Joodse feestdagen: Chanoeka

Het woord Chanoeka betekent 'inwijding'. In het Oude Testament (Tenach) staat niets te vinden over dit feest. Chanoeka werd pas in de 2de eeuw voor de gewone jaartelling ingesteld, toen waren de boeken van de Tenach al geschreven. Het Chanoeka-feest wordt gevierd ter herdenking aan de overwinning en aan de herinwijding van de ontwijde Tempel.

Ontstaansgeschiedenis

In 333 voor de gewone jaartelling had Alexander de Grote het hele Nabije Oosten veroverd. Na zijn dood ontstond er strijd tussen de Ptolomeeën van Egypte en de Seleuciden van Syrië. Israël kwam onder Syrisch bewind. De Griekse cultuur werd opgedrongen aan het volk Israël. De Tempel in Jeruzalem werd gebruikt om de Griekse oppergod Zeus te dienen. De Joden onder leiding van priester Mattatias en zijn vijf zonen kwamen in opstand. Na de dood van Mattatias nam zijn zoon Judas, de Maccabeeër, de leiding over. Hij wist Jeruzalem te heroveren en de Tempel werd opnieuw ingewijd.

Datum

Chanoeka begint op 25 kislev (ergens in december) en duurt acht dagen.

Gebruiken

Er worden kaarsen of oliepitten aangestoken. Dit ter herinnering aan de eeuwig brandende lamp die weer ontstoken moest worden. Er was maar voor 8 dagen zuivere olie in de Tempel aanwezig voor de Menora. Vandaar dat 8 dagen lang kaarsen worden aangestoken. De kaarsjes worden van rechts naar links aangestoken met behulp van de in de extra arm van de menora geplaatste kaars, de sjammas (dienaar). Daarna worden enige zegenspreuken uitgesproken. Elke avond komt er één kaarsje bij. Zowel thuis als in de synagoge wordt het loflied Ma'oz Tsoer gezongen. In Israël en ook in Nederland (Amstelveen) en andere 'Joodse' plaatsen wordt op openbare plekken een Menora aangestoken. Het is de gewoonte dat alle mannelijke leden van het gezin hun eigen menora hebben. Vaak werkt men thuis die avonden niet en worden er spelletjes gespeeld, o.a. met een trendel (dreidel), een soort tol. Speciale gerechten zijn Soefganiot en de Latkes. De eerste zijn zoete pannekoekjes; de tweede zijn hartige pannekoekjes.

• Meer over Chanoeka is te lezen in mijn special Het Chanoeka feest.
• Meer over Joodse feest- en treurdagen is te lezen in mijn special De viering van Joodse feest- en treurdagen.

© 2007 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Feestdagen (Kunst en Cultuur) op 30-10-2007, laatst gewijzigd op 27-09-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Chanoeka: overzicht van gebeden, tora-gedeelten en liederen: In dit artikel wil ik een overzicht geven van de religieuze gebeden, tora-gedeelten en liederen. Dit zijn V'al Hanissim, Hallel, Tora-gedeelten en…
• Chanoeka: test je Chanoeka-kennis: Test je Chanoeka-kennis. In dit artikel wil ik de lezer zijn kennis over Chanoeka laten testen. De vragen gaan over de belangrijkste kenmerken van het Joodse Chanoeka-feest…
• Chanoeka - recept: het bakken van latkes (aardappelkoekjes): Met Chanoeka eten Joden gerechten gebakken in olie. Zo wordt op een symbolische wijze het Chanoeka-wonder herdacht; het kruikje olie dat eigenlijk…
• Chanoeka -recept: het bakken van donuts: Het bakken van donuts is een ander traditie die bekend staat bij het Joodse Chanoeka feest. Het is niet al te moeilijk om ze zelf te maken. Hier volgt het recept.
• Joodse feest- en treurdagen in 5770 (2009-2010): Alle Joodse feestdagen beginnen in de avond voorafgaande aan de genoemde datum. Bij de Hebreeuwse kalender begint en eindigt een 'dag' bij zonsondergang in pl…

Bronnen en/of referenties

• Wegwijs in het Jodendom - NIK