De Wonderbakpan en Wit Brood bakken

Uit onze kinderjaren herinneren velen zich nog wel de Wonderbakpan. Hierin waren verrukkelijke broden te bakken maar ook cake en tulband.

Hoe werd er vroeger gekookt

Vroeger hadden heel veel mensen geen oven. Velen kookten zelfs op petroleumstellen die een afschuwelijke geur in huis gaven. Ook waren deze petroleumstellen gevaarlijk want ze stonden niet altijd stevig op hun smalle pootjes. De petroleumboer kwam regelmatig petroleum bezorgen zoals de kolenboer zijn kolen. Men was dan ook een hele middag bezig met het bereiden van de warme maaltijd, want vaak waren er maar 2 kookpunten die tegelijk gebruikt konden worden. Nog heel lang werd in veel huishoudingen een petroleumstelletje gebruikt om rundvlees te laten sudderen of bouillon te laten trekken. Andere mensen hadden alleen de beschikking over butagas wat met flessen gehaald moest worden op een bepaald servicepunt in het dorp en altijd was er wel een fles leeg op een vervelend moment in het week-end bijvoorbeeld of tijdens feestdagen. Dan moest er op de fiets een nieuwe fles gehaald worden. Tegenwoordig zouden we denken dat dit een levensgevaarlijke klus is, maar vroeger werd je zo vanaf je twaalfde jaar met fles en fiets op weg gestuurd. De winkel waar het gas verkocht werd was altijd open en de fles werd achter op de fiets gezet en dan kon je lopend met fiets en gasfles weer naar huis. Daarna kon de maaltijd verder bereid worden. De mensen op het platteland waren beter af want zij hadden een hout fornuis. Dat gaf tevens veel warmte in de woonkeuken en er was altijd warm water voorradig omdat de ketel met water altijd op het fornuis stond. Maar een echte oven hadden slechts zeer weinigen.

De Wonderbakpan

In het midden van de vijftiger jaren verscheen plotseling de wonderbakpan. Deze pan maakte het voor iedereen mogelijk om zelf gebak of brood te bereiden. Ik herinner me dan ook nog heel goed hoe we op woensdagmiddag bij een vriendinnetje thuis een snee heerlijk zelfgebakken witbrood kregen met roomboter en suiker. Dit brood was dan gebakken in de wonderbakpan.

Deze pan was van Zwitsers fabrikaat en had een kijkglaasje in het midden. Men kon hier werkelijk alles in bakken omdat men zelf de warmtetoevoer kon regelen. Het draaibare deksel had een aantal gaatjes. Zijn de gaatjes geheel open dan wordt er bij bovenhitte gebakken. Boven én onderhitte dan blijven de gaatjes half gesloten. Omdat de pan op het vuur gezet wordt kreet ze automatisch meer onder- dan bovenhitte en dat maakte het wel nodzakelijk dat er geëxperimenteerd moest worden. Maar zelfs op het petroleumstel kon er met de wonderbakpan worden gebakken. Men moest dan alleen de baktijden wel aardig wat ruimer nemen. Als ik heden ten dage brood bak met de broodmachine dan denk ik nog vaak terug aan het lekkere sneetje brood uit de wonderbakpan.

Zelf brood bakken

Tegenwoordig zijn er in de supermarkt allerlei kant en klaar produkten te koop om zelf brood te bakken in de oven of in de broodmachine. Maar het is ook wel leuk om zelf het deeg te kneden en naar eigen smaak toe te voegen wat men lekker vindt. Het deeg wat uit bloem, melk, zout en gist bestaat vraagt een wat langdurige bewerking om te kneden.Voor de bereiding gelden enige regels:

• Zorg dat de bloem op kamertemperatuur is
• stort de bloem op tafel of aanrecht (die goed gereinigd is)
• laat het zout niet in contact met het gist komen
• maak het gist aan met een gedeelte van de lauwe melk
• voeg boter altijd gesmolten toe (vermeng deze met de melk)
• Niet teveel ei gebruiken omdat het deeg hier droog van wordt.
• Deeg een uur laten rijzen

Wit Brood

Benodigdheden:

• 750 gram bloem
• 25 gram (liefst verse) gist
• 4 dl. melk
• 1/2 dessert lepel zout (naar smaak)
• 1 eierdooier
• 100 gram boter
• 20 gram basterdsuiker

Bereiding:
Stort de bloem op aanrecht of tafel. Maak melk lauw met boter en los hierin de gist op. Strooi zout aan de buitenkant. Klop eierdooier los en voeg deze bij de melk. Begin vanuit het midden te werken. Maak een kuiltje in de bloem en doe daar wat van de melk in.Strooi de basterdsuiker bij de bloem. Langzaam maar goed kneden, in het begin met een houten lepel, maar later met de handen. Het kneden doe je met het deeg steeds in de handpalmen te nemen en van je af te duwen. Goed kneden en daarna 1 uur laten rijzen. Dit kan door het deeg in een schaal te doen en daarna met een lauwe theedoek die vochtig is gemaakt, te bedekken. Het brood in een broodvorm doen of er kleine broodjes van vormen. Even laten rijzen gedurende een half uurtje in een oven van 100 graden. Daarna het brood bakken in een hete oven van ongeveer 200 graden gedurende ongeveer 30 minuten. Even voordat het brood uit de oven gehaald wordt kan men het met een beetje water bestrijken.

Een heerlijke geur zal zich door het huis verspreiden. Als het brood nog warm is kapje eraf snijden en met een beetje roomboter besmeren. Dat is smullen zoals vroeger.

Vanzelfsprekend kan men ook zelf variaties bedenken zoals brood met krenten en rozijnen of noten.