Israëlische premiers: Jitschak Shamir

Jitschak Shamir (1915) was tweemaal premier van Israël. De eerste termijn was 1983-1984 en de tweede termijn was 1986-1992. Hij was de zevende premier van Israël. Inmiddels is Shamir uit de politiek en lijdt aan de ziekte van Alzheimer.

Jeugd

Shamir werd geboren in Ruzhany, in Wit-Rusland. Hij verhuisde naar Warschau waar hij rechten studeerde aan de Universiteit van Warschau. In zijn jeugd was hij lid van de rechtse joodse jeugorganisatie Beitar. In 1935 emigreerde hij naar Palestina. Hij werd lid van de Irgoen. Toen de Irgoen in 1940 opsplitste koos Shamir voor de extreme Lechi beweging geleid door Avraham Stern. De Lechi onderhield contact met de Duitsers tijdens WO II om tegen de Engelsen in Palestina te vechten in ruil voor uitzetting van Europese joden naar Palestina. In 1941 werd Shamir gevangen genomen door de Britten. Shamir ontsnapte echter en werd na de dood van Avraham Stern één van de drie leiders van Lechi.

Israël

Na Israëls Onafhankelijkheidsoorlog in 1948 trad Shamir in dienst van de Mossad, de Israëlische buitenlandse veiligheidsdienst. Shamir diende daar tien jaar in (1955-1965). In 1969 werd hij lid van de Herutpartij van Menachem Begin en in 1973 werd hij gekozen als Knessetlid van de nieuwe Likoedpartij. In 1977 werd hij voorzitter van de Knesset en in 1980 minister van buitenlandse zaken, alvorens Begin op te volgen als minister president in 1983.

Premier

Hoewel Shamir tegen de vrede met Egypte was die in 1979 werd gesloten leidde hij de onderhandelingen met de Egyptenaren voor normalisering van de betrekkingen. Ook maakte hij een akkoord met Libanon in 1983. Omdat hij er niet in slaagde om de inflatie van Israël in de hand te houden kwamen er in 1984 nieuwe verkiezingen. Dit leidde tot een nationaal eenheidskabinet met de Mapai/Mapam van Shimon Peres. Als onderdeel van het akkoord kreeg Peres de post van premier tot september 1986 waarna Shamir de post weer overnam.

Shamirs haviksstandpunt was gematigd. Toch bleef hij voor handhaving van de status quo tussen Israël en de Arabische landen en blokkeerde een initiatief van Peres voor een regionale vredesconferentie in 1987 met Koning Hoessein van Jordanië. In 1988 werd Shamir opnieuw premier en vormde opnieuw met Peres een coalitieregering tot 1990, toen de Arbeiderspartij eruit stapte. Shamir bleef over met een uiterst rechtse krappe regering.

In 1991 tijdens de Golfoorlog besloot Israël geen wraak te nemen op de Iraakse raketaanvallen op zijn land, ondanks dat vele Scud-raketten in dichtbevolkte gebieden vielen. In dat zelfde jaar nog nam de regering-Shamir deel aan een vredesconferentie in Madrid na de Golfoorlog onder druk van de Amerikaanse regering Bush senior. Ook kwamen in die periode duizenden Ethiopische joden naar Israël toe, bekend onder de naam Operatie Salomo. In 1992 kwam de regering-Shamir ten val omdat de Likoed had deelgenomen aan de Madrid Vredesconferentie en daarmee was overeengekomen dat onderhandeld zou worden over Palestijnse Autonomie in de bezette gebieden. De kleine rechtse partijen in de regering waren het daar niet mee eens.

Tijdens de verkiezingen van 1992 verloor Shamir van Jitschak Rabin. In maart 1993 stapte hij terug als leider van de Likoed maar bleef in de Knesset tot de verkiezingen in 1996. Shamir had veel kritiek op zijn opvolger partijleider en premier Benjamin Netanjahoe. In 1998 verliet Shamir daarom de Likoed en begon met Benny Begin (de zoon van Menachem Begin) een splinterpartij. Nadat Netanjahoe de verkiezingen in 1996 verloor, keerde Shamir terug naar de Likoed en steunde Ariel Sharon in de verkiezingen van 2001. In 2006 werd Shamir (inmiddels 91 jaar) ziek en herkende zijn bezoekers niet meer.

Meer informatie is te lezen in mijn special Biografie van alle Israëlische premiers vanaf 1948. © 2007 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Biografie (Kunst en Cultuur) op 29-12-2007, laatst gewijzigd op 24-11-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Israëlische premiers: lijst met premiers (1948 tot heden): De premier van Israël is het hoofd van de Israëlische regering en de belangrijkste figuur in de politiek (de president is een ceremoniële functie).…
• Israëlische premiers: Jitschak Rabin: Jitschak Rabin (1922-1995) was de vijfde premier van Israël. Hij heeft twee termijnen gediend. De eerste termijn was van 1974 tot 1977 en de tweede termijn was van 1992…
• Israëlische premiers: Benjamin Netanjahoe: Bejamin Netanjahoe (1949) was de negende premier van Israël. Hij functioneerde als premier tussen 1996 en 1999. Hij was de derde Likoed prenier, na Menachem Begin e…
• Israëlische premiers: Shimon Peres: Shimon Peres (1923) is de achtste premier van Israël. Hij is tweemaal tot eerste minister gekozen(1984-1986 en 1995-1996). Ook was hij een keer vervangend premier. Hij is…
• Israëlische premiers: Menachem Begin: Menachem Begin (1913-1992) was de zesde premier van Israël. Hij was de eerste niet-socialistische premier. Begin was een controversieel maar geliefde leider onder de Isr…

Bronnen en/of referenties

• Wikipedia