De Nederlandse Leeuw ondersteboven

Bloopers in de kunst is een serie artikelen over waar het fout ging in de kunst. Of over zaken die opmerkelijk genoemd mogen worden. Deze keer een verhaal over de landkaart van wat we nu Nederland noemen.

Een dame alleen

In de 17e eeuw zijn door diverse grote Hollandse kunstenaars schilderijen vervaardigd met als onderwerp een dame, nu eens gezeten bij het raam en dan weer achter een virginaal, vaak met een brief in haar hand, die erg eenzaam is. Haar geliefde verkeert –vermoedelijk- op zee of elders, komt voorlopig nog niet naar huis en doet in een handgeschreven epistel kond van zijn belevenissen. Het is op zich niet zo bijzonder: in die tijd zat half Nederland op een schip, meestal in dienst van de VOC, was bezig met de handelsvaart op de Oost, of Afrika, of Amerika.

Meestal waren de Hollanders degenen die de belangrijke posten op het schip bezetten, matrozen waren veelal Duits of afkomstig uit Scandinavië. In het schilderij is op de achtergrond toont een kaart hoe de wereld van toen er uitzag. Maar vaker was het een kaart van Holland: de 7 Provinciën die toentertijd min of meer het gebied vormden dat we nu Nederland noemen. Die kaarten tonen netjes in het midden’s Gravenhage , links en rechts zijn Utrecht en Amsterdam te zien. De schilder deed alsof ie vanuit het Duitse gebied onze kant uit keek.

Navigeren

Het was de tijd van de navigatie op het oog: met behulp van zon en sterren, ingewikkeld rekenwerk en vooral veel ervaring. Toch gebeurde het regelmatig dat men geen idee had waar op zee men was. Talloze keren zijn met name Britse schepen in paniek overstag gegaan als bleek dat men niet Oostelijk, maar Westelijk voer. Of Noordelijk in plaats van Zuidelijk. Dat was te zien aan het aantal ijsbergen dat men onrustbarend in aantal toe zag nemen. Er ontstond aan dek een levendige discussie over wie gelijk had: want zeker weten deed niemand. Vooral mist was funest voor degenen die de weg moesten wijzen.Dan was iedereen van streek….

De oplossing

Het bepalen van de exacte positie op zee was zó moeilijk dat door de Britse regering in Londen (en andere grote zeevarende naties) in het begin van de 18e eeuw een wedstrijd werd uitgeschreven die een bruikbaar mechanisme moest opleveren waarmee met de allergrootste precisie en zekerheid uitgevonden kon worden waar men was. De uitvinder zou het equivalent van 3 miljoen Euro ontvangen!

Een nieuwe kaart van Holland

Dat mechaniek is er gekomen: in de vorm van een klok, speciaal uitgevonden voor de gelegenheid en zo doeltreffend dat verdwalen op de wereldzeeën niet meer nodig was. Er werd direct ook afgesproken - en dat was een internationale overeenkomst – waar het Noorden lag. Het werd gefixeerd op de Noordpool, daar waar de naald van het kompas al altijd naar gewezen had.. Vanaf dat moment hing de kaart van Holland een kwart slag gedraaid: Amsterdam boven, Den Haag in het midden en Utrecht centraal in het land. Al vrij snel – en met veel fantasie- zag men er de vorm van een indrukwekkend gebarende leeuw in. Die klauwende figuur was al bekend .De familie Van Nassau had het dappere beest al veel als symbool geadopteerd.Maar nu zag men die terug op de kaart: De Nederlandse Leeuw was geboren! © 2007 - 2008 Braens, gepubliceerd in Diversen (Kunst en Cultuur) op 27-11-2007, laatst gewijzigd op 05-03-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Braens is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Waar moet u opletten als u een mobiel navigatiesysteem koopt: Het mobiele navigatiesysteem is volop in trend. De voordelen van deze apparaten zijn dat ze in verschillende auto’s ingezet kunnen worden en zelf…
• Corneliszoon: Uitvinder van de Zaagmolen: Er had geen gouden eeuw geweest zonder zaagmolen. Boven Amsterdam lag het eerste industriegebied in de wereld. Krelis Lootjes uit Uitgeest heeft een belangrijke rol…
• Welke sterrenbeelden passen het best bij elkaar?: Liefde en overeenkomsten hebben met iemand anders is iets waar iedereen naar streeft. Er wordt door bijna iedereen over gesproken, in alle tijden en in alle…
• Horoscoop Sterrenbeeld Leeuw: Astrologie en Horoscoop. Sterrenbeeld Leeuw. Dierenriem en Zonneteken, Ascendant, Planeten, Huizen en Aspecten. Termen die de meeste van ons wel kennen. Sommigen vinden Astrolog…
• Het leven van een leeuw: De Latijnse benaming voor de leeuw is Panthera leo. Het is een groot roofdier, de op één na grootste van de katachtigen. Hij staat in de wereld bekend als de koning der dieren, voora…