Stijfkopje, destijds al hoogbejaard

Stijfkopje, de koppige puber Ilse Macket, bereikt uiteindelijk de leeftijd waarop ze grootmoeder wordt. Opmerkelijk aan het vierde boek van de serie, Stijfkopje als grootmoeder, is dat het door de Nederlandse auteur Suze la Chapelle is geschreven. De eerder verschenen delen waren immers aan de pen van een Duitse ontsproten.

Suze la Chapelle-Roobol: een Nederlands vervolg

De schrijfster Suze la Chapelle-Roobol werd in 1856 in Den Haag geboren in een artistieke familie. Ze is de dochter van een hoge ambtenaar, die tevens een niet onverdienstelijk kunstschilder is. Ook haar vaders broer beschikt over kunstzinnige kwaliteiten. Hij geeft een loopbaan als ambtenaar op en wordt acteur, vertaalt stukken voor het toneel en wordt een van de directeuren van de Amsterdamse Stadsschouwburg.
Zijn nichtje Suze schrijft - naast elf literaire romans - eveneens toneelstukken. Over het leven van de schrijfster is niet heel veel bekend. Haar zoon was de bekende acteur Philippe la Chapelle, haar achterkleindochter is de actrice Nel Kars.

De romans van Suze la Chapelle zijn meestal moraliserend van toon en werden door de critici niet altijd goed ontvangen; het ontbrak haar aan talent, vonden ze. Toch had ze een trouwe schare lezeressen. Een aantal verhalen van haar hand en samenvattingen van haar boeken zijn op internet terug te vinden, onder andere: Een uit velen, Moeder en zoon (verhalen), Schuld, Bartje (samenvatting).
Wellicht werden toneelstukken van haar hand in vakkringen meer gewaardeerd dan haar romans. De beroemde actrice Theo Bouwmeester speelde bijvoorbeeld een rol in de uitvoering van haar toneelstuk Geluk.

Een deel van haar literaire werk werd rond 1900 gepubliceerd in Elseviers Geïllustreerd Maandschrift, hoewel dit literaire tijdschrift haar romans lang niet altijd positief recenseerde. Het literaire blad Den Gulden Winckel – Maandschrift voor den Boekenvrienden in Groot Nederland schrijft naar aanleiding van haar overlijden in 1923 ‘Van Suze la Chapelle-Roobol is er een bijdrage, die zij schreef op haar ziekbed, dat weinige dagen later hare stervenssponde zou worden. En bij deze regels (de laatste van de vele duizenden die zij schreef) herdenkt haar de redactie in dit jubileumnummer, als een vrouw van enorme werkkracht en grooten levensmoed, een romancière, wier boeken gelezen werden door talloos velen, geboeid en ontroerd....’

Met haar bijdrage aan de Stijfkopjereeks in 1905 gooide de schrijfster in elk geval hoge ogen. In tegenstelling tot de andere delen, verscheen dit deel eerst in het Nederlands, waarna het (door Anna Herbst) in het Duits vertaald werd. In familiekringen wordt beweerd dat Suze la Chapelle-Roobol destijds model heeft gestaan voor Eline Vere, het romanpersonage uit 1889 van Louis Couperus.

Stijfkopje als grootmoeder – Trotzkopf als Grossmutter

Stijfkopje Ilse is nu weduwe en oma. Ook haar vriendin Nellie is inmiddels overleden en Ilse voelt zich erg gedeprimeerd. Huisvriend professor Fuchs beurt haar op. Ze moet dankbaar zijn al het geluk dat ze in haar leven heeft gekend en ze moet zich flink houden voor haar kinderen en kleinkinderen. Dochter Ruth is inmiddels een gevierd zangeres en dochter Marianne keert met echtgenoot Fritz en hun drie kinderen vanuit de Verenigde Staten terug naar Duitsland.
De zus van Fritz blijkt een verbitterde en vereenzaamde oude vrijster te zijn geworden, bespot door haar omgeving. Alleen Ilse heeft medelijden en neemt haar tegenover haar belagers in bescherming. Ze geeft haar kleindochters te verstaan dat het huwelijk voor een vrouw niet alleszaligmakend is.

In het boek is een hoofdrol weggelegd voor Ilse’s kleindochter Irma, een dochter van Ruth die bij Ilse woont. In tegenstelling tot haar veramerikaanste nichtjes is zij erg kinderlijk en niet al te zelfstandig. Bovendien lijkt ze qua karakter op de jonge Stijfkopje.
De kleinkinderen van Ilse en haar vriendinnen trouwen onderling. Een van hen, Hans, heeft een oogje op Irma. Die vindt hem maar boers vergeleken met Otto, de student van adel die ze in het geheim ontmoet. Hij houdt haar echter aan het lijntje, omdat zijn ouders haar afkomst te eenvoudig vinden. Irma’s tante, de oude vrijster, krijgt lucht van hun geheime ontmoetingen en brieft dit door aan Stijfkopje. Ilse verbiedt een verdere omgang; eerst moet Otto’s vader haar om Irma’s hand komen vragen.
Irma is woedend en de hartelijke verhouding met haar oma verslechtert. Dan verlooft Otto zich met een ander. Irma stort in en wil uit wraak met haar ‘boerse’ aanbidder trouwen. Ilse waarschuwt hem voor haar kleindochters ware gevoelens, waarna Hans de benen neemt en Irma bij haar oma weggaat. Na een paar weken komt ze deemoedig terug omdat ze van Hans houdt en komt alles goed tussen hen.

Het einde?

Aan het eind van het boek sterft de hoogbejaarde Stijfkopje, omringd door haar familieleden. Of is dit toch niet het einde? Else Wildhagen komt namelijk, jaren later, met een ander vervolgboek over Stijfkopje op leeftijd. Toch wordt het Nederlandse deel als het enige echte vervolg beschouwd, waarmee de serie definitief wordt afgesloten.

Lees verder

• Stijfkopje op school
• Stijfkopje: echt of onecht?
• Stijfkopje: hoe het verder ging