Friedrich Hölderlin

Het leven van de getalenteerde Duitse dichter Hölderlin (1770-1843) ging niet over rozen. Slechts korte tijd van zijn leven kon hij wijden aan de poëzie. Vanaf 1800 speelde de ziekte schizofrenie hem steeds meer parten en uiteindelijk werd hij toevertrouwd aan de zorgen van een timmermansfamilie in Tübingen, waar hij de rest van zijn leven in een torentje woonde. Tegenwoordig wordt zijn poëzie als één van de hoogtepunten van de Duitse literatuur gezien.

Het Leven van Hölderlin

Friedrich Hölderlin werd op 20 maart 1770 in Lauffen am Neckar geboren. Hölderlin verloor op jonge leeftijd zijn vader en later ook nog eens zijn stiefvader. Dat was de reden dat zijn moeder een grote rol speelde in zijn leven. Tijdens zijn studie Theologie aan het Tübinger Stift raakte hij bevriend met de bekende filosofen Hegel en Von Schelling en later met Schiller. In 1793 bezorgde Schiller Hölderlin een baantje als leraar bij de familie Von Kalb, maar deze positie verloor hij al weer snel omdat hij als leraar niet streng genoeg was. Daarna studeerde Hölderlin theologie aan de Universiteit van Jena, waar hij Goethe ontmoette. In 1796 hervatte hij zijn werk als leraar bij de familie van Jakob Gontard, een bankier uit Frankfurt. Hölderlin werd verliefd op de vrouw van Gontard, Susette, en toen dit aan het licht kwam, moest hij zijn baan opgeven. Hij vluchtte naar zijn vriend Isaac von Sinclair in Hamburg. In zijn financiële perikelen werd hij gesteund door zijn moeder en door Schiller. In 1800 stierf Susette Gontard, zijn grote liefde, aan Rode Hond. Dit nieuws vernam hij eerst in 1802, nadat hij als privé-leraar eerst in Zwitserland en daarna in Bordeaux had gewerkt. Deze klap verergerde de toch al aanwezige geestelijke aandoening van Hölderlin. In 1805 werd Sinclair van hoogverraad beschuldigd door Friedrich II van Württemberg en Hölderlin werd ervan verdacht samen te zweren. Het over hem uitgebrachte gezondheidsrapport verhinderde echter dat hij verbannen werd. Hölderlin werd naar de Authenrieth Kliniek in Tübingen overgebracht, waarna hij in 1807 aan de zorg van de timmermansfamilie Zimmer werd overgedragen.

De werken van Hölderlin

Door zijn ziekte was Hölderlin maar nauwelijks tien jaar aktief als dichter en schrijver. Tijdens zijn leven werd een gedeelte van het werk van Hölderlin met behulp van zijn vrienden gepubliceerd. Daarna raakte zijn werk in de vergetelheid en werd pas weer herontdekt in de 19e eeuw door Norbert von Hellingrath. Uit het werk van Hölderlin kunnen we opmaken dat hij een bewonderaar was van de Oud-Griekse cultuur. Daarnaast kende hij een fascinatie voor Napoleon en de Franse Revolutie.

Bekende werken van Hölderlin zijn o.a.:

• Hyperion
• Der Archipelagus
• Brot und Wein
• Patmos

Hij schreef ook veel korte gedichten, waarvan "Hälfte des Lebens" één van de beroemdste is. Hieronder staat een vertaling van dit prachtige gedicht. Het feit dat hij dit gedicht in 1805 publiceerde, doet bijna vermoeden dat hij zelf voorvoelde, dat het met zijn aktieve leven als schrijver en dichter gedaan was.

Halfweg het Leven
Met geel van peren
en vol wilde rozen
helt het land naar het meer,
lieve zwanen,
en van kussen dronken
duiken jullie halzen
in het heilige, nuchtere water.

Helaas, waar haal ik nu
het winter wordt, de bloemen, waar
het licht van de zon
en van de aarde de schaduw?
Sprakeloos, koud
staan de muren, weerhanen
krijsen in de wind

Tübingen, het torentje van Hölderlin

Toen Hölderlin in 1807 als krankzinnig werd bestempeld, werd hij liefdevol opgenomen in het gezin van een timmerman, Ernst Zimmer, die het werk van Hölderlin zeer bewonderde. Hij werd daar 36 jaar lang verzorgd door de familie Zimmer en woonde in het torenkamertje van het huis met uitzicht op de Neckar en het Neckardal. Tegenwoordig is het een museum "Museum im Hölderlinturm" met een permanente tentoonstelling "Hölderlin in Tübingen". Hier komt ook het Hölderlin Genootschap tesamen. De studentenstad Tübingen is levendig en heeft meerdere bezienswaardigheden in de Altstadt, zoals Schloss Hohentübingen en de Stiftskirche.