Klassieke en Moderne Mozaïeken

Mozaïek is een kunstvorm die vervaardigd wordt met stukjes marmer, glas, porselein, kiezels, gevonden voorwerpen.... die verlijmd, of ingemetseld worden en zo een decoratief tafereel vormen. De allereerste vormen van mozaïek werd gemaakt in het oude Nabije Oosten, met uit Griekenland afkomstige kiezels in contrasterende kleuren. Maar het waren de Romeinen die de mozaïekkunst echt hebben ontwikkeld.

Klassieke Mozaïeken

Een voorbeeldstad van klassieke mozaiek is Pompeji. Ondanks de schade die de Romeinse stad opgelopen heeft tijdens de grote vulkaanuitbarsting van de Vesuvius, die de stad onder de lava bedolf, zijn er zeer complexe decoraties bewaard gebleven. Een daarvan is het beroemde portret van een Campanische dame. Het portret is gemaakt van micromozaïek. Men noemt dit micromozaïek omdat de stenen heel klein zijn en bij het inleggen tegen elkaar worden geduwd.

De mozaïeken in Ravenna (Italië), die vervaardigd werden in de vroegchristelijke periode, zijn een voorbeeld van de zeer gedetailleerde glazen smalti. Zoals het portret van keizerin Theodora (zie foto), die in typische Byzantijnse stijl is ingelegd, waarbij figuren tegen een gouden achtergrond werden geplaatst.

Renaissance mozaïek

Mozaiek was ook erg populair als decoratie in kerken. Er zijn in Europa veel religieuze mozaïeken te vinden die allen de moeite van het bestuderen waard zijn. Een heel goed voorbeeld hiervan zijn de Normandische Mozaïeken in de kathedraal van Monreale op Sicilië. De levendige taferelen die je hier ziet, zijn heel inspirerend qua kleur, vorm en handeling. De figuren die hier zijn afgebeeld, vertellen het verhaal van de schepping tot de wonderbaarlijke spijziging.

Na de renaissance werd de mozaïek kunst in een hoekje geduwd en was het vooral een werk van kopiisten. Hun werk bestond erin om reeds bestaande schilderijen te kopieren met mozaïek. Ze deden dit zo goed, dat de gekopieerde werken zelf op schilderijen leken.

Negentiende-eeuwse mozaïek

Halfweg de negentiende eeuw nam de belangstelling gelukkig terug toe. In Europa was de antieke kunst toen erg populair, en zodoende werd hier veel inspiratie uitgeput om bijvoorbeeld openbare gebouwen om te toveren tot exacte kopieën uit de Oudheid. In één land was de belanstelling wel erg groot, namelijk in Italië, waar nu nog altijd de grootmeesters van de mozaïek vandaan komen.

De Italianen hebben de mozaïeken in drie categoriën verdeeld:

• Romeins mozaïek, dit zijn mozaïeken van marmer en steen.
• Venetiaans mozaïek, dit zijn fijne muurmozaïeken met smalti en glazen mozaïekstenen.
• Florentijns mozaïek, hier wordt gewerkt met halfedelstenen. Waarbij de stenen zo dicht tegen elkaar worden gelegd, dat ze tegen elkaar moeten gedrukt worden.

Mozaïek buiten Europa

In Mexico was het eerder een gemeenschapskunst, waarbij de muurkunstenaars hun inspiratie putten uit hun politieke overtuigingen en de arbeidersklasse.
In de Sovjet-Unie had de mozaïekkunst een gelijkwaardige inspiratiebron, vooral in de metrostations van Moskou, kan je de revolutie aflezen van de vele muurmozaïeken.

Art Nouveau architect Antoni Gaudí

Gaudí ontwierp in het begin van de twintigste eeuw het Park Güell in Barcelona (Spanje). Zijn medewerker en ervaren keramist Josep Maria Jujol maakte de mozaïeken met afval van de keramiekfabrieken. Gaudí was een groot architect, die in veel van zijn gebouwen mozaïek gebruikte, Barcelona is dan ook doorspekt van zijn vele architectonische hoogstandjes.

Hedendaagse mozaïek

Vele kunstenaars hebben zich verdiept in de mozaïektechnieken, maar ook veel mensen expirimenteren thuis met mozaïek, omdat dit kleur in je leefomgeving schept. Er zijn vandaag heel wat mozaïekworkshops die je op weg kunnen helpen om meer diepte, contrast, lichteffecten, soorten stenen, glas en reliëf aan te brengen in je mozaïekwerk. Met heel wat fantasie en geduld, tover je zelf de mooiste werkjes tevoorschijn.