Utrecht, historische stad in beweging

De stad Utrecht heeft een rijke historie en mooie plekken waar men zich nog in de Middeleeuwen kan wanen. Het is tevens een voorbeeld van een stad die altijd bezig is met vernieuwen op stedebouwkundig gebied. Een bruisende stad waar veel oud studenten met een stuk nostalgie naar kijken omdat er toch ook veel moois verloren gegaan is.

De stad Utrecht in 1960

Vooral op stille zondagen was het in die jaren heerlijk om door de stad Utrecht te wandelen. Eerst langs het Wilhelminapark, langs het Antoniusziekenhuis aan de Jan van Scorelstraat waar nog religieuze zusters de zieken verpleegden. We liepen vanzelfsprekend ook over de Oude Gracht, naar het Domplein met de Domkerk, de Mariaplaats en naar de Kromme Nieuwegracht waar ook het Kinderziekenhuis gevestigd was.Het Lucas Bolwerk en de Catharijnesingel met kleine zijstraatjes zoals de Bleekstraat leken onaangetast door de eeuwen.

Wat direct opviel waren de wijken waar veel werknemers van Werkspoor en Demka woonden. Te denken valt aan de Amsterdamse straatweg met haar zijstraten en het Julianapark. De wijk Zuilen wat vroeger een zelfstandig dorp was geweest.Veel mensen waren werkzaam bij de Jaarbeurs en veel nationale bedrijven hadden hun hoofdkantoren in Utrecht gevestigd.

De universiteitsgebouwen waren gevestigd in de stad en zijn pas later verhuisd naar de De Uithof.

Aan het eind van de zestiger jaren kwamen de eerste buitenlandse werknemers naar Nederland en zij vonden vaak huisvesting in grote panden in de binnenstad van Utrecht waar ze vaak met meerderen op een kamer gehuisvest werden. Later kwam de gezinshereniging en werden huizen gekocht en gehuurd aan de Kanaalstraat, wat een gezellige buurt werd en waar thans vele studenten zijn gehuisvest. Immers internationale allure is daar te vinden.

Winkelen deden we bij Vroom en Dreesman, waarvan er zelfs 2 panden waren in de stad. Een grote in de Lange Viestraat en een kleine V&D was gevestigd aan de Oude Gracht. Hier was een rustige lunchroom met een mooi uitzicht. Er werden vnl. in dit pand meubels en huisraad verkocht. Dan hadden we de Galerie Modernes. Deze was gevestigd tegenover de V&D en rond de feestdagen waren hier schitterende etalages om te bewonderen.

Bioscopen waren er volop en de Stads Schouwburg vertoonde opera, operette en vele komedies. Daarnaast was er aan het Lepelenburg het concertgebouw Tivoli, een houten theater waar voorstellingen gegeven werden met vaak na afloop bal. Opvallend was dat in de garderobe een boom stond waar men omheen gebouwd had. Dit maakte het pand uniek. De eerste flatgebouwen werden gebouwd aan de rand van Tuindorp en in Hoograven. De stad breidde zich sterk uit en de woningnood na de tweede wereldoorlog was nog niet opgelost.

Veranderingen aan het eind zestiger jaren

Aan het eind van de zestiger jaren werden vele mooie panden gesloopt aan de Moreelselaan. Ook het station moest het ontgelden alsmede de panden aan de overzijde. Het chinese heertje wat daar altijd zijn pinda's verkocht raakte zijn vaste plaatsje kwijt. De bouw van Hoog Catharijne werd gezien als een futuristisch geheel. Er zou een tijdloos winkelcentrum ontstaan met in het midden het station en een directe toegang tot de Jaarbeursgebouwen die verplaatst werden van het Vreeburg naar de Croeselaan. In 1973 werd Hoog Catharijne geopend met meer dan honderd winkels, restaurants, bioscopen etc. Vanuit heel Nederland kwam men om dit winkelcentrum te bezoeken en het was ook prachtig. Alleen soms erg druk en later 's avonds ook onveilig. Het Vreeburg onderging een grote verandering. Men sloopte ook hier oude panden en er werd gestart met de bouw van het Muziekcentrum.

De zeventiger jaren

Het lijkt erop alsof men aan het begin van de zeventiger jaren in Utrecht alleen oog had voor uitbreiding en schaalvergroting. Er werden heel veel panden gesloopt in de binnenstad en de mooie singels moesten verdwijnen om het verkeer snelle doorgang te geven. Zo werd de gehele Catharijnesingel gedempt en kwam er een autoweg.

Tevens werden nieuwe woonwijken gebouwd met een sneltreinvaart. We denken aan Kanaleneiland en aan Overvecht. Vele gezinnen verhuisden vanuit een te kleine woning in de binnenstad naar de buitenwijken waar ook winkels en groenvoorzieningen werden aangebracht. Bij Werkspoor en Demka werden als gevolg van de malaise in de staalindustrie veel mensen ontslagen en in 1983 werden de deuren gesloten. Er kwamen veel buitenlanders die een bestaan probeerden op te bouwen in de stad. Soms door middels van eigen winkels maar ook in de dienstverlenende sector en in de tuinbouw in de omliggende gebieden.Schoonmaak van kantoren en scholen en de winkelcentra lag grotendeels in handen van buitenlanders.

De tachtiger jaren

In het begin van de tachtiger jaren werd Utrecht meer en meer een Universiteitsstad waar studenten niet alleen studeerden maar ook van het uitgaansleven gingen genieten. De ziekenhuizen verdwenen uit de stad. Het Academisch ziekenhuis ging naar de Uithof en het Antoniusziekenhuis was al eerder verplaatst naar Nieuwegein. Aan de Oude Gracht werden de werven opgeknapt en er kwamen leuke restaurantjes. De gracht werd autovrij gemaakt, maar vele oude en bekende winkelketens moesten hun deuren sluiten en werden vervangen door kleine boutieks. De stad kreeg een jeugdiger aanzien. De Lange Viestraat kreeg een opknapbeurt waarbij jammer genoeg lunchroom van Angeren verdween met haar mooie voorgevel.
Toch ontstond er meer oog voor de historische waarde van de stad. Oude panden werden niet meer klakkeloos gesloopt maar gerestaureerd. Te denken valt aan Huize Oudaen en Huis Drakenburgh. In 1982 ontstond voor de eerste maal de vrijmarkt en op mooie zomeravonden werden de terassen langs het water steeds meer bezet. Ook werd er een nieuw stadion in gebruik genomen.

De sneltram had aan het begin van de tachtiger jaren haar intrede gedaan en hierdoor was er een snelle verbinding mogelijk tussen Utrecht en de omliggende plaatsen Nieuwegein en Ijsselstein.

De negentiger jaren

In het eind van de tachtiger jaren en begin van de negentiger jaren werd de wijk Lunetten gebouwd en daarna Voordorp. Maar inplaats van snelle doorgang werd nu in de stad werd hard gewerkt om het centrum verkeersluw te maken. Er kwamen aparte busbanen door het centrum wat praktisch autovrij gemaakt is en er ontstonden meer betaalde parkeerplaatsen en parkeergarages ook in de buitenwijken.Grote ringwegen lieten veel verkeer op de juiste plaatsen de stad in komen door nieuwe op- en afritten. De Rechtbank werd verplaatst van de Hamburgerstraat naar een nieuw kantorencomplex aan de Croeselaan alsmede de belastingkantoren. Vele kantoren werden verplaatst uit het centrum. Het leek erop dat het historisch besef van de werkelijke waarde van de stad terugkeerde. De Musea kregen een grotere plek in de promotie van de stad.

Na het Millenium

Na de eeuwwisseling is men tot de conclusie gekomen dat Hoog Catharijne toch niet voor de eeuwigheid gebouwd is en dat verbouwingen noodzakelijk zullen zijn. Ook de autoweg die was aangelegd over de Catharijnesingel wordt weer weggehaald.
De parkeergelden zijn sterk verhoogd maar buiten de stad zijn grote P&R terreinen van waaruit men snel naar de stad kan komen.

Oude panden van de Universiteit zijn in de binnenstad gerestaureerd en in gebruik. Een groot deel van alle activiteiten speelt zich af aan de Uithof waar inmiddels zo'n 60.000 mensen werken en studeren.

Het is nog steeds prachtig om op zondagmorgen een wandeling te maken door de oude binnenstad en diverse historische hoekjes te bekijken.

Ook kan men een stadswandeling regelen met een gids. Informatie te verkrijgen bij de plaatselijke VVV.