Jan van Stolk (1920-1997)

Jan van Stolk heeft een lange carrière als keramist gehad. Zijn werk is zeer herkenbaar en heeft veel navolging gehad bij andere kunstenaars. Jan van Stolk werd geboren in 1920 in Santa Brígida, op het eiland Gran Canaria. Na het overlijden van zijn vader, hertrouwde zijn moeder met Luigi de Lerma, een Italiaanse keramist. Na enkele omzwervingen in Zuid-Europa kwam het gezin in 1934 naar Nederland en ging in Groenekan wonen, waar zijn ouders in 1935 een pottenbakkerij begonnen. Naast enkele jaren opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten Arnhem (tussen 1940 en 1943; hij kreeg hier ondermeer les van Gijs Jacobs van den Hof), leerde Jan van Stolk veel van zijn stiefvader en zijn moeder Sophie de Lerma. Aangenomen moet worden dat Jan van Stolk ook heeft meegewerkt in de pottenbakkerij van zijn ouders, maar veel is daar niet over bekend.

Het atelier van Van Stolk

Vanaf 1943 woonde hij in Nijmegen, waar hij in 1946 een eigen atelier begon. In 1953 verhuisde hij naar Oosterbeek. Vanaf het begin werkte hij met leerlingen, die hem voornamelijk assisteerden bij de decoratie van de stukken die van de draaischijf kwamen. De meest bekende is ongetwijfeld Jaap Dommisse geweest, maar ook kunstenaars als Han Cornelissens, Wim Fiege, Marianna Franken en Simon Engelhard hebben kortere of langere tijd in zijn atelier doorgebracht.

Het werk

Het vroege werk van Van Stolk laat heel erg de Italiaanse invloed van zijn stiefvader zien. Ook de glazuren die werden gebruikt voor de moderne decoraties die Simon Engelhard omstreeks 1950-1952 toepaste op het werk van Van Stolk, hebben nog heel erg de Mediterraanse sfeer in zich. Enkele jaren later ging Van Stolk zich toeleggen op ingegutste decoratie, vaak op een zwarte ondergrond. In deze periode ontstonden ook de eerste ‘tafelbelkandelaars’, figuurtjes die als kandelaar en als tafelbel dienst konden doen. Midden jaren ‘60 ontstonden meer plastische stukken, waaronder grote, primitief gevormde beesten, zwaar uitgevoerd in grote hompen chamotteklei.

De decors op het werk van Jan van Stolk zijn altijd eenvoudig en pretentieloos geweest, aansluitend op de tijd. Zoals eerder aangegeven werden de decoraties veelal aangebracht door assistenten. Zover mij bekend hebben alleen Jaap Dommisse en Simon Engelhard door hen bewerkte stukken van hun eigen persoonlijke signatuur voorzien.

Tot slot

Jan van Stolk overleed in 1997. In de ongeveer 50 jaar van zijn actieve carrière heeft hij een grote hoeveelheid keramische kunstwerken achtergelaten. Hij nam deel aan vele tentoonstellingen en heeft veel invloed gehad op een grote groep jonge kunstenaars, vooral uit de omgeving Arnhem/Nijmegen.