Israëlische premiers: Menachem Begin

Menachem Begin (1913-1992) was de zesde premier van Israël. Hij was de eerste niet-socialistische premier. Begin was een controversieel maar geliefde leider onder de Israëlische bevolking. Ondanks dat hij tot het nationalistische kamp behoorde was hij de eerste premier die vrede sloot (met Egypte). Hij was premier tussen 1977 en 1983.

Jeugd

Menachem Begin werd geboren in Brest-Litovsk. Hij verloor zijn ouders tijdens de Holocaust. Hij volgde een jeshiva opleiding en op 12-jarige leeftijd werd hij lid van de Zionistsche Hashomer Hatzair. Op 14 jarige leeftijd ging hij naar een Poolse school. Hij hield zich echter aan de joodse godsdienst en onderhield goede relaties met Charedische joden. Tussen 1931 en 1935 studeerde hij rechten. In dezelfde periode had Begin contact met Ze'ev Jabotinsky, de stichter van militant, nationalistisch Revisionistisch Zionisme. Hij wordt lid van de Beitar beweging. Tussen 1941 en 1942 moet hij dwangarbeid verrichten in een werkkamp in Siberië. Tijdens WO II dient hij in het Poolse leger. Later komt het terecht in de Irgoen, een rechtse militante organisatie die in Palestina tegen de Arabieren en de Britten vecht.

Oppositie

Aanvankelijk vecht de Irgoen samen met de Britten tegen de Duitsers. Later, tussen 1944-1948, vecht hij tegen de Britten. De belangrijkste aanslag is op het King David Hotel In Jeruzalem. Dit luidde het einde in van de Britse overheersing in Palestina. Tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog wordt door de Irgoen en Lechi een slachting aangericht in het Arabische dorpje Deir Yassin. Bij de Onafhankelijkheidsverklaring van Israël heft de Irgoen zichzelf op. Begin richt de politieke beweging Herut (vrijheid) op en wordt een oppositiepartij in de Knesset. Deze oppositie duurt tot 1977. Er was tijdens de oppositieperiode grote onenigheid tussen David Ben Goerion en Menachem Begin. Dit kwam door de Atalena-affaire tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog waarbij de Hagana de boot van de Irgoen vol wapens opblies. Eén van de grote confrontaties waren de schuldbetalingen die West-Duitsland aan Israël betaalde. Begin wilde hier niets van weten.

In 1973 ging Begin in op een plan van Ariel Sharon om een grote blok te vormen tegen de regering. Ze richten de partij Likoed op. Tijdens de verkiezingen van 1973 haalde de Likoed 39 zetels maar bleef in de oppositie. De druk op de regering nam echter toe vanwege de Jom Kippoeroorlog en de Arabische joden die zich gediscrimeerd voelden.

Premier

In 1977 wint de Likoed grandioos de verkiezingen en Begin wordt de nieuwe premier. In 1979 tekent Begin een vredesakkoord met Egypte. Israël gaf de Sinaï aan Egypte terug. Begin en Sadat keregen hiervoor beiden de Nobelprijs voor de Vrede. Toch zette Begin zich ook in voor de uitbreiding van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en op de Gaza-strook. In 1981 geeft Begin opdracht om een Iraakse nucleaire reactor te bombaderen. Het leverde toen veel kritiek op, maar Amerika was blij toen tijdens de Eerste Golfoorlog Irak geen kernwapens had.

In 1982 geeft Begin opdracht voor een beperkte invasie in Libanon na de moord op de Israëlische ambassadeur in Londen. Doel was om de PLO op grotere afstand van de Israëlische grens terug te drijven zodat de raketten niet meer Israël konden bereiken. Sharon, de minister van defensie, ging echter verder met zijn opdracht. De PLO werd uit Beiroet verjaagd en ook Syrië werd aangevallen. Iedereen verwachtte een snelle en beslissende overwinning. Maar het ging veel langer duren. Dieptepunt was de massaslachting door christelijke milities, bondgenoten van Israël, op Palestijnen in de kampen Sabra en Shatila. De druk op Begin om af te treden, na een onderzoeksrapport, nam toe. In augustus 1983 trad Begin daadwerkelijk af. Jitschak Shamir volgde hem op. De laatste jaren leefde Begin in eenzaamheid na de dood van zijn vrouw. In 1992 overleed Menachem Begin.

Meer informatie is te lezen in mijn special Biografie van alle Israëlische premiers vanaf 1948. © 2007 - 2008 Etsel, gepubliceerd in Biografie (Kunst en Cultuur) op 29-12-2007, laatst gewijzigd op 01-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Israëlische premiers: lijst met premiers (1948 tot heden): De premier van Israël is het hoofd van de Israëlische regering en de belangrijkste figuur in de politiek (de president is een ceremoniële functie).…
• Israëlische premiers: Benjamin Netanjahoe: Bejamin Netanjahoe (1949) was de negende premier van Israël. Hij functioneerde als premier tussen 1996 en 1999. Hij was de derde Likoed prenier, na Menachem Begin e…
• Israëlische premiers: Jitschak Shamir: Jitschak Shamir (1915) was tweemaal premier van Israël. De eerste termijn was 1983-1984 en de tweede termijn was 1986-1992. Hij was de zevende premier van Israël. Inmid…
• Israëlische premiers: Shimon Peres: Shimon Peres (1923) is de achtste premier van Israël. Hij is tweemaal tot eerste minister gekozen(1984-1986 en 1995-1996). Ook was hij een keer vervangend premier. Hij is…
• Israëlische premiers: Levi Eshkol: Levi Eshkol (1895-1969) diende als de derde Israëlische premier van 1963 tot aan zijn dood in 1996 als gevolg van een hartaanval. Hij was de eerste Israëlische premier die…

Bronnen en/of referenties

• Wikipedia