei hij jaren later, "en niets is zo acceptabel voor God als de gebeden en zegens komende van de lippen van deze pure kinderen!"

Toen hij viertien jaar oud was nam de Baal Shem Tov deel aan het legioen 'Tsadikim nistarim' (vrome en geleerde joden die zichzelf vermomden als arm en simpel volk, zodat zij deze konden helpen en onderwijzen). De spirituele leider van deze 'geheime dienstmannen' was de grote en heilige Baal Shem Rabbi Adam van Ropshitz, de opvolger van Rabbi Joel Baal Shem van Zamushtz, die op zijn beurt de opvolger was van Rabbi Elija Baal Shem van Worms -alle drie stonden ze bekend om hun vroomheid en geleerdheid en Goddelijke krachten.

Onderwijs

In het jaar 5476, toen de Baal Shem Tov 18 jaar was, introduceerde hij een nieuw soort dienst voor de 'Nistarim' om uit te oefenen. Zij wijdden zich toe om joodse kinderen te onderwijzen. Er waren vele joodse nederzettingen en kleine gemeenschappen waar geen joodse leraren waren en geen Tora-scholen (cheideriem), en de 'Nistariem' moesten zelf leraren verschaffen.

Rabbi Israel Baal Shem Tov zette zelf een schooltje op in de stad Tlosty in Galicië. In zijn privéleven, was Israel een eenvoudige en bescheiden jonge man, maar zijn wijsheid en eerlijkheid trok de aandacht van zijn medejoden, en vele vroegen hem hun geschillen op te lossen.

Op een dag kwam een prominente jood, Efraim van Koety, naar hem toe met een geschil, en hij was zo onder de indruk van de Baal Shem Tov dat hij hem aanbod zijn dochter Lea te trouwen. Toen de trouwerij naderde ging de Baal Shem Tov naar Brody, naar de broeer van de bruid (de vader was inmiddels overleden) en claimde de bruid. Hij was vermomd in de kleding van een arme boer, en hij was te bescheiden om enige geleerheid te tonen. Zijn aanstaande zwager die een gerespecteerde en bekende geleerde was, was in een shock. Maar de bruid keek in de ziel van de Baal Shem Tov en accepteerde hem als man.

Ze gingen in de Karpatische bergen wonen. Ze kende grote armoede. Maar de Baal Shem Tov had alles wat hij verlangde en wijdde zijn tijd aan de studie van de Tora en Kabbala (joodse mystiek). De Baal Shem Tov werd de spirituele leider van de 'Tzadikim Nistarim' en leidde al hun activiteiten. Toen er talloze cheideriem en jesivot (hoge leerscholen) werden gesticht in de verschillende joodse gemeenschappen, gaf de Baal Shem Tov hen een nieuwe taak. Ze moesten zich nu voornamelijk aan hun diensten wijden en aan de jeugdigden die ook goede educatie en training nodig hadden; ze moesten het eenvoudige volk van hun onwetendheid verlossen. Dit moest bereikt worden door het scheppen van brede interesse in de Tora, en door het tonen van een goed voorbeeld van toewijding aan de Tora en voorschriften.

Chassidisme

Op 36-jarige leeftijd werd hem Goddelijk geopenbaard dat hij een speciale missie had om nieuw licht te verspreiden door de leerstellingen van de Chassidiem. Hij kon niet langer vermomd blijven, hij kon niet langer zijn werk in het geheim doen. Hij moest in de openbaarheid treden en zijn missie in volle omvang uitdragen.

De Baal Shem Tov ging in Miedzyboz wonen. Hij begon zijn leerstellingen en doctrines in het openbaar te onderwijzen en begon vele volgers te trekken. Veel jonge mannen, als ook geleerden kwamen naar Miedzyboz om de nieuwe aanbidding van God te leren en de hoogste morale hoogte te bereiken. Zij werden volgelingen van de Baal Shem Tov en werden Chassidiem (vrome joden) genoemd. Onder deze volgelingen was de bekwame Talmoedist Rabbi Bear van Meseritz die later zijn opvolger werd, en de leraar was van Rabbi Schneur Zalman van Liady, de stichter van 'Chabad Chassisime'

De leerstellingen van het Chassidisme legde de nadruk op gebed en de naleving van alle voorschriften en geboden van de Tora met een blijde spiritualiteit en met heel het hart. Simpel geloof is iets dat elke jood bezit, en door intensief gebed en het reciteren van de Psalmen, kan zelfs de niet geleerde jood een hoge spirituele niveau bereiken. Onzelfzuchtige affectie voor de medejood en onzelfzuchtige toewijding aan de Tora werd stevig gecultiveerd, samen met een gevoel van medemenselijkheid en absolute bescheidenheid. Door duizenden joden werd de Baal Shem Tov gezien als een Goddelijk gezonden profeet die nieuw leven en nieuwe hoop vestigde in de verspreide gemeenschappen van Israël in alle landen en hen geloof en moed gaf voor de komst van de Messias.

Rabbi Israel Baal Shem Tov stierf in Miedzyboz op de eerste dag van Shavoeot in het jaar 5520, op een leeftijd van 62 jaar. Maar zijn leerstellingen worden nog steeds onderwezen en bestudeerd door vele Chassidiem in vele landen.

Meer over Chassidisme is te lezen in mijn special Verschillende Chassidische stromingen binnen het Jodendom. © 2007 - 2008 Etsel, gepubliceerd in Biografie (Kunst en Cultuur) op 03-12-2007, laatst gewijzigd op 21-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Boekrecensie: Chassidisme - Sjef Laenen: In het boek chassidisme wordt door drs. J.H. (Sjef) Laenen een beschrijving gegeven van het chassidisme, een charedische ('ultra-orthodoxe') stroming binnen het Joden…
• Stichting van het Chassidisme: In 1734 (Joodse jaar 5494) werd door de Baal Shem Tov het Chassidisme gesticht. In die dagen was de leer van de Tora het enige pad van het Jodendom en de ongeletterde en niet-g…
• Goddelijke energie is onmisbaar - een Joodse visie: Het is gemakkelijk te zeggen dat de wereld op brandstof draait. De productie van energie vereist brandstof en zonder dit zou de wereld tot een krijsende st…
• Breslov Chassidisch Jodendom: Breslov is een tak van het Chassidische Jodendom gesticht door Rebbe Nachman van Breslov (1772-1810), aan achterkleinzoon van de Baal Shem Tov, stichter van het Chassidisme. Zij…
• Chabad-Lubavitcher Chassidisch Jodendom: De Chabad-Lubavitch is een filosofie, een beweging en een organisatie. Het wordt beschouwd als de meest dynamische kracht in het tegenwoordige Jodendom. De beweging k…

Bronnen en/of referenties

• Chabad