Romeinse feestdagen: de Vinalia

Twee keer per jaar vierden de Romeinen het festival van de Vinalia, maar wat houdt dit festival precies in?

Vinalia Urbana

De Vinalia, afgeleid van het latijnse woord vinum, wat wijn betekent, waren festivals die draaide om de wijnproductie. Het is dan ook geen toeval dat de twee festivals samenvallen met twee belangrijke punten in het jaar voor de wijnproductie. Het eerste festival van de Vinalia, dat de Vinalia Urbana, of stedelijke Vinalia, genoemd werd, werd gevierd op 23 april en viel daarmee samen met het traditionele openen van de eerste vaten wijn die de voorgaande herfst geproduceerd waren. Dit openen ging gepaard met een ritueel in de tempel van Venus, waar het eerste vat dat geopend was aan de goden geofferd werd.

Dit ritueel vond volgens Plutarchus zijn oorsprong in een gebeurtenis nog voor de stichting van Rome. Aeneas, die de stad Alba Longa, waar later Rome uit voort zou komen, gesticht had, voerde oorlog tegen Turnus. Voordat Aeneas in Italië was aangekomen, was Turnus de gegadigde om te trouwen met Lavinia, de dochter van de koning der Latijnen. Toen kwam Aeneas echter ten tonele en de koning beloofd hém zijn dochter Lavinia. Dit tot grote woede van Turnus die, hiertoe aangezet door de godin Juno, Aeneas de oorlog verklaarde. Turnus riep in deze oorlog de hulp in van een zekere Mezentius, de koning van een naburige stam. Deze Mezentius probeerde aanvankelijk een slaatje uit de tweestrijd te slaan, door Aeneas een aanbod te doen. Als Aeneas hem de volgende wijnoogst zou schenken, zou Mezentius zich buiten de oorlog houden. Niet gediend van afpersing, weigerde Aeneas dit aanbod en in plaats van de wijnoogst aan Mezentius te schenken, offerde hij de oogst aan de goden. Aeneas won de oorlog, met hulp van de goden, en Mezentius zou sneuvelen. Net als hun voorvader Aeneas gedaan had, zouden de Romeinen jaarlijks een gedeelte van elke wijnoogst offeren aan de goden.

Vinalia Rustica

Het tweede festival van de Vinalia werd gehouden op 19 augustus. Deze datum viel samen met het begin van de oogst van de wijn. Dit festival werd niet alleen gevierd in de steden, maar over het gehele platteland van Latium, vandaar de naam rustica, wat plattelands betekend.

De rituelen die uitgevoerd werden leken erg op die van de eerste vinalia, werd gebeden en geofferd aan Jupiter en Venus. Waar de eerste Vinalia ingeluid werden door het offeren van de eerste wijn, werd de tweede Vinalia ingeluid door het offeren van de eerste wijnranken. De priesters plukten de eerste wijnrank en offerden deze, samen met een geslachte geit, aan Jupiter. Ze hoopten hiermee de nazomerstormen die de oogst negatief konden beïnvloeden af te wenden of af te zwakken.

Lees verder

• Kerst bij de Romeinen: de Saturnalia
• Romeinse feestdagen: de Lupercalia