Halloween, over spoken en winterfeesten

Pompoenen, griezelsprookjes, verkleedpartijen, vampieren, we kennen ze allemaal. Maar er is geen enkele dag waarop ze meer in de schijnwerpers staan dan op 31 Oktober en 1 November, De dag van de herdenking van de doden, maar ook Halloweennacht, het winterfeest en het feest van de onderwereld, waar mythes en legenden even weer tot leven komen. Hoe kwam Halloween zoals wij het de dag van vandaag kennen tot stand? We zetten het even op een verklarend rijtje voor u.

Weetjes:

1. Halloween mag gerust beschouwd worden als één van de oudste jaarfeesten uit de Geschiedenis.
2. Is ontsprongen bij de Keltische Druiden een dikke 3000 à 5000 jaar geleden.
3. Is eigenlijk een combinatie van drie feestelijkheden, nl:

Geschiedenis: 1. Samhain de Keltische benaming:

• Zij vierden op 1 november het einde van de zomer, dit was het begin van hun winterseizoen, gemarkeerd door donkere en koude dagen. Ze (vierden?) Het wegkwijnen van de zonnekracht, als het einde van een cyclische wending, daarom noemen we dit winterfeest, ook de tegenhanger van de zonnewende, Het was tevens het feest van de laatste oogst.
• Tot de dag van vandaag worden er oogstfeesten gehouden in verschillende delen van ons land. Wanneer dit feest aanvangt moest de laatste oogst binnen zijn. Wat er dan nog stond werd als offer gezien voor Puca, een onderwereldfiguur. Om hem gunstig gezind te zijn dat hij volgende groeigewassen in het nieuwe seizoen niet zou besmetten of erger nog, vernietigen.
• Samhain is ook de dag dat de poorten naar de andere & (onder) wereld even geopend worden zodat we onze geliefden konden eren en herinneren.
• Tijdens de oogstfeesten wordt meestal een stropop verbrand, al dan niet voorzien van natuurlijke offergaven. Dit is om de natuurgoden gedienstig te zijn en de vruchtbaarheid door te geven.
• De goede geesten bleven achter de poort, de slechte geesten werden opgetrommeld door de God Satman om hun plagerijen bot te laten vieren op de mensheid.
• De bijgelovigheid was in die tijd groot, dus het was niet verwonderlijk dat de mensen angstig waren om bezoek te krijgen van zulke plaag en sargeesten. Ze deden dan ook alles wat in hun macht lag om deze geesten of te sussen of angst aan te jagen. Wat natuurlijk niet lukte.
• Zo begonnen de mensen hun te verkleden in de hoop dat een dwalende geest zou denken dat hij hier geen tijdelijk lichaam te vinden had, maar een gelijkgezinde geest. Om sommige geesten te sussen, maakte men een plaats klaar aan de dis, helemaal in de sfeer van de familie, zodat de geest gunstig zou gestemd zijn en zijn kwelpartijen achterwege zou laten. Ze doelden min of meer op zijn menselijkheid zeg maar.
• Later zou dit feest de wereld in gaan met de naam ‘Heidens Winterfeest.’

Pomona de Romeinse benaming:

• Eerd geïntroduceerd in de eerste eeuw na Christus door de Romeinen. Zij duwden het klassieke Samhainfeest naar de achtergrond door toevoegingen van hun eigen rituelen, wat leidde tot een versmolten herfstfeest.
• De pompoen is ook uit die tijd toegevoegd aan dit feest als Romeinse inbreng van de Romeinen die dol waren op zoet fruit.
• De naam van Pomonofeest komt van de Godin Pomona, Godin van fruit, tuinen, vruchtbaarheid, oogst en mildheid. (zij wordt voorgestelde met de hoorn des overvloed aan haar voeten). Omdat appelen haar geliefdste fruit waren, was het ook niet verwonderlijk dat er vooral appels tussen de offergaven weer te vinden waren.

AllerHeiligen de naam die gegeven werd door het Christendom.

• Werd eerst gevierd op 13 mei maar werd verplaatst naar 1 november onder invloed van Paus Gregorius de vierde (827-844),
• Op Allerheiligen worden enkel de gestorvenen gevierd die een uitmuntend zieleleven geleden hebben, de Heiligen. Op Allerzielen worden alle gestorvenen geëerd, met de hoop half verloren zielen uit het vagevuur te bevrijden. Men bakte gevlochten broodjes en krakelingen die uitgedeeld werden aan de armen.
• Met deze verbroedering door de tijden heen komen we aan het Halloweenfeest zoals we dat nu de dag van vandaag kennen.
• De naam zoals we hem vandaag kennen komt van ‘All Hallows Evening’, ‘Eve of All Saints’ waar het ‘Hallowe eve’, wat al vlug tot ‘Halloween’ komt in de volksmond, de naam die we vandaag gebruiken om de griezelnacht in te luiden.

Heden ten dage wordt het Halloweenfeest dus gevierd op 31 oktober van elk jaar met een mix van ingrediënten van drie herfstfeesten die verbroederden door de tijden heen.

Even een rijtje met verwijzing

• Zwarte katten -- Samhain
• Magie -- Samhain
• kwade geesten -- Samhain
• Appels -- Pomona
• Pompoenen -- Pomona
• Gevlochten broodjes -- Pomona
• Kwelgeesten en spookjes -- Samhain
• Skeletten – Allerheiligen

Al bij al een leuke feestdag die de dagelijkse sleur weer even breekt. Een mix van Geschiedenis en moderne cultuur. Hoewel deze dag tegenwoordig commercieel uitgebuit wordt, dient men toch steeds voor ogen te houden dat niets niemand verplicht. En plezier maken we tenslotte zelf. Op naar de pompoensoep zou ik zeggen.

Halloweenhistorie

een filmpje -->Halloween geschiedenis

Een gedicht ter ere van deze feestelijkheden

Allerzielen - Wintersolstitium

Wanneer de laagste zon
weer intrede maakt
onder de steenbok
zullen dagen dra lengen

wordt de kortste dag
gevierd in de langste nacht
der winterwende

waar aanzwellend gezang
spint tot tijden vol genade
vol warmte
vol menselijkheid

tot dit feest de triomf
van twaalf dagen
midwinter aankondigt

de eikkoning het licht
der hulstkoning dooft
in het ritueel dat dit
jaarfeest symboliseert

daar waar het verbond van twee werelden
al wat dood en leven is, herenigt
pronkend met sporen schaduw

Sabine Luypaert 29okt07

Halloweenfun

• (10 min) --> Halloween sketsh
• een grappig filmpje camera cache <-- ondeugend [I](16+)