De viering van de Sjabbat

De sjabbat is niet alleen een rustdag, maar ook een heilige dag waarbij de mens zich bezig houdt met geestelijke en godsdienstige zaken. Het maatschappelijk belang van de sjabbat is de Uittocht uit Egypte; het godsdienstig belang van de sjabbat is de herinnering aan de Schepping van het Heelal door God. De sjabbat wordt thuis en in de synagoge gevierd.

Rustdag

Op sjabbat geldt een werkverbod. Hieronder vallen 39 hoofdwerkzaamheden. Door rabbijnen is het werkverbod uitgebreid tot die aktiviteiten, die een relatie hebben met één van de 39 hoofdwerkzaamheden.
Voorbeelden van werkzaamheden die niet verricht mogen worden:

• Het aanmaken van vuur of licht: een schakelklok zorgt ervoor dat het licht automatisch uit- en aangaat.
• Eten koken: het eten wordt vóór de sjabbat gekookt en op sjabbat warm gemaakt met een electrische kookplaat.
• Het gebruik van vervoermiddelen: alleen lopen is toegestaan.
• Het aangaan van geldelijke transacties: het is verboden geld bij zich te hebben.

Heilige dag in de synagoge

• Er worden zes gebeden voorgelezen in de Vrijdagavonddienst (Psalmen 95, 96, 97, 98, 99 en 24) die betrekking hebben op de zes dagen van de schepping. Daarna volgt Psalm 92 over de sjabbat.
• De hymne Lecha Dodi wordt gezongen. Hierbij wordt de sjabbat vergeleken met de bruid.
• Kiddoesj wordt gezegd aan het einde van de dienst.
• Tijdens de sjabbatochtenddienst wordt een gedeelte uit de Tora voorgelezen. Minimaal zeven mannelijk bezoekers worden opgeroepen om aanwezig te zijn bij het voorlezen door de Baäl Koree (voorlezer). Daarna wordt een speciaal hoofdstuk uit één van de Profeten voorgelezen. Dit heet Haftara.
• Na het ochtendgebed wordt nog een toegevoegd gebed uitgesproken (Moesaf). Het bestaat uit de eerste en laatste passages van het Achttiengebed.

Heilige dag thuis

De sjabbat begint eigenlijk al de zesde dag, op Erev Sjabbat, de vooravond van de sjabbat. De tafel is met een wit kleed bedekt en de heiligheid wordt versterkt door de challot, de brandende kaarsen en de kiddoesj wijn.

• Challot: Twee gevlochten broden, stellen de dubbelle portie manna voor die de joden in de woestijn kregen.
• Sjabbat kaarsen: worden door de vrouw des huizes aangestoken vóór het begin van de sjabbat.
• De zegening van de kinderen: traditionele zegen dat de kinderen mogen opgroeien naar voorbeeld van de aartsvaders en aartsmoeders.
• Kiddoesj: zegenspreuk over de wijn.
• Zemierot: tafelliederen.
• Sjeliesjiet: De Derde Maaltijd. Er dienen drie maaltijden op sjabbat te worden gehouden.
• Oneg Sjabbat: Het wijden aan culturele onderwerpen op sjabbatmiddag.
• Hawdala: Afscheidsceremonie van de sjabbat. Hierbij gebruikt men wijn als symbool dat de komende week overvloeiende zal zijn van goddelijke zegen, een aangestoken gevlochten kaars symboliseert het eerste werk van Gods schepping en een busje met specerijen die de toegevoegde sjabbat-ziel symboliseert.

Sjabbat Shalom!

Meer over de Sjabbat is te lezen in mijn special De viering van de Sjabbat. © 2007 - 2008 Etsel, gepubliceerd in Feestdagen (Kunst en Cultuur) op 20-09-2007, laatst gewijzigd op 11-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Speciale Sjabbatot (Sjabbats): De periode tussen het einde van de joodse maand sjewat en het begin van de maand niesan bevat vier speciale sjabbatot. Hierbij worden extra gedeelten uit de Tora gelezen. Daarn…
• Sjabbat van A tot Z: Hoe ziet precies de sjabbat eruit? Welke handelingen verricht men? Hoewel de sjabbat een rustdag is, betekent dit niet dat men moet blijven slapen of niets doen. De sjabbat gaat gepaard…
• Sjabbat tijden voor het Joodse jaar 5769 (2008-2009): Wanneer begint en eindigt de sjabbat? In dit artikel aandacht voor de sjabbat tijden voor het Joodse jaar 5769 (2008-2009). De sjabbat begint bij het inv…
• Joodse feestdagen: Sjawoeot (Wekenfeest): Sjawoeot of Wekenfeest is een feest ter herinnering aan de schenking van de Tora op de Berg Sinaï. Ook is het een landbouwfeest waarbij het begin van de zomeroogst i…
• De kaarsen bij de sjabbatsmaaltijdviering: Kaarsen spelen een belangrijke rol bij de viering van de sjabbatsmaaltijd. Het is de plicht van de vrouw om de kaarsen te ontsteken vlak voor het begin van de sjabb…

Bronnen en/of referenties

• Wegwijs in het jodendom - Nederlands Israëlietisch Kerkgenootschap