Geschiedenis Joodse volk 8 (de duistere middeleeuwen)

In de Middeleeuwen trof men Joden aan in West Europa. Hun situatie was bedroevend. Ze mochten geen land bezitten, ze hadden geen toegang tot gilden. De Joden kwamen in de handel terecht. Met name in de geldhandel omdat dat voor christenen verboden was. Ook beperkten Joden zich tot de studie van de Talmoed. Joden werden zwaar vervolgd.

De kruistochten

Veel Joden werden gedood door Kruisvaarders die onderweg waren naar Palestina. De meeste trokken uit de Rijnstreek naar Polen. Hier ontstond het Jiddisch. In 1216 bepaalde Paus Innocentius III dat Joden aan vernederende maatregelen onderworpen dienden te worden. Ze moesten een zogenaamde Gele Vlek dragen op hun bovenkleding. Mannen kregen een speciale Jodenhoed. Joden moesten bovendien in speciale wijken wonen, de getto's. Meer over de kruistochten is hier te lezen. Tevens was het bloedsprookje in omloop waarbij Joden beschuldigd werden van het doden van christen baby's en hun bloed dronken. Meer over het bloedsprookje is hier te lezen.

Zwarte Dood

Tussen 1347 en 1350 heerste de pest in West Europa. De Joden kregen de schuld omdat zij gevrijwaard bleven vanwege betere hygiënische omstandigheden. De niet-Joden beschuldigden de Joden ervan bronnen vergiftigd te hebben. Dit leidde tot grote Jodenvervolgingen in plaatsen langs de Rijn. Meer over de Zwarte Dood is hier te lezen.

Afzonderlijke landen

Engeland
Joden vestigden zich in 1066 in Engeland. Toen Richard Leeuwenhart in 1189 aan de macht kwam ging het slechter met de Joden. Zij werden tot de bedelstraf gebracht. Later werden zij zelfs verdreven. Pas midden 17de eeuw mochten ze terugkeren. Maar het duurde tot midden 19de eeuw voor Joden in Engeland gelijkberechtigd werden

Duitsland
Joden werden vervolgd tijdens de Kruistochten en de Zwarte Dood. Er waren veel pogroms. Rooms Katholieken haatten de Joden en later deden de Lutheranen dat ook.

Frankrijk
Ook hier werden Joden voor de keus gesteld: doop of dood. Vele Joden belandden op de brandstapel. Centra voor Joodse studie waren Troyes waar Rasji zijn leerschool had en de Provence waar de familie Ibn Tibbon zich bezig hield met het vertalen van werken van Joodse geleerden uit het Arabisch in het Hebreeuws.

Italië
Veel Joden leefden in Rome. Hun status was slecht. In 1516 werd het getto ingevoerd, eerst in Venetië, later in Rome en andere steden.

Het Ottomaanse rijk
In het Ottomaanse rijk konden de Joden tamelijk ongehinderd wonen, al waren zij binnen de islam tweederangs burgers. Vele vluchtelingen uit Spanje vestigden zich in steden als Constantinopel (Istanbul), Saloniki en andere steden, en ook in Palestina (Safed). Don Joseph Nasi kreeg Tiberias in het bezit van de sultan zodat ook een aantal Joden zich daar vestigden.

Nederland
Pas in de 13de eeuw vestigden zich Joden in het gebied van het huidige Nederland. Ook hier werden ze vervolgd als gevolg van de 'Zwarte Dood'. Blijvende vestiging dateert van 1593. Joden waren welkom vanwege aanzienlijke kapitalen en grote ervaring in de wereldhandel. Zo vestigden zich veel Sefardische Joden in Amsterdam. Ze hoefden geen lijftol te betalen, geen uiterlijke kenmerken als Joden te dragen en niet in getto's te wonen, hoewel velen bij elkaar gingen wonen.

Ashkenazische Joden vestigden zich van 1635 in Amsterdam en in vrijwel alle provincies. Zij waren armer dan de Sefardische Joden. Joden moesten naar hun eigen scholen en mochten niet naar de universiteit. In de 18de en 19de eeuw kwamen veel Joden in de diamantindustrie terecht. Hoewel de Joden door de overheid geaccepteerd werden, stond de Calvinistische Kerk vrij vijandig tegenover hen. Maar ze werden niet aan godsdienstige vervolgingen blootgesteld. Rond 1700 kende Amsterdam ruim 10.000 Joden. Meer over Joden en het Calvinisme is te lezen in het artikel De Joden en de Reformatie.

Valse Messiassen

Onder de invloed van de mystiek van de Kabbala en als gevolg van een diep verlangen naar verlossing kregen een aantal valse messiassen een gewillig gehoor onder grote groepen joden in de 16de en 17de eeuw. De bekendste zijn:

• Salomo Molcho (1500-1552)
• David Reubeni (1500-1540)
• Sabbataj Zwi (1626-1676)
• Jacob Frank (1726-1791)

Meer over de Joodse geschiedenis is te vinden in mijn special Geschiedenis van het Joodse volk. © 2007 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 02-11-2007, laatst gewijzigd op 18-09-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Geschiedenis Joodse volk 9 (Polen en Rusland): Midden 16de eeuw was de Joodse gemeenschap in Polen de belangrijkste. Polen bestond toen uit Polen, Lithouwen, Galicië, Wit-Rusland en een deel van de Oekraïne.…
• De Kruistochten: resultaat van islamitische provocaties: De jihad, de islamitische 'heilige oorlog', wordt door cultuurrelativisten wel vergeleken met de middeleeuwse Kruistochten. Deze opvatting is niet all…
• Religieuze geschiedenis Joden 56: De Tsaren en de Joden: In Tsaristisch Rusland worden pogroms georganiseerd tegen de Joden om de massa af te leiden van het corrupte regime. Joden worden gezien als zondebok…
• Sterven IX: troosten van de achterblijvers - Joodse visie: Een heilige verplichting opgelegd aan iedere Jood is om de rouwenden te troosten, of hij familie is of niet, en of hij een vriend is of een verre ke…
• De Joden: het Uitverkoren Volk: Over het begrip Uitverkoren Volk bestaat nogal wat misverstanden. Vele mensen denken dat de Joden menen dat ze bevoorrecht zijn door God boven andere mensen. Dit zet kwaad blo…

Bronnen en/of referenties

• Wegwijs in het Jodendom - NIK