InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Biografie > Bert Nienhuis (1873-1960)

Bert Nienhuis (1873-1960)

Bert Nienhuis heeft als kunstenaar en docent een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de Nederlandse keramiek in de twintigste eeuw. Zijn liefde voor het vak en zijn uitgesproken mening hebben vele kunstenaars beïnvloed. Bert Nienhuis werd geboren in 1873 in Groningen. Na lessen te hebben gevolgd aan de Tekenacademie in Groningen, ging hij naar Amsterdam waar hij een opleiding aan de Rijksschool voor Kunstnijverheid ging volgen. In 1895 werd hij ontwerper en schilder bij De Distel, een plateelfabriek die in datzelfde jaar was opgericht door J.M. Lob. In 1896 begon Nienhuis een eigen tegelbakkerij in Watergraafsmeer, ‘De Lotus’. Nadat dit bedrijfje in 1901 werd samengevoegd met De Distel, kreeg hij de leiding over de decoratieve afdeling. In deze tijd gaf hij ook les aan de Kunstnijverheidsschool in Haarlem.

Hagen Duitsland

In Hagen had de Duitse avant-gardist karl-Erns Osthaus een kunstenaarskolonie opgericht waar ondermeer Henri van de Velde, Peter Behrens, Johan Thorn Prikker en Frans Zwollo werkzaam waren. In 1909 haalde Osthaus de Nederlandse architect J.L.M. Lauweriks naar Duitsland die in 1911, als directeur van het Handfertigkeitsseminar, op zijn beurt Bert Nienhuis overhaalde om keramiekdocent te worden. Hiervoor werd een nieuwe keramiekafdeling opgericht. Naast lesgeven begon Nienhuis hier met het vervaardigen van handgeknede vormen, waarmee de basis werd gelegd voor zijn verdere carrière. Hij zou hier ongeveer 6 jaar blijven en keerde in 1917 terug naar Nederland.

De Quellinusschool

Tussen 1917 en 1937 gaf Nienhuis les aan de Quellinusschool in Amsterdam, waar in 1917 een aparte keramiekafdeling was ingericht. Een citaat uit het jaarverslag van 1917-1918: “De Ceramiekklasse heeft tot doel om door gecombineerde opleiding in technische- en artistieke richting, goed ontwikkelde vakbeoefenaars te vormen, die na drie of vier jaren studie de grondslagen van het vak volledig beheerschen en deze –al naar het talent van den leerling- in technische of artistieke richting kunnen uitbouwen”. In feite was deze keramiekklas de eerste officiële keramiekopleiding in Nederland.

De Quellinusschool werd in 1924 –na samenvoeging met ondermeer de Rijksschool voor Kunstnijverheid en de Rijksnormaalschool voor Tekenonderwijzers- hernoemd naar Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs Amsterdam. In 1960 ging de naam over in de Rietveldacademie, als eerbetoon aan de architect die het nieuwe gebouw had ontworpen.

De leerlingen van Nienhuis

De lijst van leerlingen van Nienhuis is lang. Een aantal bekende namen: Sophie Verrijn Stuart, Alice van Mourik, Lucie Q. Bakker, Thera Hofstede Crull, Hildo Krop, Sonja Landweer, W.H. de Vries en Lea Halpern.

Tot slot

Bert Nienhuis heeft in de bijna 60 jaar dat hij bezig was met keramiek een zeer groot stempel weten te drukken op de ontwikkeling van de Nederlandse keramiek. Allereerst door de indrukwekkende werkstukken die hij heeft afgeleverd, zowel als ontwerper bij De Distel, als ook als “Kunstceramist” in latere jaren. Maar bovenal heeft hij als docent aan de Quellinusschool vele tientallen kunstenaars op weg geholpen. Als eerste leraar op de eerste echte keramiekopleiding in Nederland, is hij van zeer groot belang geweest voor de verdere ontwikkeling van de Nederlandse keramiek in de twintigste eeuw.
© 2010 - 2017 Robbum, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Plateelbakkerij De DistelPlateelbakkerij De DistelJacobus M. Lob richtte in 1895 te Amsterdam een kleine aardewerkfabriek op genaamd “De Distel”. Zijn doel was het vervaa…
Keramiek en keramische kunstKeramiek en keramische kunstHet woord keramiek komt van het Griekse keramos wat drinkvat of aardewerkvat betekent. De naam keramiek wordt hoofdzakel…
Jan van der Vaart (1931-2000)Jan van der Vaart wordt algemeen gezien als een van de meest invloedrijke Nederlandse keramisten van de tweede helft van…
De Pottenkijker 1959-1969In februari van dit jaar(2011) is het twee jaar geleden dat J.W.N. van Achterbergh overleed. Wat hij achterliet was een…
Tuinkabouter, beschermgeest van de tuin?Tuinkabouters beschermgeest van de tuin of zo maar een leuk beeldje? Onverklaarbare dingen worden vaak afgedaan met de o…
Bronnen en referenties
  • Bert Nienhuis 1873-1960, Boijmans-van Beuningen, 1966

Reageer op het artikel "Bert Nienhuis (1873-1960)"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Friggo Visser, 05-06-2010 12:19 #1
In het Gouda Pottery Book hebben Ron Tasman en ik voor Bert Nienhuis een essentiële update gegeven, want de catalogus van 1966 was niet alleen onvolledig, maar behelsde ook latente fouten. Zo zijn de tegeltableaus op Hotel Américain in Amsterdam niet van De Distel, maar van Van Hulst (zie hfst. Van Hulst). Niet vermeld was verder Nienhuis' belangrijke rol voor de keramiek- en vooral glazuurresearch. In 1922 was hij voor de Quellinus, naast Distel-directeur Lob als voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Aardewerkfabrikanten mede-verantwoordelijk voor de oprichting van het Klei Instituut in Gouda dat later opging in TNO Delft. De meeste leerlingen van Nienhuis aan de Quellinus liepen op de Duiste manier bijna een jaar lang stage bij één van de Goudse aardewerkfabrieken. De meesten bij Goedewaagen; Willem de Vries en Lucie Bakker bij Regina en Eta Lempke bij Leen Muller op de PZH; Willem Stuurman begon al heel jong bij Maarssen in 1927. In het artikel op de site onvermeld blijft het gegeven dat Nienhuis als serviezen-ontwerper bij Goedewaagen werkzaam was; zijn grootste erkenning als zodanig was op de Wereldexpositie van Parijs in 1937 met ene Grand Prix. Na de oorlog deed hij met een beurs van de Stichting ZWO voor Goedewaagen nog porselein research. Een uitgebreid fotoverslag over de Goedewaagen-serviezen en ook de ontwerpen van Bert Nienhuis is te vinden op de Powerpoint Goedewaagen's Gebruiksgoed 1910-2010, een uitgave van het Keramisch Museum Goedewaagen in Nieuw Buinen met 180 slides.

Infoteur: Robbum
Laatste update: 01-06-2010
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Biografie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!