Nobelprijs Literatuur 2011: Tomas Tranströmer

De Nobelprijs voor literatuur 2011 is toegekend aan de Zweedse dichter Tomas Tranströmer. De bekendmaking werd door de aanwezige (merendeels Zweedse) journalisten met groot enthousiasme begroet.

Reden

De reden die de Zweedse Academie gaf om aan Tranströmer de Nobelprijs toe te kennen is: 'because, through his condensed, transluscent images, he gives us fresh access to reality'.

Biografie

Tomas Tranströmer werd geboren in Stockholm op 15 april 1931. Hij debuteerde als dichter in 1954 met een bundel getiteld '17 dikter' (17 gedichten). Naast zijn dichterschap werkte Transtömer ook als psycholoog. Hij was met name veel actief in jeugdgevangenissen.

Vertalingen

De gedichten van Tranströmer zijn in meer dan vijftig talen vertaald (waaronder het Nederlands en het Fries). Hij is wereldwijd al decennialang zeer populair. In het verleden trad hij ook vaak op tijdens internationale poëziefestivals, waaronder Poetry International.

Bernlef

Neerlands grootste bewonderaar van Tranströmer is Bernlef. Hij vertaalde alle gedichten van de Zweedse bard en bundelde die in het boek 'De herinneringen zien mij', dat in 2002 verscheen.

Beroerte

In 1990 kreeg Tranströmer een beroerte. Als gevolg hiervan kreeg hij problemen met zijn motoriek en spraakvermogen. Deels is hij daar van hersteld. Door de beroerte moest hij zijn werk als psycholoog in jeugdgevangenissen opgeven.

Stijl

Het werk van Tranströmer ligt in het verlengde van de modernistische, expressionistische en surrealistische traditie. Vaak gebruikt hij beelden die in eerste instantie simpel lijken, maar waar heel veel achter schuilt. Er komt veel natuur voor in zijn werk. Ook gaan opvallend veel gedichten van hem over slapen, dromen en wakker worden. In zijn latere werk (met name na zijn beroerte) is de haiku vaak de vorm waarin Tranströmer zich uitdrukt. De Zweed is een religieus geïnspireerd dichter. 'Religie is een levensdimensie waar je niet zonder kunt,' zo meent Tranströmer.

Prijzen

Tomas Tranströmer is al jaren de meest vooraanstaande dichter uit Zweden. Hij is al vaak gelauwerd en werd ook vaak genoemd als mogelijke Nobelprijswinnaar. Andere befaamde literaire prijzen die hij won zijn ondermeer:

• Aftonbladets litteraturpris
• Petrarca-Preis
• Horst-Bienek-Preis für Lyrik
• Svenska Akademiens nordiska pris

Boeken

• 17 dikter, 1954 (Nederlandse vertaling: 17 gedichten )
• Hemligheter på vägen, 1958
• Den halvfärdiga himlen, 1962
• Klanger och spår, 1966
• Kvartett, 1967
• Mörkerseende, 1970 (Nederlandse vertaling: Nachzicht )
• Stigar, 1973
• Östersjöar, 1974
• Sanningsbarriären, 1978
• Dikter 1954-78, 1979
• PS, 1980
• Det vilda torget, 1983
• Dikter, 1984
• För levande och döda, 1989
• Dikter. Från "17 dikter" till "För levande och döda", 1990
• Minnena ser mig, 1993,
• Sorgegondolen, diktsamling, 1996
• Fängelse : nio haikudikter från Hällby ungdomsfängelse (1959), 2001
• Air Mail. Brev 1964–1990, 2001
• Den stora gåtan, 2004