Geschiedenis en Kerstmis

Het Ontstaan van het Christendom 4: Advent 2de zondag

Infoteur: Bbuitendijk

Advent omvat de vier zondagen die voorafgaan aan Kerst. De hele Advent staat in het licht van de komst van de Messias, waarbij de verschillende zondagen - in elk geval binnen de Katholieke traditie - een eigen nadruk hebben. De eerste zondag is gewijd aan de verwachting van de wederkomst van Christus om zijn rijk op te richten en de laatste zondag bijzonder de verwachting van zijn geboorte. De tweede en derde zondag richten de aandacht op de dienst van Johannes de Doper.



Inhoud


Geboorte van Johannes aangekondigd

Johannes was de zoon van Zacharia en Elisabeth. Zacharia was een priester en deed eens in de zoveel tijd dienst in de tempel. Zijn vrouw was ook een afstammelinge van Aäron en was tevesns een familielid van Maria, de moeder van Jezus. Zij waren oud geworden zonder kinderen te krijgen en hadden alle hoop daarop opgegeven.

Maar het onverwachte gebeurde. Tijdens zijn dienst in te tempel te Jeruzalem, werd Zacharia door het lot aangewezen om het reukwerk in de tempel te brengen. Dat gebeurde dagelijks op het negende uur, het uur van het gebed. Aangezien er geloot werd, werd dit waarschijnlijk als een groot voorrecht beschouwd.

Zacharia ging met het reukwerk de tempel in, maarterwijl hij daar bezig was verscheen hem een engel. Angst overviel hem, maar de engel verzekerde hem dat hij niet bang hoefde te zijn. Zacharia en zijn vrouw hadden gebeden om een zoon. En nu vertelt de engel hem: 'je gebed is verhoord: je vrouw Elisabeth zal je een zoon baren, en je moet hem Johannes noemen. Vreugde en blijdschap zullen je ten deel vallen, en velen zullen zich over zijn geboorte verheugen.' Verder vertelt de engel hem dat hij groot zal zijn voor God, maar dat hij geen wijn of gegiste drank mag drinken. De hielige Geest zal hem vervullen en hij zal het volk gereedmaken voor de Heer.

Je zou denken dat Zacharia dolgelukkig was bij dit nieuws, maar zijn reactie is er een van ongeloof. 'Hoe kan ik weten dat dit waar is?' En de engel neemt hem dat zeer kwalijk. Was hij niet Gabriël, was hij niet altijd in Gods nabijheid? 'Omdat je geen geloof hebt gehecht aan mijn woorden, zul je stom zijn en niet kunnen spreken tot de dag waarop dit alles gaat gebeuren.'

Als Zacharia de tempel uitkomt, is hij niet in staat de zegen uit te spreken over de grote menigte die gewacht en gebeden had. Hij was al langer dan gebruikelijk binnen gebleven en nu kon hij niet meer sprken. Men concludeerde dat hij een visioen gehad moest hebben.

De belofte vervuld

Ondanks het aanvankelijke ongeloof van Zacharia gingen de woorden van de engel in vervulling: Elisabeth werd zwanger. Zij is zo onder de indruk, dat ze zich vijf maanden uit het publieke leven terugtrok. Ik denk om met God te zijn.

Een maand later komt er een bezoekster uit het noorden. Het is Maria, die van dezelfde engel Gabriël gehoord heeft dat haar familielid Elisabeth in verwachting is. Zodra Elisabeth de groet van Maria hoort als zij het huis betreedt, springt het kind in haar schoot op. Elisabeth begrijpt door een ingeving van God wat er aan de hand is. Nog voor Maria heeft kunnen vertellen wat haar overkomen is, zegt Elisabeth: 'De meest gezegende ben jij van alle vrouwen, en gezegend is de vrucht van de schoot! Wie ben ik dat de moeder van mijn Heer naar mij toe komt? Gelukkig is zij die geloofd heeft dat de worden van de Heer in vervulling zullen gaan.' Zij wist van welk kind Maria in verwachting was!

De vrouwen zullen ongetwijfeld veel te bespreken hebben gehad. Zacharia had weliswaar niks kunnen zeggen tegen Elisabeth, maar met stift en schrijftablet heeft hij Elisabeth toch een en ander heeft duidelijk kunnen maken van wat er gebeurd was. Maria bleef ongeveer drie maanden bij Elisabeth en ging daarna terug naar Nazareth. Elisabeth had toen nog een maand te gaan.

De geboorte van Johannes

De bevalling verliep ondanks haar ouderdom zonder problemen en de woorden van de engel beginnen al in vervulling te gaan want buren en familie zijn met Elisabeth verheugd om de barmhartigheid die God haar bewezen had.

Op de achtste dag wordt Johannes besneden. Zacharia kan nog steeds niet spreken. Naar de gewoonte van die tijd wilden de buren en familie het kind Zacharia noemen, naar zijn vader, maar Elisabeth protesteert en zegt dat het kind Johannes moet heten. Nog steeds kan Zacharia niets zeggen en hij gebaart dat hij een schrijftablet wil hebben. Als hij daarop de woorden 'Johannes is zijn naam' heeft geschreven, wijkt de verlamming en Zacharia barst uit in een lofprijzing tot de God van Israël en vervolgens profetische woorden over zijn zoon: 'Jij, kind, zult een profeet van de Allerhoogste worden genoemd!'

Lukas vertelt ons dat Johannes opgroeide in de woestijn tot de dag aanbrak, waarop hij zich kenbaar maakte aan het volk van Israël. Vroeger dacht ik altijd dat hij dus jaren in eenzaamheid als een soort kluizenaar leefde. Inmiddels is duidelijk gewoorden dat 'in de woestijn' diverse gemeenschappen van strenge Joodse sekten leefden, zoals de Essenen en de Qumran gemeenschap, waar de studie van het woord van God (en de verwachting van de Messias) centraal stond.

Het is dus heel goed mogelijk dat Johannes die jaren in zo'n gemeenschap heeft geleefd.

Johannes gaat aan het werk

Maar tenslotte kwam toch die dag dat hij zich aan het volk van Israël kenbaar maakte. Gekleed in een kameelharen mantel en met een leren gordel, kleding die herinnerde aan de profeet Elia zo'n 900 jaar eerder. Hij preekte in de woestijn, bij de rivier de Jordaan en mogelijk nog op andere plaatsen, maar de essentie van zijn boodschap was steeds hetzelfde: Kom tot inkeer, want het koninkrijk van God is nabij.

Zijn vader had al gezegd dat hij 'voor de Heer uit zou gaan om de weg voor hem gereed te maken, en om zijn volk bekend te maken met hun redding door vergeving van hun zonden.' Daarom riep hij het volk op om tot inkeer te komen, hun zonden te erkennen en te belijden en zich te laten dopen ten teken dat ze berouw hadden van hun zonden.

Als Johannes twijfel heeft over de oprechtheid van het berouw, aarzelt hij niet om de mensen - en vooral de leiders van het volk - scherp terecht te wijzen:
‘Addergebroed, wie heeft jullie wijsgemaakt dat je veilig bent voor het komende oordeel? Breng liever vruchten voort die een nieuw leven waardig zijn, en denk niet dat je bij jezelf kunt zeggen: Wij hebben Abraham als vader. Want ik zeg jullie: God kan uit deze stenen kinderen van Abraham verwekken! De bijl ligt al aan de wortel van de boom: iedere boom die geen goede vrucht draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen.

Velen vragen hem wat ze nu moeten doen, nu ze zich hebben laten dopen. Johannes antwoordt elke groep op zijn eigen manier, waarbij hun meest kenmerkende wangedrag aan de kaak stelt:
‘Wie twee stel onderkleren heeft, moet delen met wie er geen heeft, en wie eten heeft moet hetzelfde doen.’ Er kwamen ook tollenaars om zich te laten dopen, en die vroegen hem: ‘Meester, wat moeten wij doen?’ Hij zei tegen hen: ‘Vorder niet meer dan wat jullie is opgedragen.’ Ook soldaten kwamen hem vragen: ‘En wij, wat moeten wij doen?’ Tegen hen zei hij: ‘Jullie mogen niemand afpersen en je ook niet laten omkopen, neem genoegen met je soldij.’

Zijn optreden was zo imponerend, dat de mensen van alles van hem gingen denken. Was hij soms de beloofde Messias?

In een volgend artikel ga ik daar verder op in.

Meer informatie in mijn special Ontstaan van het Christendom
© 2007 - 2010 Bbuitendijk, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 30-11-2007, laatst gewijzigd op 24-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Bbuitendijk is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • De bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan De Nieuwe Bijbelvertaling, © Nederlands Bijbelgenootschap 2004.
  • Lukas, hoofdstuk 1, verzen 5 tot 24
  • Lukas, hoofdstuk 1, verzen 39 tot 45
  • Lukas, hoofdstuk 1, verzen 57 tot 80
  • Lukas, hoofdstuk 3, verzen 1 tot 22
  • Mattheüs, hoofdstuk 3, verzen 1 tot 17
  • Markus, hoofdstuk 1, verzen 1 tot 14
  • Johannes, hoofdstuk 1, verzen 19 tot 36

Reageer op het artikel "Het Ontstaan van het Christendom 4: Advent 2de zondag"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.