InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Geschiedenis Joodse volk in een notendop en in jaartallen

Geschiedenis Joodse volk in een notendop en in jaartallen

Geschiedenis Joodse volk in een notendop en in jaartallen De Joodse geschiedenis strekt zich uit over vele duizenden jaren en verhaalt van een volk verspreid in vele landen dat sinds 1948 ook massaal is teruggekeerd naar haar thuisland Israël. Een puntsgewijs een overzicht van de Joodse geschiedenis die begint bij Abraham, de eerste spirituele Jood. Het Joodse volk wordt formeel gevormd op de berg Sinaï waarbij het Joodse volk een Eeuwig verbond met G'd aan gaat. De Joodse geschiedenis kent vele hoogte-en dieptepunten. Uiteindelijk, aan het einde van de geschiedenis, zal het Joodse volk geheel vrij zijn van alle vervolgingen.

Bestudering van de geschiedenis van het Joodse Volk

Twee verschillende manieren

Bestudering van de geschiedenis van het Joodse Volk kan op twee verschillende manieren gebeuren. Men kan kijken naar de feiten die hebben plaatsgevonden en daar een verhaal over schrijven. Men kan echter ook kijken naar de diepere betekenis van de Joodse geschiedenis. Dit is de manier waarop religieuze Joden kijken naar de geschiedenis van het Joodse Volk. Zij zien hierin de hand van G'd. G'd leidt de mensheid naar een einddoel, namelijk een perfecte relatie tussen G'd en de mens.

De Tora zegt: "Gedenk aan de dagen van weleer, let op de jaren van geslacht na geslacht; vraag uw vader, dat hij het u meedele, uw oudsten, dat zij het u zeggen." (Deuteronomium 32:7)

G'd is Schepper, Behoeder en Bestuurder

Het Joodse concept van G'd is dat van Schepper, Behoeder en Bestuurder, dat betekent niet een God die de wereld schiep en dan op vakantie gaat, maar een oneindig Wezen die actief betrokken is in de schepping. Om het meer filosofisch te stellen: De hele fysieke wereld is een schepping van G'ds bewustzijn. Het universum heeft geen onafhankelijk bestaan buiten G'd die wil dat het bestaat.

Bestemming

Alles in het universum is onder controle van G'd -van quantum tot de kosmos. Dit heeft grote gevolgen voor de gebeurtenissen op aarde. Als G'd alles weet en controleert dan is de geschiedenis een gecontroleerd proces die naar een bestemming leidt.

Verhaal met een plot

Omdat G'd een kosmische scriptschrijver, regisseur en producer is, zijn de gebeurtenissen van de menselijke geschiedenis niet willekeurig. Dit is een verhaal met een plot - een doel. Dit betekent dat we op weg zijn naar een bepaalde bestemming; er is een finishlijn.

Het Joodse Volk loopt voor de troepen uit. Dit verklaart het antisemitisme en de dubbele standaards waarmee Israël en het Joodse Volk worden beoordeeld. Israël koos zelf voor de unieke verantwoordelijkheid. De profeet Bileam zei het 't beste: "Zie, een volk, dat alleen woont en onder de natiën zich niet rekent." (Numeri 23:9).

De Joodse geschiedenis is nog niet ten einde, maar de verlossing met de komst van de Masjiach (Messias) is wel in zicht. Zoals Jesaja en Micha al voorspelden zal het Joodse volk aan het eind van de geschiedenis verlost zijn van vervolgingen. Er zullen dan geen oorlogen meer plaats hebben.

Adam is uniek

Adam is uniek onder de andere wezens. De mens is geschapen naar G'ds beeld (b'tzelem Elohim). Dit betekent dat hij een ziel (neshema) heeft. Deze G'ddelijke vonk is de G'd-achtige essentie die alle menselijke wezens hebben. Wanneer Adam eenmaal is geschapen neemt G'd, zo te zeggen, Zijn kosmische horloge af, en overhandigt het aan Adam en zegt "Nu schakelen we over naar de aardse tijd." Volgens de Joods chronologie overhandigde G'd Zijn klok meer dan 5760 jaar geleden.

God schiep het universum voor de mensheid. Waarom?

De focus van de schepping is de mensheid. G'd schept een geheel universum voor menselijke wezens. De ultieme vraag is dan, waarom zijn we hier? Wat is het doel van de schepping? Veel mensen geloven dat G'd ons nodig heeft dus daarom schiep Hij de mens om Hem te dienen. Dit is niet het Joodse perspectief op de schepping. Als G'd oneindig is dan heeft hij geen behoeften of wensen. Het ontbreekt Hem aan niets en er is absoluut niks wat we voor hem kunnen doen. Dus waarom schiep hij ons?

Relatie met G'd

Eén van de meest fundamentele ideeën in het Jodendom is dat G'd ons schiep om ons het ultieme geschenk te geven: een relatie met Hem (in het Hebreeuws dvekoet - hechting). De verbinding met G'd is de ultieme relatie vorm en daar verlangt onze ziel geheel naar. Elk plezier dat we ervaren en elke betekenisvolle relatie die we in deze wereld maken is slechts een kleine smaak van de ultieme relatie van onze ziel met onze schepper.

Hof van Eden

Dat is wat het Hof van Eden is. Onze zielen zijn totaal gefocust op het bereiken van het doel van de schepping: onszelf en de wereld om ons heen verheffen naar de hoogst mogelijke relatie met G'd.

Het plot van de menselijke geschiedenis is erg eenduidig: G'd plaats ons in een perfecte omgeving waar we vrij zijn te doen waarvoor we geschapen werden. We brengen de rest van de geschiedenis door buiten het Hof van Eden, door het perfectioneren van de schepping en het bouwen van een relatie met G'd.

De mens vond de relatie met G'd te moeilijk en begon de natuur te aanbidden

Helaas ging er iets goed mis. Beginnend met Adam en Eva die aten van de Boom van Kennis, begon de relatie uiteen te vallen. De mensheid vond het te moeilijk een relatie te onderhouden met een onzichtbare G'd. Mensen dachten dat het tonen van respect aan de verschillende natuurkrachten, geschapen door G'd, de manier zou zijn om indirect respect te tonen aan G'd zelf. Wat echter gebeurde was dat binnen een paar generaties de aanbidding aan G'd vervangen werd door de aanbidding van de natuur: de zon, de maan, de bomen... G'd werd vergeten en er werden afgoden 2 aanbeden. Het hele doel van de schepping ging verloren. Het is deze verbroken relatie met G'd die de vroege geschiedenis beschrijft in de Bijbel.

G'd brengt de Zondvloed en begint opnieuw met Noach die G'd wel diende

De Bijbelse vertelling beschrijft hoe deze spirituele afdaling voor meer dan 1500 jaar voortduurde, tot we komen bij het verhaal van de Zondvloed. Het basis plot van dit verhaal is eenduidig: het doel van de schepping is de relatie met G'd. De relatie met G'd was totaal verloren gegaan dus besloot G'd de wereld 'schoon te maken'. Hij spaarde daarbij alleen Noach (die alleen een relatie had met G'd). De hoop was dat Noach de wereld opnieuw zou bevolken en de relatie zou herstellen.

De reden dat G'd zo lang wachtte met het straffen van de mensheid was omdat in het eerste millennium G'ds vriendelijkheid (Chesed) overheerste. Ondanks dat mensen zondigden strafte G'd hen niet. In het tweede millennium overheerste Gevoera (strengheid) en besloot G'd de mensen wel hard te straffen.

Toren van Babel

Het werkte niet en de mensheid daalde opnieuw af tot de Toren van Babel. De focus van dat verhaal is de eenheid van de mensheid voor al de foute redenen: om tegen G'd te rebelleren. Het gaat niet goed met de mensheid. Het lijkt erop dat G'd geen andere keuze heeft de wereld te vernietigen en opnieuw te beginnen. De Kli Yakar en Hachaim leggen uit: Hun zonde was dat ze naam wilden maken. Door op één plaats te komen, wilden zij alleen een universele agenda in één gebied van de wereld hebben. G-d verspreidde hen en gaf iedereen de ruimte om te werken en de wereld te bevolken.

Puntsgewijs overzicht van de Joodse geschiedenis in jaartallen

Joodse tijd

Volgens de Talmoed zal de wereld 6000 jaar bestaan. In de eerste 2000 jaar was er woestenij; 2000 jaar bloeide de Tora; en de volgende 2000 jaar is de Messiaanse tijd....
De 6000 jaar die genoemd worden in de Talmoed wordt niet berekend vanaf de schepping van het universum, maar vanaf de geboorte van Adam en weerspiegelt de weekcyclus. Net zoals de Joodse week begint op zondag en loopt tot en met vrijdag, zo ook bevat de menselijke geschiedenis een maximum van zes millennia. Aan het einde van deze wekelijkse cyclus komen we de Sjabbat binnen, een dag van spiritualiteit en rust. Zo ook na een maximum van 6000 jaar van menselijke geschiedenis zullen we het zevende millennium binnengaan die wordt genoemd 'de Komende Wereld' die synoniem is aan het Hof van Eden en vertegenwoordigt de culminatie van het proces van het terugkeren naar G'd en het perfectioneren van de wereld.

de eerste 2000 jaar

De eerste 2000 jaar loopt van Adam tot en met de Toren van Babel en wordt woestenij genoemd. Het thema van deze periode: De mensheid is spiritueel verlaten en heeft geen relatie met G'd.

de tweede 2000 jaar

Deze loopt vanaf de periode van Abraham tot de afronding van de Misjna. De periode wordt Tora genoemd. Het thema van deze periode: de Joodse nationale geschiedenis in het land Israël en het opbloeien van de Tora.

de derde 2000 jaar

Loopt vanaf het jaar 240 tot het jaar 6000 (2240 van de gewone jaartelling). De periode wordt Messias genoemd. Het thema van deze laatste periode is de terugkeer van de mensheid naar G'd (geleid door het Joodse Volk). Aan het eind van de periode komt het messiaanse tijdperk dat de uiteindelijke voorbereiding is voor de mensheid om de Komende Wereld binnen te gaan.

De mensheid leeft nu in de derde 2000 jaar aan het einde van het zesde millennium (vrijdagmiddag laat), vlak voor de Sjabbat. vanuit Joods perspectief staan we aan de rand van de geschiedenis, het laatste hoofdstuk van de menselijke geschiedenis dat vooraf gaat aan de uiteindelijke verlossing.

Cycli in de geschiedenis

Een ander gevolg van het Joodse voorstelling van G'd is het concept van cycli in de geschiedenis. Het Griekse concept van tijd is dat tijd altijd heeft bestaan en eeuwig doorgaat. Er is geen begin en geen eind en je bereikt uiteindelijk geen doel. De Grieken en de andere heidenen geloofden dat de goden de mens geschapen had om hen te dienen. Je lot had je niet in eigen handen. Wanneer je deze twee concepten combineert, de oneindigheid van tijd en fatalisme, dan bereik je niets wat je ook doet.

De Joodse visie is anders. Het idee van herhaling is niet statisch. Hoewel de Joden feesten vieren om te herinneren kijken ze ook naar mogelijkheden voor de toekomst. Elk feest heeft een speciaal thema: Pesach is het feest van de vrijheid/ vrije wil; soekot is het feest van vreugde/ hoe de fysieke wereld op de juiste manier te gebruiken, etc. Elk jaar vind er een 'software upgrade' plaats. We zijn niet statisch, maar we groeien.

Zo werken ook de historische cycli. Anders dan de fatalistische Grieken, geloven de Joden in een vrije wil; onze beslissingen doen ter zake; we controleren ons lot. Hoe weten we dat we het goede doen? Er zijn twee mogelijkheden: trial en error (dat een erg lang en pijnlijk proces is) of om van de geschiedenis te leren.

Het leren en begrijpen van de Joodse geschiedenis

Het is precies daarom dat we de Joodse geschiedenis moeten leren EN begrijpen. De Joodse wijze Nachmonides zei: de acties van de vaderen zijn een teken voor de kinderen.

Wat betekent dit? Op micro-kosmisch niveau, binnen de verhalen van Genesis in de Bijbel, zien we dat wat met de vroegste karakters gebeurt herhaald zal worden door de kinderen. Op macro-kosmisch niveau zijn de handelingen van de voorvaderen een rolmodel voor allen van de Joodse geschiedenis. Dit is waarom we zoveel aandacht schenken aan de Tora (Bijbel), hier zijn de patronen uitgezet. Het is een gids voor de toekomst. De bestemming van het Joodse Volk, hun kracht, zwakheden en relatie met de niet-Joden, wordt allemaal geopenbaard in de Tora (Bijbel). De Joodse geschiedenis is de Joodse bestemming. Leren uit het verleden is de sleutel naar het nemen van de juiste beslissingen in de toekomst.

Het gaat dus niet alleen om de feiten, maar om de lessen die uit het verleden getrokken kunnen worden. Daarnaast is het Joodse Volk het langst overlevende volk op aarde en omdat Joden overal verspreid ter wereld leven moeten bij de bestudering van de Joodse geschiedenis aandacht worden gegeven aan de hele geschiedenis van de wereld. Wie de Joodse geschiedenis begrijpt, begrijpt de geschiedenis van de wereld.

Bijbel als geschiedenis

Veel informatie uit de Bijbel is bevestigd door archeologische opgravingen. Er is niet veel direct bewijs voor de eerste boeken van de Bijbel, maar er is wel veel indirect bewijs. Voor de latere boeken van de Bijbel is wel veel direct bewijs. Hoe belangrijk is eigenlijk de Bijbelse geschiedenis? Die is belangrijk omdat de Joden een diepere betekenis gegeven hebben aan hun geschiedenis. Die betekenis kan gevonden worden in de Bijbel. Kort samengevat: de Bijbel is geen geschiedenisboek, maar het bevat wel geschiedenis en cultuur die gedragen worden door archeologische vondsten. Het is een onderwijzend boek en het is de ideale manier om de patronen van de geschiedenis te leren. En als we begrijpen dat de reden waarom we geschiedenis leren is om lessen te leren, dan moeten we extra aandacht besteden wat er in de Bijbel gebeurt.

Periode van 2000 tot 586 voor de gewone jaartelling (vdgj)Het tijdvak van de Tweede Tempel (530 vdgj- 70 ndgj)
  • 1812 voor de gewone jaartelling (vgj)
    • Tijdperk van Abraham begint.
  • 1712 vgj
    • Tijdperk van Izaäk begint.
  • 1652 vgj
    • Tijdperk van Jakob begint.
  • 1544 vgj
    • Jozef verkocht als slaaf.
  • 1522 vgj
    • Jozef verwelkomt zijn familie in Egypte.
  • 1428 vgj
    • Israëlieten worden slaven in Egypte.
  • 1392 vgj
    • Tijd van Mozes begint.
  • 1312 vgj
    • Exodus
  • 1312 vgj
    • Tora wordt op de berg Sinaï gegeven.
  • 1272 vgj
    • Verovering van het Beloofde Land.
  • 1106 vgj
    • Tijdperk van de Richteren begint.
  • 879 vgj
    • Zalving van Saul tot koning.
  • 877 vgj
    • Tijdperk van David begint
  • 877 vgj
    • Salomo bestijgt de troon.
  • 825 vgj
    • De Eerste Tempel is afgerond.
  • 796 vgj
    • Israël splitst zich op in twee delen.
  • 555 vgj
    • De Assyriërs vallen Noord-Israël binnen. De Tien Stammen raken verloren.
  • 547 vgj
    • Sennacherib valt Jeruzalem aan.
  • 442 vgj
    • De Babyloniërs vallen Israël aan en vernietigen de Tempel.
  • 370 vgj
    • Joden keren terug uit Babylonische Ballingschap.
  • 355 vgj
    • Het wonder van Poeriem vindt plaats.
  • 352 vgj
    • De bouw van de Tweede Tempel begint.
  • 347 vgj
    • De tijd van de Grote Vergadering begint.
  • 312 vgj
    • De Grieken veroveren Israël.
  • 245 vgj
    • De Tora wordt vertaald in het Grieks. De Grieken vervolgen de Joden.
  • 167 vgj
    • De opstand van de Makkabeeën begint.
  • 139 vgj
    • Het wonder van Chanoeka.
  • 63 vgj
    • Romeinen bezetten Israël.
  • 37 vgj
    • Herodus de Grote begint zijn heerschappij.
  • 32 vgj
    • Tijdperk van Hillel en Sjammai.
  • 67
    • De grote Opstand van de Joden tegen de Romeinen begint.
  • 70
    • Jeruzalem wordt veroverd door de Romeinen, 17de Tammoez.
  • 70
    • Tempel vernietigd door de Romeinen, 9de Av.


Het Rabbijnse Tijdperk (70-1000)Het Gouden Tijdvak in Spanje (1000-1500)
  • 120
    • Opstand van Bar Kochba.
  • 136
    • Rabbi Akiva wordt martelaar.
  • 219
    • Misjna wordt geredigeerd door Rabbi Jehoeda HaNasi
  • 312
    • Constantijn bekeerd het Romeinse rijk tot het christendom.
  • 638
    • Islamieten veroveren Jeruzalem.
  • 1040
    • Tijd van Rashi begint.
  • 1135
    • Tijd van Maimonides begint.


Duistere Middeleeuwen in Midden Europa (1000-1700)De grote Centra in Polen en Rusland (1500-1900)
  • 1096
    • Tijdperk van de kruisvaarders begint.
  • 1144
    • Eerste bloedsprookje
  • 1263
    • Het grote Dispuut; de tijd van Nachmanides
  • 1348
    • De Zwarte Dood
  • 1478
    • Het begin van de Inquisities
  • 1492
    • Joden uit Spanje verdreven; Columbus ontdekt Amerika
  • 1517
    • De Reformatie begint; de tijd van Maarten Luther

  • 1567
    • Joden worden in Polen uitgenodigd
  • 1570
    • Tijd van De Ari en de Kabbalisten
  • 1648
    • Chmielnitzki massamoorden in Oost-Europa
  • 1651
    • Tijd van de Sjabbetai Zvi, de valse messias
  • 1654
    • Eerste Joden arriveren in Amerika
  • 1698
    • Tijd van de Baal Shem Tov begint; de Chassidische beweging
  • 1772
    • Tijd van de Mitnagdiem en de Vilna Gaon
  • 1791
    • Joden worden opgesloten in Pale Settlement in Rusland
  • 1881
    • Joden worden tot zondebok verklaard door de Tsaren van Rusland

Het Emancipatie Tijdvak (1700-1900)De Twintigste Eeuw
  • 1791
    • Tijd van de emancipatie van de Joden begint
  • 1810
    • Reform beweging begint in Duitsland
  • 1882
    • Eerste alija naar Israël
  • 1887
    • Conservatieve beweging in Amerika opgericht
  • 1894
    • Dreyfuss Affaire in Frankrijk.
  • 1897
    • Eerste Zionistische congres.
  • 1917
    • Britse Mandaat in Palestina begint; Balfour Verklaring.
  • 1927
    • Trans-Jordanië wordt gesticht.
  • 1933
    • Hitler komt in Duitsland aan de macht.
  • 1942
    • Endlösung.
  • 1947
    • Verdeling van Palestina door de VN.
  • 1948
    • De Staat Israël wordt uitgeroepen.
  • 1948
    • De Onafhankelijkheidsoorlog.
  • 1964
    • Oprichting van de PLO.
  • 1967
    • De Zesdaagse Oorlog en de hereniging van Jeruzalem.

Aartsvaders en exodus

Het Bijbelboek Genesis spreekt over drie aartsvaders (patriarchen): Abraham, Izaäk en Jakob. Van hen stamt het Joodse volk af. De geschiedenis van het Joodse volk begint in de eerste helft van het tweede millennium voor de gewone jaartelling. Abraham trekt vanuit Mesopotamië naar het Beloofde Land dat God hem heeft toegewezen als modelstaat voor de wereld. Zijn kleinzoon Jakob komt via Jozef in Egypte terecht. Daar wordt het Joodse Volk gevormd en door Mozes teruggebracht naar Kanaän.

Abraham

Abraham is een afstammeling van een zoon van Noach (Sem). Hij wordt door G'd geroepen om naar het Beloofde Land te trekken. Hij krijgt de Goddelijke belofte dat uit hem een zeer groot volk geboren zou worden. Abraham vertrekt vanuit Ur der Chaldeeën Mesopotamië naar het land Kanaän. Hij en zijn vrouw Sara krijgen een zoon die Izaak wordt genoemd. De andere zoon Ismaël is van zijn slavin Hagar. Van Ismaël stammen de Arabieren af.

Abrahams missie

Abraham is om twee redenen groots. In een bijna geheel polytheïstische wereld dat zijn complete relatie met G'd had verloren gebruikte Abraham slechts de kracht van zijn intellect en koos om de realiteit van G'd te zien. Wanneer we Abraham voor het eerst in de Bijbel ontmoeten in het Boek Genesis (Genesis 12:1), is hij al 75 jaar oud. Dit mag misschien de eerste keer zijn dat G'd tot Abraham sprak! Dit zou betekenen dat totdat punt, Abraham zonder de profetie leefde, zonder enige soort van bevestiging van buitenaf dat zijn ideologie van het monotheïsme correct was, en dit zegt veel over Abrahams toewijding aan de waarheid.

De tweede reden voor Abrahams grootsheid was dat hij zich niet druk maakte om wat andere dachten. Hij zegt: "Ik koos om mijn leven te wijden aan de ultieme oorzaak; om de mensheid terug te brengen naar het doel van de schepping, terug naar de relatie met G'd." Hij was zelfs bereid zijn leven voor G'd te geven. Niet omdat G'd iemand nodig heeft om voor hem te sterven (G'd is oneindig - je kan niets voor hem doen), maar eerder omdat Abraham begreep dat zonder deze relatie met G'd de mensheid ten ondergaat. Dit geeft ons een kleine indicatie van Abrahams grootheid en zijn idealisme. Het maakte hem niet uit alleen te staan aan de 'andere kant' - en dat is de betekenis van het woord Ivri (Hebreeuw). Hij stond aan de andere kant, alleen tegen de hele wereld.

Het concept van het Uitverkoren Volk: het Joodse Volk brengt de mensheid terug naar G'd

Dit verklaart ook het concept van het Uitverkoren Volk. Abraham zegt tegen G'd: "Ik kies te leven met de realiteit van U en om de gehele mensheid terug te brengen naar die realiteit." G'd zegt dan tegen Abraham: "Dan kies ik jou en je nakomelingen." Waarom werden de Joden gekozen? Het is niet voor privilege maar voor verantwoordelijkheid. Wat is verantwoordelijkheid? In het Hebreeuws wordt de term Tikkoen Olam "Verbeter de wereld" gebruikt. Het is de ultieme oorzaak de mensheid terug te brengen naar het doel van de schepping en om de meeste spirituele en morele perfecte wereld te scheppen als mogelijk. Dit is de nationaal historische missie van het Joodse Volk. Het Joodse Volk leidt de mensheid terug naar G'd.

Als we dit concept begrijpen kunnen we ook de geschiedenis van het Joodse Volk begrijpen. Het Joodse Volk loopt voor de troepen uit. Dit verklaart ook het antisemitisme en de dubbele standaards waarmee Israël en het Joodse Volk worden beoordeeld. Israël koos zelf voor de unieke verantwoordelijkheid. De profeet Bileam zei het 't beste: "Zie, een volk, dat alleen woont en onder de natiën zich niet rekent." (Numeri 23:9)

De geschiedenis van het Joodse Volk laat hoogte- en dieptepunten zien zoals bij een koersverloop. Maar het totaal plaatje laat een enorme groei zien. Vandaag zijn er miljarden mensen, christenen en moslims, die gebaseerd zijn op het Joodse geloof. We moeten nog vele wegen gaan, maar de mensheid is radicaal veranderd door de ideeën van Abraham bijna 4000 jaar geleden.

De onsterfelijkheid van de Joden
Mark Twain vroeg zich af waarom de Joden, zo klein in aantal, zo'n grote invloed hebben op de geschiedenis met bijdragen in de literatuur, wetenschap, kunst, financiën, medicijnen, etc. Alle dingen zijn sterfelijk, maar de Jood blijft bestaan. Wat is het geheim van zijn onsterfelijkheid?

Het antwoord kan gevonden worden bij het begin van het ontstaan van het Joodse Volk. Zoals al eerder vertelt in deze serie is de geschiedenis een gids voor de toekomst. De vroege geschiedenis van de Joden openbaart een patroon. De vroegste personen in Genesis staan model voor de collectieve aard van het Joodse Volk gedurende de geschiedenis. Om het Joodse Volk dus te begrijpen moeten we Abraham bestuderen. Hij verpersoonlijkt alles wat kan worden gekenmerkt als de 'Joodse identiteit'. Zijn kracht, missie, streven en idealisme worden gereflecteerd in alle generaties van het Joodse Volk die na hem komen.

Abraham staat bekend om zijn zoeken naar waarheid, zijn vriendelijkheid en zijn gastvrijheid. Maar het meest staat hij bekend om zijn streven. Zijn streven naar het perfectioneren van de wereld. Daarmee stond het alleen tegenover de hele wereld. Hetzelfde zien we bij de generaties van het Joodse Volk die alleen stonden tegenover de vijandige wereld. Joden stonden aan het front van verschillende bewegingen zoals het communisme, socialisme, feminisme, burgerrechten, vakbonden, etc.

Patronen voor de toekomst van het Joodse Volk
Als de Bijbel ons paradigma is voor de Joodse geschiedenis en als Abraham het model is voor generaties Joden dan moeten we speciale aandacht schenken aan de vroegste beschrijvingen van Abraham in Genesis. Door de eerste paar zinnen in Genesis 12 te onderzoeken kunnen we vijf unieke patronen ontdekken die de gehele toekomst van de Joodse geschiedenis karakteriseren.

Het eerste unieke kenmerk van de Joodse geschiedenis staat in Genesis 12:1 "De Eeuwige nu zeide tot Abram: Ga uit uw land en uit uw maagschap en uit uws vaders huis naar het land dat Ik u wijzen zal". Waarom vroeg G'd Abram zich te scheiden uit zijn land, zijn geboorteplaats en zijn vaders huis? G'd bedoelt daarmee dat Abraham en daarmee het Joodse Volk zich compleet moeten scheiden en in een andere richting moet gaan. De reis is een reis door de geschiedenis die anders is dan die van anderen. Abraham wordt vader van een unieke natie met een unieke bestemming.

Het tweede kenmerk is de reis van Abraham naar Israël, het Beloofde Land. Dit is de speciale relatie tussen het Land Israël en de Joden. G'd zei tegen Abram: "Ga uit je land...naar het land dat Ik u wijzen zal." (Genesis 12:1). Deze uitspraak en belofte wordt verschillende malen in Genesis herhaalt, bijvoorbeeld:
  • "Te dien dage sloot de Here een verbond met Abram, zeggende: Aan uw nageslacht zal Ik dit land geven, van de rivier Egypte tot de grote rivier, de rivier de Eufraat: de Keniet, de Keniziet, de Kadmoniet, de Hethiet, de Fereziet, de Refaieten, de Amoriet, de Kanaäniet, de Girgasiet en de Jebusiet." (Genesis 15:18-21)
  • "Ik zal aan u en uw nageslacht het land, waarin gij als vreemdeling vertoeft, het ganse land Kanaän, tot een altoosdurende bezitting geven, en Ik zal hun tot een G'd zijn." (Genesis 17:8)

Het Land Israël is geen afbetaling. G'd zei niet tegen Abraham: Steun me en als je het monotheïsme door de wereld verspreid, zal ik je een stuk grond geven. G'd gaf Abraham en zijn familie het land Israël als een uniek thuisland waar zijn nakomelingen verondersteld worden de natie te creëren dat model staat voor de rest van de wereld.

Het Land Israël is een speciale plaats: het is de enige plek op aarde waar het Joodse Volk haar doel kan bereiken. Een model natie kan niet ergens anders bestaan. Dus het is erg belangrijk de Joodse relatie met het land te begrijpen. En omdat het een speciale plaats is, een spiritueel gevoelige plaats, een plek met een enorm potentieel, moet men zich ook op een speciale manier gedragen. In Deuteronomium 11:10-12 staat:
"Want het land, waarheen gij komt om het in bezit te nemen, is niet als het land Egypte... bestendig zijn de ogen van de Here, uw G'd, daarop gericht van het begin van het jaar tot het einde."

De Joden werd alleen het land geschonken vanwege hun missie. Als zij hun missie verlaten, verliezen zij het land. Dit is een andere erg belangrijke les in de Joodse geschiedenis die wordt herhaald, en het is ook één van de meeste herhaalde profetieën. Het Joodse Volk zal alleen in het land leven en opbloeien als zij hun relatie met G'd handhaven en de missie van Abraham voortzetten (Deuteronomium 11:13-17):
"Indien gij nu aandachtig luistert naar de geboden die ik u heden opleg...dan zal Ik de regen voor uw land op zijn tijd geven...zodat gij uw koren en uw most en uw olie kunt inzamelen...zodat gij kunt eten en verzadigd worden. Neemt u er voor in acht, dat uw hart zich niet laat verlokken zodat gij afwijkt...de bodem zijn opbrengst niet geeft en gij weldra te gronde gaat in het goede land, dat de Here u geven zal."

Door het hele eerste gedeelte van de Bijbel, praat G'd steeds over het geven van het Land Israël aan het Joodse Volk en bevestigt dat steeds. De Bijbel commentator Rashi stelt een vraag: Waarom laat G'd de Bijbel beginnen met de schepping van het universum? Als de Bijbel een theologisch boek voor de Joden is, waarom dan niet beginnen met de schepping van de Joodse natie en onmiddellijk doorgaan naar het verhaal Exodus toen het Joodse Volk een natie werd. Rashi geeft zelf antwoord. Hij zegt dat in de toekomst de naties van de wereld tegen het Joodse Volk zullen zeggen 'jullie zijn dieven'. Jullie hebben het land gestolen van de Kanaäniet. Daarom begint G'd de Bijbel met de schepping van het universum om de wereld duidelijk te maken: "Ik ben de Schepper van het Universum. Alles is van mij. Ik kiss ervoor het Land Israël aan het Joodse Volk te geven."

Het derde kenmerk staat in Genesis 12:2 "Ik zal u tot een groot volk maken, en u zegenen, en uw naam groot maken, en gij zult tot een zegen zijn." Hiermee geeft G'd aan dat hij actief betrokken zal zijn bij de geschiedenis van de Joden. Geschiedkundigen zijn het er over eens dat de Joodse geschiedenis uniek is die alle wetten van de geschiedenis overtreft. De overleving van het Joodse Volk is een mysterie. De missie is uniek. Tweeduizend jaar zonder land leven als een natie is een wonder. Het herstellen van de Staat Israël is uniek.

Het vierde kenmerk is dat het Joodse Volk een 'licht voor de naties' is. De Joden hebben een enorme bijdrage geleverd aan de beschaving. Ze stonden aan de basis van het christendom en de islam. Waarden uit de Tora, zoals respect voor het leven, rechtvaardigheid, gelijkheid, vrede, liefde, educatie, sociale verantwoordelijkheid komen allemaal terug in de democratieën.

Het vijfde kenmerk is de bescherming van G'd. Zoals in Genesis 12:3 staat: "Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt zal Ik vervloeken, en met u zullen alle geslachten des aardbodems gezegend worden." De hele wereld zal veranderd worden door het Joodse Volk. Je ziet dat terug in de geschiedenis met de opkomst en ondergang van ogenschijnlijk alle beschavingen in de westerse wereld en het Midden-Oosten.

Abrahams reis is een paradigma
Dus uit drie verzen van Genesis (12:1-3) kunnen de onderliggende vijf sleutel patronen van de gehele Joodse geschiedenis worden gezien. Abrahams reis is een paradigma. Zijn persoonlijk leven en het leven van zijn onmiddellijke nakomelingen zijn een mini-versie, een micro-kosmos van wat de Joodse geschiedenis is.

Ismaël
Nadat Abraham in het Beloofde Land arriveert wordt hij geconfronteerd met een dilemma. Zijn vrouw Sara kan niet zwanger worden. Dus zij stelt voor de Abraham de slavin Hagar als surrogaat vrouw te nemen. Hagar is de dochter van de farao. Abraham en Hagar krijgen een kind die ze Ismaël noemen. Ismaël zet Abrahams missie niet voort. Hij gaat zijn eigen weg. Dit staat te lezen in het Boek Genesis, hoofdstuk 16. Uit Ismaël is de islam voortgekomen (dit wordt zowel erkend door het Jodendom als de islam zelf). Eén van de grote bijdrage van de Arabische cultuur is haar gastvrijheid. De Bijbel vertelt ons dat Abraham beroemd was vanwege zijn gastvrijheid. Daarom is Ismaël ook gezegend en een groot Bijbels figuur. De Bijbel zegt specifiek dat Ismaël groot zal worden en dat hij overhoop zal gaan liggen met de beschaafde wereld. In Genesis 16:11-12 staat:
"En hem Ismaël noemen, want de Eeuwige heeft naar uw ellende gehoord. Hij zal een wilde ezel van een mens zijn; zijn hand zal tegen allen zijn en de hand van allen tegen hem..."

Bovennatuurlijk begin: de geboorte van Izaäk
Wanneer het duidelijk is dat Ismaël de missie niet zal uitvoeren, vertelt G'd aan Abraham, die dan 99 jaar oud is, dat Sara, die 90 jaar is, zwanger zal worden. Een dit is hoe Izaäk werd geboren, bovennatuurlijk. Dit is één van de unieke aspecten van de Joodse geschiedenis -vanaf het begin is het erg bovennatuurlijk. Volgens de wetten van de natuur zouden Abraham en Sara kinderloos sterven en zou de Joodse natie nooit tot stand zijn gekomen.

Voor Sara zwanger wordt zegt G'd tegen Abraham:
"Neen, maar uw vrouw Sara zal u een zoon baren, en gij zult hem Izaäk noemen, en Ik zal mijn verbond met hem oprichten tot een eeuwig verbond, voor zijn nageslacht. En wat Ismaël betreft....Ik zal hem zegenen, hem vruchtbaar doen zijn en uitermate talrijk maken; twaalf vorsten zal hij verwekken, en Ik zal hem tot een groot volk stellen. Maar mijn verbond zal ik oprichten met Izaäk, die Sara u op dezelfde tijd in het volgend jaar baren zal" (Genesis 17:19-21). Dus Izaäk is de persoon die de missie van Abraham zal voortzetten, de missie van de Joden. Er zal rivaliteit bestaan tussen Sara en Hagar en hun kinderen, Izaäk en Ismaël. Vanwege deze rivaliteit zullen Hagar en Ismaël worden weggezonden. (De Joodse traditie leert overigens dat na Sara's dood, Abraham Hagar terugneemt als zijn vrouw en zij nog meer kinderen krijgen). Deze rivaliteit zal generaties worden voortgezet als de metafysische wortel van de moderne rivaliteit tussen de nakomelingen van Izaäk (de Joden) en Ismaël (de Arabieren).

Izaäk en Jakob

Izaäk huwt Rebecca. Izaäk maakt hetzelfde mee als Abraham. Eén van de grote patronen die we zien is een herhaling van een situatie waarmee Abraham ook geconfronteerd werd. Het Boek Genesis (hoofdstuk 20 en 21) vertelt dat Abraham naar het land van de Filistijnen ging en een tijdje onder hen woonde. Maar hij heeft wat problemen -bijvoorbeeld, zij proberen zijn vrouw Sara van hem af te pakken. Een paar jaar later (Genesis 26) wordt Izaäk met hetzelfde probleem geconfronteerd. Hij woont onder de Filistijnen ergens op de kuststrook van Israël en de Filistijnen proberen zijn vrouw, Rebekka, af te nemen. Ook zijn dienaren begonnen problemen te krijgen met de dienaren van Abimelech, de koning van de Filistijnen. En wat gebeurt er? De Filistijnen worden jaloers op het succes van Izaäk en gooien hem eruit. Ze gooien tevens alle waterputten dicht die Izaäk had gegraven -een onlogische actie omdat waterputten erg schaars waren in het Midden-Oosten. Later zien de Filistijnen dat hun economie instort en ze nodigen Izaäk opnieuw uit (zulke antisemitische acties zien we later ook terug in Europa; Joden worden uit de steden gegooid en later opnieuw uitgenodigd wanneer ze het gemis zien). Dit is een groot patroon van Joodse interactie met niet-Joden in de geschiedenis. De Joden worden vaak uitgenodigd. Het gaat goed met het land vanwege hun bijdrage (zie Gods zegen aan Abraham). En dan zonder enige reden besluit het land de Joden eruit te gooien waarmee ze hun eigen economie ondermijnen. Het land raakt in verval en nodigt de Joden opnieuw uit. Het is een echte haat/liefde verhouding.

Izaäk en Rebecca krijgen twee zonen: Ezau en Jakob. Jakob, de jongste van de twee, krijgt via een list de zegen van Izaäk en wordt zo de derde aartsvader. Hij huwt twee dochters van zijn oom Laban: Lea en Rachel. In totaal krijgen ze twaalf zonen. Ze zijn de voorouders van de twaalf stammen. Na een gevecht met een engel krijgt Jakob de naam Jisraeel (betekent: je hebt gestreden met een engel). Vandaar dat de twaalf zonen ook wel 'kinderen Israels' worden genoemd.

Jozef

Eén van de zonen heet Jozef. Hij is een dromer en wordt door zijn vader vaak bevoordeeld. Dit wekt afgunst op bij de oudere zonen van Jakob. Ze willen Jozef doden en in een put gooien. Maar Ruben, de oudste zoon, voorkomt dit. In het verhaal van Jozef zien we vele grote historische patronen. Om te beginnen nam Jozef een sleutelpositie in de familie in omdat hij het eerste kind is van Jakobs favoriete vrouw: Rachel. Zijn vader ziet hem als lievelingskind en koopt een speciale jas voor hem. Dit maakt Jozefs broers jaloers. Het is een fout te denken dat hun jaloerse gedrag simplistisch is. Terwijl deze grote mensen fouten maken, staan ze spiritueel gezien op een ongelooflijk hoog niveau. Dus we moeten dieper naar de zaak kijken. Jozef heeft dromen en verklaart deze dromen. Zoals we vernemen heeft Jozef een speciale gave om dromen te verklaren. Zijn dromen en verklaringen zijn accuraat en profetisch. Hij vertelt zijn broers bijvoorbeeld dat ze op een dag voor hem zullen buigen (dit gebeurt inderdaad vele jaren later). Zijn broers denken dat de dromen de de hele toekomst van de wereld in gevaar brengen omdat ze weten dat de hele familie een natie zal bouwen die verondersteld wordt de wereld te veranderen. Zij kennen de familie geschiedenis. In elke generatie zat een rotte appel, eerst Ismaël, dan Ezau. De broers denken dat Jozef dit keer de 'rotte appel' in de familie is. Zij beramen hem te doden, maar in plaats daarvan verkopen zij hem als slaaf. Zij trekken zijn mantel uit en smeren het in met het bloed van een geit en tonen het aan Jakob als bewijs dat Jozef gedood is door een wild dier. Ondertussen wordt Jozef meegenomen door een karavaan van Ismaëlieten naar Egypte waar hij een slaaf in het huishouden wordt van Potifar. Wanneer Jozef weigert het bed te delen met Potifars vrouw komt hij in de gevangenis terecht. Jozef blijkt echter goed dromen te kunnen verklaren en dit komt de koning van Egypte, de Farao, ter ore. Hij wil dat Jozef zijn dromen verklaart. Dit doet Jozef. Hij zegt dat er zeven vette en zeven magere jaren zullen komen voor Egypte en de regio. Dan krijgt Jozef een zeer, hoge, administratieve functie. Hij zorgt ervoor dat de opbrengsten van het land goed beheerd en gedistribueerd worden. Wanneer na zeven jaar hongersnood uitbreekt komen de zonen van Jakob naar Egypte voor voedsel. Jozef realiseert zich dat door de generaties heen zijn familie (Israël) een spoor van haat onder zijn broers heeft gevormd. Om de situatie op te lossen test hij zijn broers uit wanneer die tijdens een hongersnood in het Midden-Oosten, naar Egypte komen waar wel voedsel is. Daar ontmoeten ze, zonder het in de gaten te hebben, hun broer Jozef. Jozef bedenkt een plan om zijn broers berouw te laten tonen. Wanneer Jozef daarna zijn identiteit bekend maakt zegt hij dat het allemaal G'ds plan is. De broers kunnen in Egypte blijven en groeien daaruit tot een groot volk. Later wordt het Joodse volk als slaven behandeld. Ze moeten de steden Pitom en Raämses bouwen.

Mozes en de exodus

Dan komt Mozes ten tonele. Mozes wordt geboren in een tijd dat alle Joodse jongetjes omgebracht moeten worden in opdracht van de Farao. Om zijn leven te sparen stoppen de ouders van Mozes hem in een biezenmandje. Mozes wordt gevonden door de dochter van de Farao! Mozes groeit op aan het hof van Farao. Wanneer Mozes een opzichter doodt die een Jood slaat, moet hij vluchten. Mozes wordt schaapsherder in Midian. Bij een brandend braambosje spreekt G'd tot hem. Hij krijgt van G'd de opdracht het Joodse Volk te redden. Mozes gaat samen met zijn broer Aharon naar Farao toe en vraagt om vrijlating van het Joodse volk. Wanneer Farao Mozes weigert de Joden te laten vertrekken wordt Egypte getroffen door een tiental plagen die hun weerga niet kennen in de geschiedenis. G'd laat zien dat er niet te spotten valt met Zijn Volk. G'd sprak tot Mozes: "Ik zal Farao dwingen de Joden de vrijheid te geven. Ik zal hem zo erg straffen, dat hij uiteindelijk zal luisteren. Daarop kwamen achter elkaar tien straffen, die meestal de 'Tien Plagen' genoemd worden, over Farao en Egypte.

Aan de vooravond van de uittocht uit Egypte wordt Pesach (het Paasfeest) ingesteld. Het feest wordt sindsdien elk jaar gevierd als nagedachtenis aan de bevrijding van de dood en verlossing uit Egypte. Pesach wordt vaak beschreven als het feest van de vrijheid. In liberale democratieën wordt vrijheid vaak verward met de mogelijkheid alles te doen wat je maar wilt zonder onderdrukkende overheid die je vertelt wat te doen. Maar dat is niet hoe de Bijbel en het Jodendom vrijheid definieert. Het Joodse idee van vrijheid wordt het best kort samengevat met de beroemde uitdrukking 'Prijs de dienaren van G'd die niet de dienaren van de farao zijn.' Met andere woorden, vrijheid wordt gezien als een middel tot een doel. Niet een doel in of van zichzelf. Ware vrijheid betekent vrij zijn van invloeden en druk van buitenaf zodat we vrij kunnen zijn een relatie met G'd te onderhouden. In de context van het Exodus verhaal betekent het vrij zijn van een onderdrukkende autoriteit om bij de Berg Sinaï te staan en een bepaalde verantwoordelijkheid te begaan. Na de uittocht zwerft het volk veertig jaar door de woestijn, ontvangt de Tora en komt dan later in Kanaän terug. De ontmoeting tussen G'd en de Joden op de Sinaï was totaal uniek in de geschiedenis van de mensheid. Hier ontvangt Mozes, de grootste profeet van de Joden, de Tora van G'd. De Tora is de blauwdruk van de schepping. Het bestaat uit de Mondelinge Wet en de Schriftelijke Wet. De Mondelinge Wet vertelt hoe als Joden te leven. Deze staat aan de basis van het Joodse Volk als natie. Het gaat nog wel even mis bij de ontvangst van de Tora. Hoewel slechts een klein deel van het Joodse Volk het Gouden Kalf aanbidt omdat Mozes niet terugkeert van de berg straft G'd heel het Joodse Volk. Waarom? Omdat de meerderheid van de Joden geen verzet biedt tegen de minderheid. Het Joodse Volk is verantwoordelijk voor de wereld bij de Berg Sinaï. Dit is waarom G'd het Joodse Volk zo zwaar straft. Elke Jood is verantwoordelijk voor zijn mede-Jood. Wanneer de één iets fout doet, krijgt de rest de rekening gepresenteerd.

Kanaän

Kadesh Barnea

De veroveringscampagne begint vanuit Kadesh Barnea. Eerst worden 12 verspieders uitgezonden, die verslag uitbrengen van de sterkte van de steden en de vruchtbaarheid van het land. Slechts twee verspieders, Jozua en Kaleb, zijn positief. Het Joodse Volk jammert en wordt door G'd gestraft met 40 jaar zwerven door de woestijn. De tragedie van de spionnen heeft gevolgen voor de rest van de Joodse geschiedenis. Het heeft één van de meeste depressieve data op de Joodse kalender gezet -de 9de Av (Tisha B'Av). Ogenschijnlijk lijkt de 9de Av verbonden bij elke grote ramp in de Joodse geschiedenis. Op deze datum zijn zowel de Eerste als de Tweede Tempel vernietigd. Handelingen uit het verleden hebben grote gevolgen voor de toekomst, zo blijkt opnieuw.

Wat hebben de spionnen fout gedaan?
De twaalf spionnen blijven 40 dagen weg en komen met enorme druiven terug. Ze vertellen dat er reuzen wonen in het land en dat er geen enkele mogelijkheid bestaat om hen te overwinnen. De spionnen suggereren om terug te gaan naar Egypte. Slechts twee van de spionnen nemen afstand van het verslag: Jozua ben Nun en Kaleb ben Yefuna. Maar het Joodse Volk gelooft echter de meerderheid van de spionnen en begint te huilen. Mozes is ontzet en G'd is erg boos. Hij vaardigt twee straffen uit:
  1. G'd zegt dat de Joden opnieuw 40 jaar door de woestijn moeten zwerven totdat de hele mannelijke bevolking is uitgestorven (de vrouwen die altijd het Jodendom hebben uitgedragen en niet naar de spionnen luisteren leven in het land).
  2. G'd vertelt de Joden dat, omdat ze zonder reden huilden, ze op deze dag in de geschiedenis zullen huilen voor wel goede redenen (zoals later met de verwoesting van de Tempels zou gaan gebeuren).

Mozes mag het Beloofde Land niet binnen
De Joden zwerven 40 jaar door de woestijn. Het is opvallend dat de Bijbel hier ogenschijnlijk niets over vertelt. De Bijbel is dan ook geen geschiedenisboek maar een boek om te onderwijzen. Alleen gebeurtenissen die ons een les leren werden opgeschreven. Andere stukken geschiedenis worden slechts kort genoemd of overgeslagen. Voor 40 jaar heeft Mozes de moeilijkste baan op aarde, namelijk het leiden van koppige Joden. De koppigheid is zowel hun sterkte als hun zwakte. Hun kracht is vast te houden aan het geloof in Eén G'd voor meer dan 2000 jaar zonder dat andere volken daarin geloofden. Hun zwakte is dat iedere Jood denkt dat hij gelijk heeft en dat hij weet hoe de wereld veranderd moet worden. Zo bestaat het huidige Israël uit zo'n 6 miljoen inwoners waarvan iedereen denkt dat die premier is. Mozes wordt op een gegeven moment kwaad op zijn volk en in plaats van te praten tegen een rots zoals G'd hem had opgedragen om water voor Zijn volk te krijgen, slaat Mozes met zijn stok de rots waar water uitkomt. En G'd zegt tegen Mozes: "Aangezien gij op Mij niet vertrouwd hebt en Mij ten aanschouwen van de Israëlieten niet geheiligd hebt, daarom zult gij deze gemeente niet brengen in het land, dat Ik hun geef." (Numeri 20:12). De Joodse wijzen zeggen dat woede een vorm is van afgoderij, omdat als G'd de wereld leidt dan is alle wat er met je gebeurt -of het nu goed of slecht is- is de wil van G'd. Het verliezen van je temperament is een vorm van ontkenning dat God de wereld leidt, een verwerping van het idee dat wat er ook gebeurt voor je eigen bestwil is. Hoewel dus Mozes slechts voor een paar seconde kwaad wordt zijn de gevolgen voor hem groot. Dit patroon herhaalt zich steeds in de Bijbel. Hoe hoger de positie hoe groter de rekenschap. Mozes erkent zijn fout en accepteert G'ds oordeel.

Ten slotte trekt Israël ten aanval tegen Kanaän. De verovering van Kanaän is geen normale veroveringsoorlog. De Joden verzoeken de Kanaänieten het land te verlaten omdat G'd het land aan hun voorouders heeft beloofd en die daar ook reeds woonden. Wanneer de Kanaänieten dit niet doen begint er een 7 jaar durende veroveringscampagne. Zolang de Joden de instructies van G'd opvolgen gaat alles voorspoedig. Zodra ze dit niet doen verliezen ze. Vaak zijn er maar enkelen die God niet trouw blijven. Toch wordt het hele Volk dan gestraft. Een poging via Edom wordt geweigerd door de Edomieten. Daarna volgt het gevecht met de Amorieten die ze winnen. De stammen Re'oeven, Gad en Manasse vestigen zich in het gebied. De rest van Israël trekt Kanaän binnen. Ze veroveren onder leiding van Jozua de steden Jericho en Ai. Daarna worden ook verschillende steden in Zuid-Kanaän in beslag genomen met G'ddelijke hulp. Vervolgens wordt Noord-Kanaän verslagen met G'ddelijke hulp. Het land wordt onder de twaalf stammen verdeeld. Ze vormen een stammenconfederatie verbonden door hun geloof in de Ene, Enige G'd. Maar vele malen vervalt Israël onder druk van de vijandige buren in de afgoderij van de Kanaänietische volkeren.

Claims van verovering
Ogenschijnlijk elke natie in de wereld baseert haar claim op zijn land op verovering. Een volk kwam (bijvoorbeeld de Engelsen of de Spanjaarden) onderdrukte de oorspronkelijke bevolking (bijvoorbeeld de Indianen), nam het land en vestigde zich er en gaf het een naam (bijvoorbeeld Verenigde Staten). 'Macht maakt rechtvaardig" is de historische claim van bijna alle naties in de geschiedenis. Tot de overwinnaar behoort het land. Bij het Joodse Volk ligt dit anders. Haar claim is gebaseerd op G'ds belofte. Het is een morele claim omdat G'd G'd is en G'd per definitie waar is, en G'd is per definitie moraliteit. G'd gaf het Joodse Volk het land Israël. Zonder dat, is de enige claim die de moderne Staat Israël kan maken dat het sterker is en in staat was alle oorlogen te winnen van de Arabieren. Dit is een extreem belangrijk punt dat vaak uit het oog wordt verloren door de moderne Israëlische politici die trachten de Staat Israël te verdedigen -dat geen religieuze staat is en vaak ver verwijderd van de Joodse waarden -dat de Bijbel de Joden hun enige morele claim tot het land is. De vroege pioniers van de moderne Staat Israël, zelfs als ze niet religieus waren, realiseerden zich goed het Bijbels erfgoed van het Joodse Volk en haar verbinding met het land.

Richteren

De eerste driehonderd jaar na Jozua's dood wordt Israël bestuurd door Richteren. Je hebt twee soorten:
  • De Richters die vochten tegen de vijand:
    1. Otniël (vecht tegen Mesopotamië)
    2. Ehud (vecht tegen Moabieten, Ammonieten, Amalekkieten)
    3. Samgar (strijdt tegen Filistijnen)
    4. Debora en Barak (vechten tegen Kanaänieten)
    5. Gideon (strijdt tegen Midianieten en Amalekkieten)
    6. Jefta (vecht tegen de Ammonieten)
    7. Simson (strijdt tegen Filistijnen)
  • De Richters die het land besturen:
    1. Tola en Jaïr
    2. Ebzan
    3. Elon
    4. Abdon
    5. Abimelech
De Joden hebben geen koning, maar wanneer ze leiding nodig hebben richten zij zich tot de 'rechters', die zowel strijders als profeten zijn. De rechters zijn de leiders van het volk die eenheid maken, handelen met spirituele problemen en ook met fysieke dreiging. En zijn soms militaire leiders, maar hun echte macht ligt in hun Tora kennis en het toepassen van de Joodse wet. Het Boek Richteren wordt door de Talmoed 'het Boek van het Recht' genoemd. De reden dat het boek zo wordt genoemd is omdat het uiteindelijk doel van iedere Jood is zijn vrije wil te gebruiken om uit te vinden wat goed en slecht is, waarbij de Tora als gids wordt gebruikt. En dit is wat er gebeurt in de tijd van de Richteren. G'd zegt het steeds weer opnieuw -hou je aan de Tora en er zal je niets overkomen. Je zal in vrede leven in je land. Je zal welvaart hebben en je zal een licht voor de naties zijn. Kom je de Tora niet na dan zal je lijden en het zal onmogelijk zijn het te negeren. Het Boek Richteren is geschreven door de profeten Samuël, Gad en Nathan.

Samuël

Samuël is actief tussen 1100 en 1050 voor de gewone jaartelling. Hij is een Leviet, een profeet en Richter. Hij is de grondlegger van de monarchie in Israël. Hij staat bekend om het zalven van de eerste twee koningen van Israël. Tegen de tijd Samuël op het podium verschijnt, hebben de Joden 400 jaar sterke centrale leiderschap gehad. Zij moeten op een erg hoog niveau van individuele verantwoordelijkheid leven anders zal God hen laten weten dat ze op het verkeerde pad zijn via de Kanaänieten, de Filistijnen of de Midianieten. Dit is een erg moeilijke manier van leven. De Joden hebben een sterker leiderschap nodig. Een delegatie van Joden vraagt aan Samuël om een koning te zalven zoals alle andere naties. Samuël wil dit niet doen, maar God vertelt hem toch door te gaan en een koning te vinden voor het volk. Zo komt een eind aan het tijdperk van de Richteren. Er komt een Joodse koning die Saul heette.

De Arke

De Heilige Arke bevindt zich in Silo, maar wordt op een zeker moment door de Filistijnen meegenomen en deze plaatsen hem in de tempel van hun afgod Dagon. God bestraft de Filistijnen van Ashdod met een vreselijke plaag. De Ark wordt overgeplaatst naar Gath, maar ook daar krijgen de mensen een vreselijke plaag. De Arke wordt teruggebracht naar Israël, Kiriat Jeariem, maar de druk van de Filistijnen blijft zwaar. Samuël gaat voor in de strijd. Op den duur wordt Samuël te oud en dringt men aan op een koning die het centrale gezag kan voeren over de twaalf stammen. Samuël ziet echter twee gevaren: dat het volk de koning zal gaan dienen in plaats van God en dat de koning het volk zal onderwerpen. Toch stelt Samuël in opdracht van G'd een koning aan, Saul.

Koning Saul

De eerste strijd die Saul voert is tegen de Ammonieten. De strijd wordt gewonnen. De oorlog tegen de Filistijnen verloopt moeizamer. Wanneer ze zich klaarmaken voor de grote aanval brengt Saul zelf een offer aan G'd in plaats van de profeet Samuël. Samuël bestraft dit door te voorspellen dat Sauls koningschap geen stand zal houden. Toch winnen Saul en zijn zoon Jonathan de strijd tegen de Filistijnen. Ook worden de Ammonnieten, Moabieten en Edomieten verslagen. Maar Israël krijgt geen rust. De Amalekieten zijn vijanden ten zuiden van Israël die door Saul worden verslagen na door middel van de profeet Samuël de G'ddelijke opdracht hiertoe te hebben ontvangen mét het gebod alles van dit volk te verbannen. Saul vernietigt echter alleen de waardeloze bezittingen. Samuël wijst Saul op zijn overtreden van het Goddelijke bevel: God wil boven alles gehoorzaamheid. Hiermee komt een eind aan het bewind van Saul. David wordt zijn opvolger.

De kwade ideologie van Amalek gaat door tot het Einde der Tijden
Tegenwoordig worstelt de geschiedenis nog steeds met de gevolgen van de fout van Saul. De natie van Amalek overleeft en koning Agag leeft lang genoeg door om vader te worden voor hij gedood wordt door de profeet Samuël. De ideologie van Amalek leeft nog voort in de naties. In Exodus 17:16 staat: "De Eeuwige heeft een strijd tegen Amalek, van geslacht tot geslacht." Eén zo'n voorbeeld is Haman die het Joodse Volk wil uitroeien. Een ander voorbeeld is Adolf Hitler. Hitler zegt: "Yes, we are barbarians! We want to be barbarians. It is an honorable title to us ... Providence has ordained that I should be the greatest liberator of humanity. I free man from ... the degrading self-mortification of a false vision called conscience and morality ... Conscience is a Jewish invention." (Hitler Speaks, pp. 87, 220-222.). De Nazi's willen alle Joden uitroeien, zelfs degenen die geassimileerd zijn. Elk spoor van het Joodse Volk en Joodse invloed moet worden gewist.

Koning David, Salomo, Jerobeam

David verslaat Goliath

Saul, de eerste koning van Israël, wordt opgevolgd door David, die in het geheim door Samuël tot koning is gezalfd. David, een herder, wordt bekend omdat hij Goliath, een Filistijnse reus, verslaat. David is woedend dat Goliath God beledigt en hij meldt zich vrijwillig aan om tegen Goliath te vechten. Hij weet Koning Saul te overtuigen. In 1 Samuël 17:37 zegt David: "De Eeuwige die mij gered heeft uit de klauwen van een leeuw en beer, Hij zal mij ook redden uit de hand van deze Filistijn." En Saul zegt: "Ga, en de Eeuwige zal met u zijn." David gaat met zijn slinger en een paar stenen op Goliath af. Goliath zegt tegen David "Ben ik een hond, dat gij met een stok op mij afkomt?" David zegt: "Gij treedt mij tegemoet met zwaard en speer en werpspies, maar ik treed u tegemoet in de naam van de Here der heerscharen, de God der slagorden van Israël, die gij getart hebt. Deze dag zal de Here u in mijn macht overleveren en ik zal u verslaan en u het hoofd afhouwen; op deze dag zal ik de lijken van het leger der Filistijnen aan het gevogelte des hemels en aan het gedierte des velds geven, opdat de gehele aarde weet, dat Israël een God heeft, en deze gehele menigte weet, dat de Here niet verlost door zwaard en speer. Want de strijd is van de Eeuwige en Hij geeft u in onze macht." David slingert vervolgens een steen naar het hoofd van Goliath die valt en David hakt zijn hoofd af. De Filistijnen slaan op de vlucht voor de Israëlieten.

Niet door kracht, noch door geweld, maar door Mijn geest, zegt de Heer der heerscharen (Zacharia 4:6)
De woorden die David op het slagveld spreekt zijn erg krachtig. Hij benadrukt dat de ware kracht van het Joodse Volk God is, daarmee echoot hij de beroemde worden van Zacharia: "Niet door kracht, noch door geweld, maar door Mijn geest, zegt de Heer der heerscharen" (Zacharia 4:6). Joden moeten beseffen dat wanneer God met hen is, zij winnen. Maar zodra zij God uit het zicht verliezen, raken ze in problemen. Dat zien we ook in de moderne geschiedenis. In 1967 was er een grote overwinning voor Israël en in 1973 waren er grote verliezen.

Koning David

Na Sauls dood komt David aan het bewind. Hij wordt door het volk van Juda gezalfd als koning. De overige stammen van Israël blijven trouw aan het huis van Saul. Isjboset wordt hun koning. Er volgt een jarenlange strijd tussen Isjboset en David. Uiteindelijk wint David de strijd. Hiermee begint de periode van het verenigde koninkrijk. David verhuist van Hebron naar Jeruzalem dat hij plusminus 1000 jaar voor de gewone jaartelling op de Jebusieten verovert. Een vallei verdeelt Jeruzalem in de Boven Stad (Zion) in het westen en de Beneden Stad in het oosten. De Boven Stad wordt ook wel Stad van David genoemd. David brengt een einde aan de jarenlange strijd met de Filistijnen. Hij brengt de Heilige Arke naar Jeruzalem. Voor de Arke wordt later door Davids zoon, Salomo, een Tempel gebouwd. David strijdt niet alleen tegen de Filistijnen, maar ook tegen de Moabieten, de Syriërs, de Ammonieten en de Edomieten. Alle oorlogen verlopen succesvol. Davids gebied strekt zich uit in het zuiden tot aan de Rode Zee en in het noorden tot aan de Eufraat.

Belangrijkste drijfveer van David is zijn relatie met God
Koning David is één van de belangrijkste figuren in de Joodse geschiedenis. Hij wordt geboren in 907 voor de gewone jaartelling en regeert Israël 40 jaar. In 837 voor de gewone jaartelling sterft hij. Onder zijn leiding wordt Israël een groot land en Jeruzalem de hoofdstad van Israël (een plek die Jakob de 'hemelpoort' noemde). Hij brengt de Ark naar Jeruzalem, maar krijgt geen toestemming van God om de Tempel te bouwen. Die eer komt zijn zoon Salomo toe.

Er kan veel over David gezegd worden, bijvoorbeeld dat het een groot strijder is. Maar zijn belangrijkste drijfveer is zijn relatie met G'd. We zien een deel van zijn ziel in de Psalmen terug. Wie kent er niet:
  • Psalm 23: 'De Heer is mijn herder, mij ontbreekt niets.'
  • Psalm 27: 'De Heer is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen.'
  • Psalm 121: 'Ik hef mijn ogen op naar de bergen: vanwaar zal mijn hulp komen? Mijn hulp is van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft.'

Van David komen al de toekomstige koningen van Juda en uiteindelijk de Messias. Het idee van G'ddelijk ingestelde monarchie zal later ingesteld worden door vele naties en dient als basis voor het concept van 'het G'ddelijke recht van koningen' in het middeleeuwse en Renaissance Europa.

De grootheid van David ligt in het feit dat hij verantwoordelijkheid neemt voor zijn handelingen en berouw toont. Dit is een deel van de reden waarom de uiteindelijke verlosser van het Joodse Volk uit het geslacht van David zal voort komen -hij zal 'Messias zoon van David' zijn.

Koning Salomo

Na David volgt Salomo. Zijn regeringsperiode wordt gekenmerkt door vrede. Hij bouwt ook de Tempel voor de Arke G'ds. De Tempel wordt gebouwd volgens de aanwijzingen die Mozes ontvangen heeft om de Tabernakel te maken. Na 7,5 jaar iss de Tempel voltooid. Ondanks de rustige periode vinden er vreemde dingen plaats. Salomo huwt buitenlandse vrouwen en bouwt voor hen altaren voor hun afgoden.

Het hoogtepunt van de Joodse geschiedenis
Onder Salomo beleven de Joden het hoogtepunt van hun geschiedenis. De buren vallen de Joden niet lastig. Ze komen zelfs naar Israël toe om er te leren. Er is vrede en welvaart. Dit is de meest ideale maatschappij die het Messiaanse tijdperk benadert. Waarom duurt deze periode zo kort (40 jaar)? Koning Salomo maakt één hele grote fout. Hij heeft te veel vrouwen: 700 vrouwen en 300 bijvrouwen. In Deuteronomium staat dat Mozes waarschuwt dat de koning niet te veel paarden en vrouwen mag bezitten. Volgens de Bijbel commentator betekent dat niet meer dan 18 (koning David heeft er 6). Salomo denkt dat hij vanwege zijn wijsheid de situatie kan hanteren. Maar hij voorziet niet dat vele buitenlandse vrouwen problemen zullen veroorzaken.

Waarom heeft Koning Salomo zoveel vrouwen?
De reden dat Salomo zoveel vrouwen heeft, heeft niets te maken met liefde. Het heeft te doen met politieke bondgenootschappen. Alle koningen van de stadstaten zenden hun dochters naar Koning Salomo. Salomo denkt hiermee deze naties dichter tot G'd te brengen. De vrouwen moeten zich bekeren tot het Jodendom. Maar de Talmoed zegt: "Wij (het Joodse Volk) zullen geen bekeerlingen accepteren in de Messiaanse Periode (en ook niet in de tijd van Koning David en Koning Salomo" (Avodah Zarah 3b). Waarom zegt de Talmoed dit? Omdat in deze perioden de bekeerlingen voordeel willen hebben en het niet oprecht menen. Alleen in tijden van moeilijkheden en gevaar worden bekeerlingen als oprecht beschouwd. Veel van de vrouwen die Salomo trouwt zijn niet oprecht. Ze verlaten niet hun afgodendienst. Hierop wordt Salomo door G'd afgerekend.

In 1 Koningen 11:9-13 staat: "Derhalve werd de Eeuwige vertoornd op Salomo, omdat zijn hart zich afgewend had van de Eeuwige, de God van Israël, die hem tweemaal verschenen was, en die hem te dezer zake geboden had geen ander goden na te lopen; maar hij had niet in acht genomen wat de Eeuwige geboden had. Toen zei de Eeuwige tot Salomo: Omdat het zo met u gesteld is, dat gij mijn verbond en mijn inzettingen, die Ik u geboden had, niet in acht hebt genomen, zal Ik voorzeker het koninkrijk van u afscheuren en het uw knecht geven. Maar bij uw leven zal Ik dat niet doen, ter wille van uw vader David; uit de hand van uw zoon zal Ik het afscheuren. Evenwel zal Ik niet het gehele koninkrijk afscheuren, één stam zal Ik aan uw zoon geven ter wille van mijn knecht David en ter wille van Jeruzalem, dat Ik verkoren heb."

Hieruit wordt duidelijk dat G'd veel van Koning David houdt en hem zijn fouten vergeeft. Het wordt ook duidelijk dat er moeilijke tijden komen voor het Joodse Volk omdat het koninkrijk wordt gesplitst.

Splitsing van het Koninkrijk

Wanneer Koning Salomo sterft in 796 voor de gewone jaartelling, is Israël nog steeds een verenigd land, maar er zijn wat spanningen tussen het noorden en het zuiden. De Staat Israël bestaat uit stammen, maar de koning komt altijd van de stam Juda (en Jeruzalem zit op de grens van Juda's stam) wat door andere stammen als oneerlijk kan worden gezien. Een verstandige koning moet bewust zijn van de gevoeligheden van de andere stammen.

Rehabeam zou zijn vader Salomo opvolgen, maar hij wordt onderdruk gezet door Jerobeam -een zoon van een knecht van Salomo- om de belastingen te verlichten. Rehabeam volgt echter de raad van zijn vrienden op om de belastingen nog zwaarder te maken. De Israëlieten komen hiertegen in opstand. Alleen de stammen Juda en Benjamin blijven Rehabeam trouw. Er ontstaan twee koninkrijken die van Juda en die van Israël.

Jerobeam, koning van Israël

Jerobeam vreest dat zijn volk in Jeruzalem G'd zouden dienen en zich zou aansluiten bij het koninkrijk Juda. Vandaar dat hij afgoderij invoert. Hij maakt twee gouden kalveren, die als afgodsbeelden moeten dienen: één in Dan in het noorden van Israël en één in Bethel in het zuiden van Israël. De priesters en Levieten weigeren de afgoden te aanbidden en sluiten zich aan bij het koninkrijk Juda van Rehabeam. De profeten waarschuwen Jerobeam maar die slaat de boodschap in de wind. Dan wordt zijn zoon en troonopvolger Abia ziek en sterft. Toch zal een andere zoon, Nadab, nog regeren maar dat duurt slechts twee jaar. Baësa smeet een complot tegen hem. Hij roeit de hele familie Jerobeam uit.

Koninkrijken Juda en Israël

Na de splitsing van het koninkrijk is er veel onderlinge strijd tussen Juda en Israël. Veel koningen verbreiden de afgoderij nog meer onder het volk. De Tora wordt nog maar door weinigen beleden. G'd stuurt vijanden op hen af: de Assyriërs en de Babyloniërs. De koningen luisteren niet naar hun belangrijke profeten Jesaja en Jeremia om afstand te doen van afgodendienst en zo het ontij te keren. Zo geraakt het volk in Ballingschap.

De Assyriërs en de Arameeërs

De Assyriërs zijn drie eeuwen de grootste macht in het Oude Nabije Oosten. Belangrijke steden zijn Nineveh en Assur. Ze vormen een bedreiging voor Israël en Juda. De Assyriërs die Israël veroveren, introduceren een nieuwe manier om met veroverde naties om te gaan: ballingschap. In een tijd dat het Joodse Volk van het noordelijke koninkrijk Israël geestelijk, fysiek en militair zwakker wordt, worden de Assyriërs sterker. Zij veroveren gebied dat vandaag Syrië, Irak en Turkije heet. Een andere bedreiging zijn de Arameeërs. In 841 voor de gewone jaartelling is Jehuda koning van Israël. Hij onderwerpt zich aan de Assyrische koning om aan de druk van de Arameeërs te ontsnappen. In 835 wordt Joas koning van Juda. Hij besluit weer om de Ene God te gaan dienen. De Tempel wordt hersteld.

De koninkrijken Israël en Juda hebben behalve de strijd tegen de omringende vijanden ook onderling veel oorlog. Maar gedurende 800 tot 750 voor de gewone jaartelling is het rustig. Echter in 745 komt Tiglat-Pileser III aan de macht in Assyrië en met hem begint de onrust en de strijd voor Israël en Juda weer. Onder de Assyrische koning Sargon II wordt de bevolking van het koninkrijk Israël weggevoerd in ballingschap. De Assyriërs brengen mensen binnen die bekend worden als de Samaritanen. Zij nemen min of meer het Jodendom aan, maar niet voor de correcte redenen. Omdat hun bekering niet compleet is, zijn ze nimmer door het Joodse Volk geaccepteerd als Joden. De Samaritanen hebben een lange geschiedenis van wrok tegen de Joden. En terwijl veel mensen het christelijk verhaal kennen van de 'Barmhartige Samaritaan, zijn ze in de Joodse geschiedenis nauwelijks goed geweest voor de Joden. Vandaag de dag leven er 600 Samaritanen. Hun heilige plek is de berg Grizim, vlakbij de stad Sichem (Nabloes). De tien stammen assimileren totaal in het Assyrisch rijk en staan tegenwoordig bekend als de tien verloren stammen. Er zijn veel mensen die claimen dat ze afstammen van de tien stammen vooral in het Midden-Oosten en Azië. Dr. Tutor Parfitt van London University heeft er een boek overgeschreven: The Thirteenth Gate. Eén van de volkeren die claimt afstammeling te zijn van de tien stammen zijn de Pathans, moslim fundamentalisten die in Noord Afghanistan en Pakistan wonen. Zij weten echter niets van het Jodendom af. Volgens de Joodse traditie zullen tegen het einde der tijden alle verloren Joden terugkeren naar Israël. Maar op dit moment zijn ze verdwenen.

Het koninkrijk Juda wordt ondertussen geregeerd door Hizkia, een zeer godsdienstige koning. Hij zuivert Juda van afgoderij. Het Joodse paasfeest wordt weer gevierd.

Jesaja

In deze periode treedt de bekende profeet Jesaja op. Deze waarschuwt Hizkia om geen verbond met Egypte te sluiten om zó van de onderwerping van Assyrië af te komen. Hizkia luistert echter niet en Juda treft hetzelfde lot als Israël: verwoesting en ballingschap. Koning Hizkia toont berouw. Het Assyrische leger dat Jeruzalem bezet wordt door een plaag getroffen waardoor de stad bevrijd wordt.

Jeremia

Na de profeet Jesaja, treedt de profeet Jeremia op. Hij waarschuwt ook tegen afgoderij. Koning Josia regeert in die tijd Juda. Hij herstelt de dienst van G'd. Ook laat hij de Tempel herstellen en zuiveren. Hierbij wordt de Tora gevonden. Maar na de dood van Josia vervalt Juda weer in afgoderij. De Assyriërs worden ondertussen verslagen door de Babyloniërs. Nebukadnezar belegert Jeruzalem en voert alle vooraanstaanden weg. Alleen de arme bevolking van Juda blijft over. Zedekia, een zoon van Josia, wordt koning. Maar Jeruzalem en de Tempel worden verwoest. De Joden komen in ballingschap in Babylonië. Jeremia blijft met de arme boeren achter. Deze vluchten later naar Egypte en Jeremia wordt meegevoerd. Jeremia heeft jaren eerder de Klaagliederen geschreven waarin hij de vernietiging van de Tempel en Jeruzalem voorspelt. Tegenwoordig lezen de Joden op de 9de van de maand Av (Tisja b'Av) uit het boek Klaagliederen, de dag waarop de voorspelling uitkwam. Tisja b'Av is een ongeluksdag in de Joods geschiedenis:
  • De spionnen van Mozes komen met vreselijke verhalen over Kanaän. Als gevolg straft God het Joodse Volk met 40 jaar zwerven door de woestijn.
  • De Eerste Tempel wordt vernietigd door de Babyloniërs.
  • De Tweede Tempel wordt vernietigd door de Romeinen.
  • De Spaanse inquisitie waarbij de Joden een ultimatum wordt gegeven te bekeren of te sterven.
  • De Eerste Wereld Oorlog begint.
  • En andere rampen.

Babylonië

De Joden in Babylonië leven hoofdzakelijk in de omgeving van de grote stad Babylon. Velen zijn boer, anderen drijven handel. Onder de ballingen bevindt zich ook de profeet Ezechiël. Hij voorspelt de uiteindelijke val van Juda en de verwoesting van Jeruzalem. De Babyloniërs denken dat God de Joden heeft verlaten en vieren feest. Maar zij komen voor een verrassing te staan: het Jodendom blijft voortbestaan! De vernietiging van de Tempel en de Ballingschap naar Babylonië is een enorme schok voor het Joodse Volk. In de tijd van de Tempel leven de Joden met de constante aanwezigheid van G'd. Wonderen zijn dagelijks zichtbaar. Met zo'n duidelijke intensieve spiritualiteit is duidelijk dat G'd bij de Joden aanwezig is. En dat zal Hij altijd blijven. Ondanks dat het lijkt dat G'd niet meer aanwezig is, zorgt hij voor Zijn volk. Toen de Babyloniërs Israël aanvielen namen ze 10.000 van de beste Joden in Ballingschap. Dat leek toen een ramp. Maar toen alle Joden in Babylonië arriveren blijkt het een zegen te zijn. Er is ondertussen een Joodse infrastructuur aangelegd door de 10.000 Joden die eerder in Ballingschap zijn genomen: er zijn Jesjiva's (Joodse hoge scholen), kosjere slager en een mikve. Het Joodse leven kan doorgaan. Er is nauwelijks sprake van assimilatie. Vergelijk dit met zo'n 2500 jaar later wanneer Joden uit Tsaristisch Rusland naar Amerika emigreren. Er is niets in Amerika. Zo ontstaat de grootste assimilatie in de Joodse geschiedenis. Daarom moet de Babylonische ballingschap als een positieve zaak worden beschouwd. G'd stuurt genezing vóór de ziekte. Deze trend zien we constant in de Joodse geschiedenis.

Het overleven van de Ballingschap
G'd houdt zich aan zijn belofte met het Joodse Volk. In Leviticus 26:44-45 staat: "Maar ook zelfs, wanneer zij in het land van hun vijand zijn, versmaad Ik hen niet en Ik heb geen afkeer van hen, zodat Ik hen zou vernietigen en mijn verbond met hen verbreken: want Ik ben de Eeuwige hun G'd. Maar Ik zal hun ten goede gedenken het verbond met hun voorvaderen, die Ik voor de ogen der volken uit het land Egypte heb geleid, om hun tot een G'd te zijn. Ik ben de Eeuwige." In de menselijke geschiedenis is Ballingschap van de Joden uniek. Zij assimileren niet en blijven voortbestaan. De Joden overleven want G'd heeft gezegd dat zij een 'eeuwige natie' zijn.

Leven in Ballingschap
Het leven van de Joden in Babylonië is niet al te slecht. De Joodse gemeenschap krijgt een leider toegewezen, de verbannen koning van Juda, Jojachin (2 Koningen 25:27). Hij krijgt de titel Resh Galusa in het Aramees (dat is de taal die de Joden spreken in Babylonië en ook als ze terugkeren naar Israël). Resh Galusa betekent Rosh Galut (Hoofd van de Diaspora). In 1500 jaar Ballingschap zullen 43 mensen deze titel dragen. Ze stammen allemaal af van Koning David. Dit is de koninklijke lijn in de Joodse geschiedenis.

In Israël kent men een andere titel: Nasi (de president van het Joodse Gerechtshof, de Sanhedrin). De titel wordt ingesteld vanaf de tijd van de Tweede Tempel en wordt gedragen door nakomelingen van Hillel tot 429 van de gewone jaartelling. Onder de Byzantijnen wordt de titel afgeschaft.

De oudste Joodse gemeenschap in de Diaspora is de Babylonische gemeenschap. Ze leven zelfs vóór de komst van de Irakezen. De Joden worden de 'Bavli' Joden genoemd. De gemeenschap kan zo lang bestaan vanwege de relatieve tolerantie. Dit wil niet zeggen dat het altijd koek en ei is. Het Boek Daniël vertelt over jonge mannen die weigeren niet-kosher voedsel te eten en te buigen voor de afgoden. Ze worden in een oven gegooid maar overleven. Dit wonder doet Nebakadnezar besluiten iedereen te straffen die de G'd van Israël beledigt.

In 539 voor de gewone jaartelling valt het machtige Babylonië in handen van de Perzen. De Perzische koning Cyrus geeft de Joden toestemming naar hun land terug te keren. Ook mogen zij hun Tempel herbouwen. Onder leiding van Zerubbabel keren 42.360 Joodse ballingen terug. Ondertussen vindt in Perzië bijna een drama plaats. Haman, de premier van koning Achashveros, heeft het plan om alle Joden uit te roeien. Dit wordt echter door G'd via Esther en Mordechai voorkomen.

De Tweede Tempel Periode

In 515 voor de gewone jaartelling wordt de herbouw van de Tempel voltooid. Hiermee begint de Tweede Tempel Periode. De priester en geleerde Ezra krijgt toestemming om orde op zaken te stellen in Jeruzalem. Ezra en Nehemia werken samen aan het herstel van de eredienst. Het oude Verbond met God wordt hersteld. De Tweede Tempel Periode duurt van 515 voor de gewone jaartelling tot 70 na de gewone jaartelling. In deze tijd geven de Mannen van de Grote Vergadering vorm aan het Jodendom.

Spiritueel vacuüm
De Tweede Tempel haalt het niet bij de Eerste Tempel vanwege het ontbreken van de Ark des Verbonds. Bovendien is het instituut corrupt. Tijdens de Eerste Tempel periode van 410 jaar zijn er slechts 18 Hoge Priesters. Tijdens de Tweede Tempel Periode van 420 jaar zijn er meer dan 300 Hoge Priesters. Omdat de Tweede Tempel corrupt is sterven veel Hoge Priesters op Jom Kippoer in het Heilige der Heiligen of worden zij vervangen.

Verlies van profetie
Door het verlies van de profeten en het ontbreken van centraal gezag gaan veel mensen de fout in en worden verschillende heilige instituten (zoals het Hoge Priesterschap) corrupt. Profetie verdwijnt omdat het Joodse Volk de relatie met G'd heeft beschadigd. De mensen zijn spiritueel zwakker en kunnen geen profeet worden omdat dat zelf-controle vereist. Een profeet moet de fysieke wereld overstijgen om zo te communiceren met het Oneindige en toegang te krijgen tot informatie die voor een normale persoon ontoegankelijk is. Mozes is de ultieme profeet. Maar volgens de Talmoed zijn er honderdduizenden andere profeten op een lager niveau. De profetie verdwijnt echter tijdens de Tweede Tempel Periode. Waarom?

In het boek "Path of the Just" schrijft de grote kabbalist Rabbi Mosje Chaim Luzzato (Ramchal) hoe je profeet kan worden: "Het belangrijkste concept van ware profetie is daarom dat een levende persoon zo'n verbinding en band met God krijgt. Dit op zichzelf is zeker een erg hoge graad van perfectie. Daarnaast, echter, wordt het vaak vergezeld door bepaalde informatie en verlichting. Door profetie kan men kennis winnen van vele waarheden onder Gods verborgen mysteriën. Deze dingen worden erg duidelijk ontvangen."

Bovenstaande wil nog niet echt zeggen dat je profeet kan zijn. Het vereist ook dat de rest van het Joodse Volk spiritueel verheven wordt. Je moet als profeet "op de schouders staan" van het Joodse Volk. Tijdens de Tweede Tempel Periode zien we dat het Joodse Volk niet het gewenste niveau behaalt om een profeet te kunnen 'dragen.' Deze generatie verdient geen profeet, zo zegt de Talmoed. De deur van de profetie is gesloten en het zal pas tijdens het Messiaanse Tijdperk worden geopend.

Mannen van de Grote Vergadering
Omdat duidelijk is dat de spiritualiteit zwakker is geworden, verzamelt een groep wijze mannen zich en vergroten het Sanhedrin van 70 tot 120 leden. Hun taak is om het Jodendom in de Diaspora te versterken. Ze heten de Mannen van de Grote Vergadering.

Griekse overheersing
Na de Perzische overheersing komt in 332 voor de gewone jaartelling de Griekse overheersing. De Joden o.l.v. de Hasjmoneeën komen in opstand en bewerkstelligen een zeker autonomie. Tijdens de Griekse overheersing worden Joden ook vervolgd. De Griekse overheersing is niet alleen militair, maar ook cultureel. De Griekse cultuur, het Hellenisme, staat lijnrecht tegenover de Joodse cultuur. Het is onvermijdelijk dat dit tot botsingen leidt. Het conflict tussen de Joden en de Grieken begint binnen het Jodendom zelf. Hellenistische Joden scheiden zich van het Jodendom af. Ook vindt een splitsing binnen het religieuze Jodendom plaats. De Sadduceeërs, die alleen de Schriftelijke Tora nakomen en niet de Mondelinge Tora, sluiten zich aan bij de Hellenistische Joden. Beiden komen in conflict met de Farizeeërs en krijgen daarbij steun van de Grieken die proberen het Jodendom te vernietigen. De Joden komen onder leiding van de Makkabeeën in opstand. De Joodse opstand tegen de Grieken zet een precedent in de menselijke geschiedenis: het wordt de eerste religieuze oorlog in de wereld. Mattathias is de leider van de Makkabeeën. Hij voert de guerrilla groep samen met zijn zoons aan. De strijd duurt 25 jaar. Na de eerste drie jaar slagen de Joden erin Jeruzalem te heroveren. Zij wijden de Tempel opnieuw in. Dit is het begin van het Chanoeka-feest.

Romeinse overheersing
In 63 voor de gewone jaartelling valt Juda onder het Romeinse Rijk. Volgens de Joodse traditie zijn de Romeinen nakomelingen van Ezau, de roodharige en bloeddorstige broer van Jakob. De Romeinen staan bekend om hun wreedheid. In 63 voor de gewone jaartelling vallen de Romeinen Israël binnen. Zij stellen Hyrcanus aan als koning. Sterke man achter Hyracanus is Antipater. Diens zoon Herodes wordt uiteindelijk één van de beroemdste Joodse koningen. Hij is koning van Juda. Herodes de Grote is een gek die zijn eigen familie en veel grote rabbijnen vermoordt, maar hij is ook de grootste bouwer in de Joodse geschiedenis. Hij verfraait de Tempel. Hij is een belangrijk persoon in de termen van het begrijpen van deze periode van Romeinse overheersing van het Joodse Volk. Hij is een Hellenistische leider die zijn volk modern wil maken. Hij stelt in de Tempel Sadduceeërs als priesters aan. Daarmee raakt hij in conflict met de Farizeeërs. Hij brengt veel rabbijnen om. Onder Herodus wordt Jezus Christus geboren. De Joden komen in het jaar 66 in opstand tegen de Romeinen. De Romeinen verwoesten in 70 Jeruzalem en de Tweede Tempel. Het laatste Joodse bolwerk is Massada dat in het jaar 73 in handen van de Romeinen komt. Hiermee begint de Diaspora.

Het Rabbijnse tijdperk

Het Rabbijnse tijdperk breekt aan na de vernietiging van Jeruzalem door de Romeinen in 70 na de gewone jaartelling. Rabbijn Jochanan ben Zakkai krijgt toestemming om in Jawne, ten zuiden van Jaffa, een leerschool te stichten voor de bestudering van de Tora. Zo ontstaat een centrum van Joodse studie, waarop later andere centra volgen en de Joden hun identiteit weten te bewaren. Meer dan drie eeuwen lang zijn de rabbijnen, die hun zetel hebben in Galilea, gezaghebbend in kwesties van Joodse godsdienst voor Joden overal ter wereld. Dit is een tijdvak van godsdienstig herstel en van een intens geestelijk leven. Er is wel een strijd gaande tussen de Sadduceeërs en de Farizeeërs. Maar wat is eigenlijk juist aan het Jodendom? Er zijn jesjivot, er is een Sanhedrin en de leerstellingen van de rabbijnen worden overgebracht. Na de Mannen van de Grote Vergadering komt een periode dat bekend staat als Zoegot (paren). Driehonderd jaar lang staan twee rabbijnen aan het hoofd van het Jodendom: de nasi (president) en de Av Beit Din. De laatste zijn de beroemdste: Hillel en Sjammai.

De opstand van Bar Kochba (132-135)

In antwoord op de Joodse opstand die in 66 van de gewone jaartelling begint, zendt Rome 50.000 soldaten o.l.v. Vespasianus naar Israël om het Joodse verzet te breken. De Joden vechten uit alle macht om hun spiritueel centrum te behouden. De Joodse opstand tegen de Romeinen kan vergeleken worden met een opstand van Israël tegen de Navo. Dit lijkt op een zelfmoordpoging. Waarom staan de Joden tegen de Romeinen op? Om hun geloof te verdedigen. Onderling zijn de Joden echter verdeeld: Farizeeërs, Sadduceeërs en Zeloten. De Romeinse onderdrukking begint met het heffen van belasting en eindigt met slachtpartijen. De droevigste dag op de Joodse kalender is de 9de Av wanneer de Tempel helemaal afbrandt. Nadat Vespasianus de opvolger is geworden van Caesar neemt zijn zoon Titus het beleg van Jeruzalem over. Binnen een paar maanden bereikt hij de Tempelberg en vernietigt de Tempel. Ondanks de verloren opstand van de Joden tussen 66 en 70 van de gewone jaartelling, blijven de Joden in opstand komen. De Tempel is er niet meer en Jeruzalem is veroverd. Toch krijgen de Romeinen geen rust. Eén van de beroemdste opstanden is de opstand van Bar Kochba die leidt tot de vestiging van een onafhankelijke Joodse Staat voor 2,5 jaar. De strijd wordt gesteund door rabbijn Akiwa. Aanvankelijk wordt er succes geboekt, maar spoedig worden de Joden verslagen en velen verlaten Palestina. Joodse geleerden in Galilea gaan voort met het tot stand brengen van de Talmoed. Gedurende de vervolgingen van Hadrianus worden de Joodse wijzen gedwongen zich te verstoppen. Met zoveel onrust en Joden die vluchten uit het land Israël, realiseren de rabbijnen zich dat het bijna onmogelijk wordt om een centrale zetel te behouden voor het Jodendom. In deze tijd waren er een paar belangrijke rabbijnen die het Jodendom in stand houden. Ze besluiten de Mondelinge Tora op te schrijven in de Misjna en later de Talmoed.

Leven in Palestina en relatie met christendom (tot ca.425)

Omstreeks 200 sluit Rabbi Juda de Prins de Misjna af. Dit is de uitgebreide verzameling van mondeling overgeleverde wetten die door de Tannaiem bijeen is gebracht. Ook de Palestijnse Talmoed en de Midrasj komen tot stand. Het Jodendom heeft het christendom vanaf het begin af aan niet geaccepteerd. Het christendom wordt bestreden. Eén van de bestrijders is Saulus uit Tarsus. Maar Saulus bekeert zich en wordt Paulus. Paulus maakt het geloof aantrekkelijk voor heidenen: geloof in Jezus vervangt de Tora. Hij wordt hierbij geholpen door de Romeinse aantrekkingskracht tot het Jodendom. De kloof met het christendom wordt dieper en de positie van de Joden wordt onder Constantijn de Grote, die het christendom in 312 tot officiële godsdienst verheft, onhoudbaar. Dit zal een enorme invloed hebben op de Joden. Er zijn maar weinig Joden die Jezus volgen. Zij zien Jezus wel als Messias, maar niet als 'god'. Eigenlijk zou de sekte van Jezus een vroege dood zijn gestorven, ware het niet dat Paulus de godsdienst gaat verbreiden en het geschikt maakt voor de heidense wereld.

De Joden in Mesopotamië

Na het verval van het Palestijnse Jodendom neemt Mesopotamië de meest vooraanstaande plaats in de Joodse wereld in. In Babylonië bezitten de Joden een grote mate van autonomie. De Joodse gemeenschap is uitstekend georganiseerd. Er zijn verscheidene academies voor Joodse studie. De Babylonische Talmoed wordt in 500 afgesloten. De Talmoed is de weerslag van de ontwikkeling van het Joodse leven en denken; zijn zes 'ordes' (boeken) beslaan elk aspect van het Joodse bestaan. De Talmoed heeft grote invloed uitgeoefend op het Joodse leven. Wanneer Joden mogen terugkeren naar Israël doet slechts een kleine groep dat. De meesten blijven in Babylonië onder Perzische overheersing.

Einde van het Talmoedische tijdvak - opkomst islam

Er komt een nieuwe godsdienst: de islam. Mohammed gelooft dat de Arabieren afstammen van Ismaël. Hij wil ze terugbrengen naar het geloof in de Joodse G'd. Uiteindelijk lukt het Mohammed heel Arabië islamitisch te maken. Maar het lukt hem niet de Joden te bekeren. Mohammed reageert woedend wanneer de Joden hem weigeren als laatste profeet te erkennen. Joden worden vervolgd. Uiteindelijk krijgen ze een inferieure positie binnen de islam. De moslims veroveren te vuur en te zwaard gebieden. Aanvankelijk worden de bewoners de keus gesteld de islam te accepteren of de dood. Later neemt men genoegen met belastingopbrengsten. Het Jodendom in Babylonië raakte in verval. Daar komt bij dat de sekte der Karaïeten opkomt, die uitsluitend de Tenach erkent en niet de Talmoed. De Karaïeten lezen de Schriftelijke Tora letterlijk. Zo vieren zij de Sjabbat in donkerte, vieren ze geen Chanoeka en scheiden ze geen melk en vlees. Ze trekken veel aanhangers, totdat de Sa'adia Gaon in beeld komt. Sa'adia Gaon zorgt met zijn argumenten dat het Karaïetisch Jodendom, dat in de 10de eeuw erg populair is, zich niet verder verspreidt. Hun aantal slinkt, maar ze verdwijnen nooit helemaal. Wanneer de Sa'adia Gaon sterft in 942 is het tijdperk van de Gaoniem van Babylonië bijna voorbij. Het eindigt officieel in 1038 met de dood van Chai Gaon. Dan zijn veel Joden uit Babylonië verdwenen en zijn naar Spanje verhuisd.

Het gouden tijdvak Spanje

In 711 veroveren de moslimse Arabieren Spanje. De moslims in Spanje worden Moren genoemd. Zij hebben veel gemeen met de Joden. Daardoor kan het Jodendom opbloeien. De Joden worden Spaanse (Sefardische) Joden genoemd. De moslims hebben een grote invloed op de Joden. Een aantal grote Joodse geleerden schrijft in het Arabisch. De positieve impact van de Joden in het Islamitische Spanje wordt voorspeld in Genesis (12:2-3 "Ik zal u tot een groot volk maken, en u zegenen, en uw naam groot maken, en gij zult tot een zegen zijn. Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt zal Ik vervloeken, en met u zullen alle geslachten des aardbodems gezegend worden."). Er komen beroemde Joodse personen ten tonele.

De Joodse bijdragen komen in elke sfeer voor, economisch of intellectueel. Voorbeelden zijn:
  • Joden excelleren in geschoolde ambachten.
  • Joden blinken uit in metaalbewerking, goudsmederij, zilversmederij en juwelierszaken.
  • Joden zijn sterk vertegenwoordigt in wetenschappen, in het bijzonder medicijnen. Beroemde dokters zijn Maimonides en Hasdai ibn Shaprut.
  • Joden zijn sterk vertegenwoordig in de handel (Verre Oosten, Midden-Oosten en Europa).
  • Joden vertalen veel werk vanuit het Arabisch in het Latijn.

Beroemde Joodse personen

Chasdai ibn Sjaproet (915-970)
Hij is minister aan het hof van de kalief te Cardovo. Hij is van origine arts en heeft belangstelling voor de dichtkunst en wetenschap.

Samuel de Vorst (993-1055)
Hij is minister van de kalief in Granada. Hij is daarnaast dichter en Talmoedgeleerde. Hij geldt als het hoofd van de Joodse gemeenschap in Spanje.

Samuel Ibn Gabirol (1021-1058)
Hij is dichter en wijsgeer. Zijn bekendste werken zijn Keter Malchoet (Vorstelijke Kroon) en Mekor Chajiem (Bron de Levens).

Bachja Ibn Pakoeda (1050-1100)
Godsdienstwijsgeer en auteur van een werk over de Joodse zedeleer 'Plichten van het Hart' dat nog steeds een belangrijke bron voor de Joodse zedeleer vormt.

Jehoeda Halevi (1080-1145)
Hij schrijft Hebreeuwse gedichten 'Oden aan Zion" waarvan velen zijn opgenomen in de Joodse liturgie. Ook schrijft hij het proza-werk de Koezari (de Chazaar), een wijsgerige dialoog tussen de vorst der Chazaren en een christelijke theoloog, een moslim theoloog en een rabbijn. Ten slotte kiest de vorst voor het Jodendom. Het werk is tevens een verhandeling over het Jodendom als openbaringsgodsdienst. Hij benadert het Jodendom op mystieke wijze.

Mozes ben Maimon (Maimonides, Rambam)
Hij geldt als de grootste geleerde uit de Middeleeuwen. Hij werkt als arts, maar heeft toch tijd om een aantal omvangrijke werken op Joods gebied te schrijven. Het bekendste is de Misjnee Tora, de herhaling van de Tora. Het is een encyclopedie van de Joodse wetten. Daarnaast schrijft hij Moree Newoechiem (Gids der Verdoolden) waar hij de leer van de Griekse wijsgeer Aristotiles op rationele wijze in overeenstemming bracht met Tenach en de Joodse leer.

Spaanse Inquisitie

Einde van de 14de eeuw veroveren christelijke vorsten Spanje. Aanvankelijk krijgen Joden nog vooraanstaande posities, maar in 1391 vinden grote Jodenvervolgingen plaats. Joden worden gedwongen tot de doop of anders gedood. De gedoopte Joden worden Marranen genoemd en zij blijven in het geheim het Jodendom trouw. In 1480 komt de Inquisitie. Joden komen op de brandstapel terecht of worden verdreven. De basis beschuldiging van de Inquisitie is dat Joden die zich bekeerd hebben tot het christendom in het geheim nog steeds Joods zijn. Een andere reden voor de Inquisitie is dat de bekeerde Joden teveel macht krijgen in de ogen van de andere christenen. Wanneer Spanje uiteindelijke Joden verbant via een Edict, gaat het bergafwaarts met het land, terwijl het goed gaat met de landen waar Joden naar toe vluchten. Geheel conform de voorspelling van Genesis 12:3.

De duistere middeleeuwen

In de Middeleeuwen treft men Joden aan in West Europa. Hun situatie is bedroevend. Ze mogen geen land bezitten, ze hebben geen toegang tot gilden. De Joden komen in de handel terecht. Met name in de geldhandel omdat dat voor christenen verboden is. Ook beperken Joden zich tot de studie van de Talmoed. Joden worden zwaar vervolgd.

De kruistochten

Veel Joden worden gedood door Kruisvaarders die onderweg zijn naar Palestina. De kruisvaarders komen om het Heilige Land te bevrijden van de ketters waaronder de Joden. Onder de Joden vallen velen doden. De Kruisvaarders houden het land niet langer bezet dan honderd jaar wanneer ze door Sultan Saladin worden verjaagd. In 1291 valt het laatste Kruisvaarders bastion in Akko. Hoewel er tegenwoordig nog veel te bezichtigen is aan ruïnes die getuigen van de Kruisvaardersperiode valt dat nauwelijks met bewondering te aanschouwen, gezien de vele Joden die ze hebben vermoord.

De meeste Joden trekken uit de Rijnstreek naar Polen. Hier ontstaat het Jiddisch. In 1216 bepaalt Paus Innocentius III dat Joden aan vernederende maatregelen onderworpen dienen te worden. Ze moeten een zogenaamde Gele Vlek dragen op hun bovenkleding. Mannen krijgen een speciale Jodenhoed. Joden moeten bovendien in speciale wijken wonen, de getto's. Tevens is het bloedsprookje in omloop waarbij Joden beschuldigd worden van het doden van christen baby's en hun bloed drinken. Deze laster kan niet rationeel verklaard worden. Het is Joden namelijk verboden om bloed te drinken volgens de Joodse Wet. Het ironische is dat christenen juist tijdens het Avondmaal het drinken van wijn zien als het drinken van Jezus bloed.

Zwarte Dood

Tussen 1347 en 1350 heerst de pest in West Europa. De Joden krijgen de schuld omdat zij gevrijwaard blijven vanwege betere hygiënische omstandigheden. De niet-Joden beschuldigen de Joden ervan bronnen vergiftigd te hebben. Dit leidt tot grote Jodenvervolgingen in plaatsen langs de Rijn.

Protestantse Reformatie

De Reformatie brengt de corruptie van de Kerk aan het licht en brengt het Protestantisme. Voor de Joden betekent het gewoon meer slechts nieuws. Martin (Maarten) Luther is de Joden eerst goedgezind. Maar wanneer blijkt dat Joden zich niet willen bekeren tot het Protestantisme, wordt hij één van de ergste antisemieten uit de geschiedenis. Hitler en de Nazi's voeren later de plannen van Maarten Luther uit.

Afzonderlijke landen

Engeland
Joden vestigen zich in 1066 in Engeland. Wanneer Richard Leeuwenhart in 1189 aan de macht komt gaat het slechter met de Joden. Zij worden tot de bedelstraf gebracht. Later worden zij zelfs verdreven. Pas midden 17de eeuw mogen ze terugkeren. Maar het duurde tot midden 19de eeuw voor Joden in Engeland gelijkberechtigd worden

Duitsland
Joden worden vervolgd tijdens de Kruistochten en de Zwarte Dood. Er zijn veel pogroms. Rooms Katholieken haaten de Joden en later doen de Lutheranen dat ook.

Frankrijk
Ook hier worden Joden voor de keus gesteld: doop of dood. Vele Joden belanden op de brandstapel. Centra voor Joodse studie zijn Troyes waar Rasji zijn leerschool heeft en de Provence waar de familie Ibn Tibbon zich bezig houdt met het vertalen van werken van Joodse geleerden uit het Arabisch in het Hebreeuws. Rashi, een Franse rabbijn, staat bekend om zijn encyclopedische kennis van de Mondelinge en Schriftelijke Tora. Hij beantwoordt de meest duidelijke vragen die opkomen wanneer de Tenach wordt bestudeerd. Dit is waarom tegenwoordig in zoveel Tora edities zijn uitleg naast de tekst staat. Ook schrijft hij commentaar op de hele Babylonische Talmoed. Rashi's schoonzoons worden een groep die bekend staat onder de naam Ba'alei HaTosefot.

Italië
Veel Joden leven in Rome. Hun status is slecht. In 1516 wordt het getto ingevoerd, eerst in Venetië, later in Rome en andere steden. Vanaf de 11de eeuw moeten de Joden al in getto's wonen. De term getto wordt pas het eerst gebruikt in Venetië in 1516, maar de getto's bestaan al eerder. De gebieden worden door een hek begrenst. Overdag mogen Joden buiten de getto komen, maar 's avonds moeten ze er binnenblijven. De getto is een gemengde zegen voor de Joden. Naast dat ze uit de maatschappij worden geweerd, blijven ze als groep één. Zo worden ze beschermd tegen assimilatie. Joden kunnen alleen uit het getto komen wanneer ze zich bekeren tot het christendom.

Het Ottomaanse rijk
In het Ottomaanse rijk kunnen de Joden tamelijk ongehinderd wonen, al zijn zij binnen de islam tweederangs burgers. Vele vluchtelingen uit Spanje vestigen zich in steden als Constantinopel (Istanbul), Saloniki en andere steden, en ook in Palestina (Safed). Don Joseph Nasi krijgt Tiberias in het bezit van de sultan zodat ook een aantal Joden zich daar vestigen.

Nederland
Pas in de 13de eeuw vestigen zich Joden in het gebied van het huidige Nederland. Ook hier worden ze vervolgd als gevolg van de 'Zwarte Dood'. Blijvende vestiging dateert van 1593. Joden zijn welkom vanwege aanzienlijke kapitalen en grote ervaring in de wereldhandel. Zo vestigen zich veel Sefardische Joden in Amsterdam. Ze hoeven geen lijftol te betalen, geen uiterlijke kenmerken als Joden te dragen en niet in getto's te wonen, hoewel velen bij elkaar gaan wonen.

Ashkenazische Joden vestigen zich vanaf 1635 in Amsterdam en in vrijwel alle provincies. Zij zijn armer dan de Sefardische Joden. Joden moeten naar hun eigen scholen en mogen niet naar de universiteit. In de 18de en 19de eeuw komen veel Joden in de diamantindustrie terecht. Hoewel de Joden door de overheid geaccepteerd worden, staat de Calvinistische Kerk vrij vijandig tegenover hen. Maar ze worden niet aan godsdienstige vervolgingen blootgesteld. Rond 1700 kent Amsterdam ruim 10.000 Joden.

Valse Messiassen

Onder de invloed van de mystiek van de Kabbala en als gevolg van een diep verlangen naar verlossing krijgen een aantal valse messiassen een gewillig gehoor onder grote groepen Joden in de 16de en 17de eeuw. De bekendste zijn:
  • Salomo Molcho (1500-1552)
  • David Reubeni (1500-1540)
  • Sabbataj Zwi (1626-1676)
  • Jacob Frank (1726-1791)

Polen en Rusland

Midden 16de eeuw is de Joodse gemeenschap in Polen de belangrijkste. Polen bestaat dan uit Polen, Litouwen, Galicië, Wit-Rusland en een deel van de Oekraïne. Koning Boleslav van Polen nodigt de Joden uit en geeft ze ongekende rechten en privileges. Ze krijgen eigen stukken land en bouwen hun eigen boerendorpen (sjtetl). Er vindt zowel een groei plaats van de Joodse bevolking als een groei van Joodse Tora geleerdheid. De Joden spreken hun eigen taal: het Jiddisch. Omstreeks 1580 ontvangen de Joden een grote mate van zelfbestuur in het Koninkrijk Polen. De Raad van de Vier Landen heeft gezag over alle aspecten van het Joodse leven aldaar. Deze bestaat tot ca. 1770. Maar op den duur breken pogroms uit tegen Joden. Deze vinden vooral in de Oekraïne plaats. Chmielnitzki, één van de ergste antisemieten in de geschiedenis, slacht 100.000 Joden af. Veel Joden zoeken hun toevlucht bij de valse messiassen, Sabbatai Zwi en Jacob Frank. De aanhangers van Frank keren zich tegen de Talmoed en sluiten zich aan bij de Rooms Katholieke Kerk.

Chassidisme en Kabbala

Het chassidisme verzet zich aanvankelijk ook tegen de overmatige aandacht voor de Talmoed, maar blijft binnen het Jodendom. Het chassidisme wordt gesticht door de Ba'al Sjem Tov. Hij verlegt de aandacht van Talmoed studie naar vroomheid en naar het gebed. Veel eenvoudige Joden sluiten zich erbij aan. De leerlingen van de Ba'al Sjem Tov en hun zonen stichten verschillende dynastieën. Eén van de dynastieën is de Lubavitcher Chassidiem. Deze legt meer nadruk op intellectualisme dan de andere dynastieën. De Chassidiem worden fel bestreden door de Mitnagdiem, de gewone orthodoxie. Die strijd duurt tot in de 20ste eeuw voort. Overigens is de breuk heden ten dage niet meer zo groot. Het Chassidisme is veel intellectueler geworden en bestudeert de Talmoed zeer intensief. Het Chassidisme heeft er voor gezorgd dat veel Joden bij het Jodendom blijven en voorkomt dat veel Joden seculier worden door de Verlichting die dan aanbreekt in Europa.

De Chassidiem houden zich veel bezig met de Kabbala (Joodse mystiek). In de 16de eeuw wordt Tsfat (Sefad) het centrum van Joodse mystiek, de Kabbala. De Kabbala is een interpretatie van de Tora dat zich richt op de diepste, esoterisch onderricht van het Jodendom. De Kabbala wordt ontvangen op de Sinaï, maar vanwege de complexiteit alleen geopenbaard aan een enkeling. Hoewel de Kabbala nu veel bekender is, zijn er maar weinigen die het echt begrijpen. Om Kabbala goed te begrijpen is studie van Tora, Talmoed, Misjna en andere boeken noodzakelijk.

Het sleutelwerk van de Kabbala is de Zohar (het Boek van Pracht). Het boek wordt geopenbaard door Rabbi Sjimon bar Jochai in ongeveer 100 van de gewone jaartelling. Rabbi Mozes de Leon (1240-1305) is de eerste die de Zohar publiceert. Rabbi Mosje Cordevero van Tsfat, de Ramak, (1522-1570) ordent de Zohar. Hij schrijft de Pardes Rimonim (De Granaatappel Boomgaard). Hij schrijft over de tien sefirot, hoe God de realiteit schiep door tien kanalen van Goddelijke energie. Het begrijpen van deze tien krachten is de sleutel in de studie van de Kabbala.

De meest bekende persoon in de ontwikkeling van de Kabbala is Rabbi Izaäk Luria, de Ari, (1534-1572). In twee jaar tijd tot zijn dood op 38-jarige leeftijd, ontwikkelt hij de studie van de Kabbala verder. Rabbi Chaim Vital schrijft alles op. Het systeem van de Ari verschilt met die van de Ramak dat hij partzoefiem (Profielen) introduceert, elk met een symbolisch menselijke karakter. Menselijke handelingen hebben invloed op de sefirot en kunnen de schepping naar perfectie leiden.
De Ari ontwikkelt ook de studie van de reïncarnatie verder. Hij legt dit uit in zijn studie Sha'ar He Gilgoeliem (De Poort van Reïncarnatie).

In deze periode verwelkomen de kabbalisten elke vrijdagavond de sjabbat in witte kledij. Ze zingen het gedicht Lecha Dodi Likrat Kallah, "Kom Mijn geliefde om de Bruid te begroeten"

Overname door Rusland

Als gevolg van de zogenaamde Poolse delingen van 1772, 1793 en 1796 komen grote delen van de joden in Polen onder een ander bewind. Ruim één miljoen Joden komen onder het bewind van het Tsaristische Rusland. Hun positie verslechtert daardoor. Enerzijds moeten zij in het Westen van Rusland gaan wonen, hoofdzakelijk in de steden. Anderzijds worden ze gedwongen te russificeren. Tsaar Nicolaas I bepaalt dat vele Joodse Jongens (tussen 8 en 12 jaar oud) gerekruteerd moeten worden voor militaire dienst waar zij zeer wreed behandeld worden en gedwongen worden zich van het Jodendom te vervreemden. Zij worden Kantonisten genoemd. Tsaar Alexander II verbetert de situatie van de Joden, maar hij wordt vermoord door revolutionairen waaronder een Joods meisje. Dit leidt tot pogroms en tot de invoering in 1882 van de zogenaamde Mei-wetten, die de bewegingsvrijheid en economische vrijheid beperken. Ook geldt een Numerus Clausus voor Joden op alle middelbare scholen en universiteiten. Veel Joden emigreren naar de Verenigde Staten, Engeland en Palestina.

De Haskala (Verlichting)

De Haskala -die de Europese cultuur met de Joodse zoekt te verbinden- heeft haar oorsprong in Duitsland. Mozes Mendelsohn (1729-1786) geldt als baanbreker ervan. Hij vindt dat Joden kennis op moesten doen van de Europese cultuur.

De Verlichting

De Verlichting (1650-1850) geeft de Joden burgerrechten, maar pleit ook voor een maatschappij zonder G'd. De Verlichting wordt gekenmerkt door secularisatie, humanisme, individualisme, rationalisme en nationalisme. Er komen mooie zaken uit voort zoals liberale democratie, wetenschappelijke revolutie en industrialisatie. Maar aan de andere kant komt religie onder vuur te liggen. Het idee van een wereld zonder G'd schiet wortel in de westelijke wereld met grote gevolgen voor Europa en de Joden. Nog voor de Franse Revolutie komt in verschillende West-Europese landen een einde aan de Joodse getto's. Mozes Mendelssohn is hier baanbreker in. Hij vertaalt de Bijbel in het Duits. Bij de Franse Revolutie en de wetgeving van Napoleon krijgen de Joden gelijke rechten. Maar na de val van Napoleon wordt dit weer ingetrokken. Ook komt het antisemitisme weer op en vertrekken veel Joden naar de Verenigde Staten en Palestina.

Reform (Liberale) Joden

De Duitse Joden die de Reformbeweging stichten benadrukken hun loyaliteit ten opzichte van het 'vaderland' om geaccepteerd te worden door de Duitse maatschappij. De Verlichting geeft de Joden nieuwe rechten die zij daarvoor niet hebben. Dit blijkt aantrekkelijk te zijn voor Joden in West-Europa. Ze gaan zelfs in militaire dienst. Joden worden geaccepteerd zolang ze niet te Joods zijn. Zo zijn er religieuze Joden die afstand doen van kosjer eten en het houden van de Sjabbat.

Bataafse Republiek

Tijdens de Franse Revolutie krijgen Joden ook in de Bataafse Republiek gelijke rechten. Zelfs na de val van Napoleon blijven die in stand. In de rest van Europa zal het nog tientallen jaren duren voor de Joden gelijke rechten krijgen. Er komen spoedig vooraanstaande Joodse geleerden, beeldende kunstenaars, musici, schrijvers en politici. Een aantal namen:
  • Benjamin Disraeli (Engels staatsman)
  • Karl Marx (communist)
  • Heinrich Heine (Duits dichter)
  • Mark Antokolski (Russisch beeldhouwer)
  • Felix Menselssohn Bartholdy (componist)
  • Gustav Mahler (componist)
  • Arnold Schönberg (componist)
  • Paul Ehrlich (Nobelprijswinnaar)
  • Fritz Haber (Nobelprijswinnaar)
  • Albert Einstein (Nobelprijswinnaar)
  • Jozef Israels (schilder)
  • Max Lieberman (schilder)
  • Marc Chagall (schilder)
  • Rachel (actrice)
  • Sarah Bernhardt (actrice)
  • Elisabeth Bergner (actrice)
  • Franz Kafka (schrijver)
  • Sigmund Freud (psychiater)

Antisemitisme vóór de Tweede Wereldoorlog

Antisemitisme is van alle tijden, ook in de moderne beschaafde tijd. Ondanks de Verlichting sluimert het antisemitisme dat tijdens de Tweede Wereldoorlog in alle hevigheid losbarst. In Frankrijk vindt de beruchte Dreyfus affaire plaats. De afsluiting van de Eerste Wereldoorlog vormt de basis voor het antisemitisme tijdens de Tweede Wereldoorlog. Duitsland komt in een crisis terecht na WO I en Hitler geeft de Joden daarvan de schuld. Ook onder Stalin in de Sovjet Unie worden Joden vervolgd.

Hoe staat het eigenlijk met de situatie in Amerika vóór de Tweede Wereldoorlog? In 1913 wordt een Jood (Leo Frank) valselijk beschuldigd een 13 jarig christelijk meisje te hebben vermoord. Het antisemitisme in het zuiden van Amerika is zo sterk dat zelfs een zwarte getuige wordt ingezet tegen de Joodse man. Dit is een unieke gebeurtenis in het racistische zuiden. Later erkent overigens de zwarte man dat hij de moordenaar is, maar dit wordt geheim gehouden. Hoewel Frank ter dood wordt veroordeeld laat de gouverneur van Georgia hem vrij. Frank wordt echter gelyncht door een menigte. Er worden foto's van de lynchpartij gemaakt en briefkaarten gedrukt die goed worden verkocht. Pas in 1986 krijgt Frank postuum eerherstel. Dit incident leidt tot de oprichting van de Anti-Defamation League door de B'nai B'rith. Het wordt de belangrijkste groep die vecht tegen antisemitisme. Ze verricht veel werk na WO I en na de beurskrach in 1929 waar de Joden de schuld van krijgen. Ook de Protocollen van de Wijzen van Zion worden in Amerika goed verkocht. Na de Bijbel is het het best verkochte boek in de jaren 1920 en 1930. Henry Ford is er een groot voorstander van. Bij zijn fabriek in Dearborn Michigan staat een bord met de tekst:

"JEWS ARE TRAITORS TO AMERICA AND SHOULD NOT BE TRUSTED BY GENTILES. JEWS TEACH COMMUNISM, JEWS TEACH ATHEISM, JEWS DESTROY CHRISTIANITY, JEWS CONTROL THE PRESS, JEWS PRODUCE FILTHY MOVIES, JEWS CONTROL MONEY."

Naast Ford zijn verschillende conservatieve christelijke politieke partijen antisemitisch. Toch zal het antisemitisme niet zulke grote vormen aannemen als in Europa.

De Verenigde Staten

Veel Joden vertrekken naar de Verenigde Staten. Joden hebben een grote invloed op de stichting van de Amerikaanse democratie. De eerste immigranten in Amerika zijn de Puriteinen. Zij stichten een moderne republiek met christelijke wortels. De Joodse invloed blijkt echter enorm te zijn. Het christelijke Amerika ontleent veel wetgeving uit de Tora, geeft op universiteiten Hebreeuwse les, haalt teksten uit de Bijbel in de politieke strijd, etc. Joden worden echter alleen geaccepteerd zolang ze niet te Joods zijn. Aanvankelijk komen weinig Joden naar Amerika maar met de Duitse Reform Joden neemt hun aantal fors toe tegen het einde van de 19de eeuw. Zij zijn een gruwel voor de orthodoxie. Maar ook andere Joden kunnen zich niet vinden in de Reform beweging en zij richten de Conservatieve beweging op. De orthodoxe Joden komen slechts mondjesmaat naar de VS. En die komen integreren moeilijk. Er is sprake van antisemitisme. In 1881 begin een massa-emigratie uit Oost-Europa en brengt tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog twee miljoen Joden naar de Verenigde Staten.

Rusland

De Verlichting in West-Europa emancipeert de Joden die daar wonen. Dit gebeurt echter niet in Oost-Europa in de 18de en 19de eeuw. Hier woont 40 procent van de totale Joodse wereldbevolking: 5 miljoen mensen. In een gebied in Rusland, Pale of Settlement (o.a. Letland, Litouwen, Wit-Rusland, deel van Polen en Oekraïne), worden de Joden zwaar onderdrukt. Toch vinden hier positieve dingen plaats binnen de Joodse gemeenschap. Ondanks de onderdrukking wordt de Tora veel bestudeerd. In 1803 wordt de eerste moderne jesjiva (Tora school) opgericht door Rabbijn Chaim ben Izaäk van Volozhin (1749-1821). Hij is een student van de Vilna Ga'on. Hij stelt voor om een grote jesjiva ( de Volozhin Jesjiva) op te richten voor top studenten. Uiteindelijk melden zich 450 studenten aan uit verschillende gemeenschappen. De Jesjiva wordt echter in 1879 gesloten op last van de regering van de Tsaar. In 1881 wordt het heropend maar er wordt geëist dat Russische taal en cultuur wordt onderwezen. Daarop wordt in 1892 de Jesjiva definitief gesloten. Ondertussen zijn er andere jesjivot gekomen gebaseerd op het model van de Volozhin Jesjiva). Een andere educatieve innovatie is de stichting van de Beis Jaakov School voor meisjes. Deze wordt in 1918 in Polen opgericht en later verder uitgebreid naar Amerika en Israël.

Rabbijn Israel Salanter (1810-1883) legt naast de hergeboorte van Tora-studies de aandacht op een erg belangrijke beweging binnen het Jodendom: de Moessar beweging. Deze beweging houdt zich bezig met de studie van moraliteit en ethiek. Het gaat hierbij om de relatie met God en de naaste. Het werk van Kabbalist Moshe Chaim Lazutto, 'Het pad van rechtvaardigheid', is hierbij het handboek. De studies van de Moessar bewegingen worden tegenwoordig in vele jesjivot bestudeerd. De Navaradok Jesjiva heeft zich in de Moessar studies gespecialiseerd.

Hoewel veel studenten in de jesjivot studeren is er ook een beweging onder de Joden die zich verzet tegen de orthodoxie. De groep heet de Maskilim (De Verlichters). De Maskilim willen dat de Joden de Russische cultuur omarmen. Ze denken dat ze zo geaccepteerd zullen worden door de niet-Joden. Een belangrijk figuur binnen de Maskilim is Dr. Max Lilienthal (1813-1882). Hij wordt uiteindelijk door de regering van de Tsaar aangesteld als minister van Joodse Educatie. Lilienthal probeert de Joden te overtuigen een nieuwe educatief systeem te accepteren waarbij de invloed van de Talmoed minder is en waarbij de Joden dezelfde kleren dragen als de rest van de inwoners van Rusland. Dit gebeurt in een tijd waarin de Tsaar probeert de Joodse maatschappij te herstructureren. Lilienthal krijgt kritiek van rabbijn Jitschak van Volozhin en de Rebbe van de Chabad Lubavitcher, Menachem Mendel Schneerson. Deze pleiten voor handhaving traditioneel Joods onderwijs. De scholen van Lilienthal krijgen te weinig leerlingen. Hij emigreert later naar Ohio waar hij aan het hoofd komt van een Liberale (Reform) gemeente.

In Tsaristisch Rusland worden pogroms georganiseerd tegen de Joden om de massa af te leiden van het corrupte regime. Joden worden gezien als zondebok voor de economische problemen in Rusland. Ook komt een antisemitisch document in omloop 'De Protocollen van de Wijzen van Zion'. Dit document is door de Russische geheime dienst gefabriceerd. In het begin van de twintigste eeuw wanneer de Eerste Russische Revolutie plaatsvindt vluchten vele Joden naar Amerika.

Holocaust / Sjoa

Bij de bespreking over de Holocaust doemt de vraag op hoe dit heeft kunnen gebeuren. Hoe kunnen beschaafde mensen een volk uitroeien? Adolf Hitler geeft zelf het antwoord: "Ja, we zijn barbaren! We willen barbaren zijn! Het is een eretitel...De Voorzienigheid bepaalde dat ik de grootste bevrijder van de mensheid moet zijn. Ik bevrijd mensen...van de vuiligheid en zelfvernedering van een valse visie (een Joodse uitvinding) die 'bewustzijn' en 'moraliteit' wordt genoemd." Op 20 januari 1942 wordt tijdens de Wannsee conferentie besloten dat het Joodse Volk definitief moet worden omgebracht. Het plan heet de 'Endlösung'. De Einsatzgruppen hebben dan al 1,5 miljoen Joden omgebracht met kogels, maar dat is te duur. Besloten wordt tijdens de Wannsee conferentie om Joden in gaskamers om te brengen. Dit gaat met ongekende wreedheid plaats. Het is een ongeëvenaarde genocide in de geschiedenis van de mensheid.

Het Zionisme

In 1895 komt Theodor Herzl met zijn brochure Der Juden Staat. Hij legt hiermee de grondslag voor het politiek Zionisme. Alleen een eigen staat kan een einde brengen aan de discriminerende positie van de Joden. Het Zionsverlangen is van ouds in het Jodendom verankerd en vindt zijn uitdrukking in de Joodse gebeden. In 1897 wordt het Eerste Zionisten Congres in Bazel georganiseerd. Het Zionisme is voor een groot gedeelte a-religieus wat de woede opwekt van de religieuze Joden. De Tora en de mitswot (geboden) zijn de essentie van het Jodendom. Zonder deze ingrediënten is de Joodse natie als een lichaam zonder ziel. In de Tora staat heel duidelijk dat het alleen mogelijk is om in het land te wonen in welvaart door de Tora na te leven (zie Deuteronomium 7:6-11; 8:11-19; 10:12-13; 11:8-25). Zonder Tora is het niet mogelijk om een Joodse Staat op te richten. Zionisten doen er alles aan om Joden van het Jodendom weg te trekken. Zo worden Sefardische Joden geplaatst in anti-religieuze kibboetsiem. Dit probleem tussen het seculiere Zionistische leiderschap en het rabbijnse leiderschap ligt aan de basis van het seculiere-religieuze debat in het huidige Israël. Dit is de reden dat de meerderheid van de charediem (ultra-orthodoxen Joden) niet deelnemen aan veel instituties in het land, zoals het leger en religieuze staatsscholen. Maar niet alle religieuzen zijn anti-Zionisten. Er zijn Joden die religieus-zionist zijn. De grondlegger van het religieus-zionisme is Rabbijn Abraham Izaäk Kook (1865-1935). Hij ziet G'ds hand in de terugkeer naar Israël. Hij schrijft er een boek over: Orot (Lichten). In 1921 wordt hij de eerste Opperrabbijn in Palestina. In 1902 wordt de Mizrachi (merkaz roechani = spiritueel centrum) Beweging opgericht die trouw houdt aan de richtlijnen van de Tora. Tegenwoordig vormen de Mizrachi de nationaal religieuzen die sterk verwant zijn met de 'kolonisten' beweging.

Palestina en Zionisme

Het huidige Israël wordt eeuwenlang door vreemde machthebbers bestuurd. Dit gebeurt van 70 na de gewone jaartelling tot aan 1948. In de 19de eeuw bloeit het zionisme op. Stichter van het politiek zionisme is Theodor Herzl. Het politiek en praktisch zionisme leidt uiteindelijk tot de stichting van de Joodse staat Israël. De hergeboorte van Israël is een ongeëvenaard fenomeen in de geschiedenis van de mensheid. Het feit dat een volk in ballingschap gaat, verspreid wordt en toch 2000 jaar lang overleeft, het feit dat zij een natie zijn zonder nationaal tehuis en terugkomen, het feit dat zij zich opnieuw in het land vestigen is een G'ddelijk wonder, een eenmalige gebeurtenis welke nooit eerder in de geschiedenis plaats had.

Vreemde overheersers in Palestina

  • Romeinen (70-395)
  • Byzantijnen (395-636)
  • Arabieren (636-1072)
  • Seldjoeken (1072-1099)
  • Kruisvaarders (1099-1291)
  • Mamelukken (1291-1516)
  • Turken (1516-1917)
  • Het Britse Mandaat (1918-1948)

Ondanks deze vreemde overheersers hebben er altijd wel Joden gewoond in Palestina. Ze leven onder zware omstandigheden. Verschillende malen komen ze in opstand. De belangrijkste opstand is die van Bar Kochba geweest (132-135). De opstand wordt op uiterst wrede wijze door de Romeinen onderdrukt. Tijdens Romeinse en Byzantijnse overheersing leven er veel Joden in Judea en Galilea. Het geestelijk leven bloeit op en de Mishna en de Jeruzalemse Talmoed komen tot stand. De belangrijkste steden waar Joden wonen zijn Jeruzalem, Hebron, Safed en Tiberias. Begin 19de eeuw is het aantal Joden tot ca. 10.000 geslonken. Joden in de Diaspora blijven verlangen naar Israël. Dit komt o.a. tot uiting in de dagelijkse gebeden. Bij de Pesachviering wordt altijd gezegd: "het volgend jaar in Jeruzalem".

Opkomst van het zionisme

De naam Zion is afkomstig van een berg in Jeruzalem en staat synoniem voor Jeruzalem. In een Psalm staat:
"Aan de rivieren van Babel,
daar zaten wij, ook weenden wij,
wanneer wij Zion gedachten."


In de 19de eeuw ontstaat een beweging die Chibbat Tsion heette, "Liefde voor Zion". Veel leden van de beweging trekken vanuit Rusland naar Palestina. Dit was de Eerste Alijah. De nieuwe immigranten stichten nieuwe dorpen en werken onder uiterst moeilijke omstandigheden. Eind 19de eeuw ontstaat het zionisme, die de terugkeer van het Joodse volk naar het Land Israël ten doel heeft. De Chibbat Tsion beweging versmelt met de zionistische beweging.

Theodor Herzl wordt gezien als de vader van het zionisme. Hij ontwikkelt de idee voor een eigen Joodse staat. In 1896 verschijnt de brochure Der Judenstaat. De achterliggende gedachte is dat het probleem van het Joodse volk in de Diaspora niet kan worden opgelost door assimilatie. Hij schrijft ook een zionistische roman Altneuland waarin hij de uitermate zwarte toekomst van het Joodse volk voorziet (en die is er ook gekomen met de Sjoa/Holocaust). Herzl onderhandelt met de Turkse sultan maar die geeft geen toestemming om Israël Joods te maken. Toch trekken vele immigranten naar Israël. In 1917 steunt de Engelse regering de zionistische beweging. In de Balfour-verklaring beloven de Engelsen het Joodse volk een eigen nationaal thuis.

Geboorte van Israël

De Volkenbond geeft aan Engeland het mandaat over Palestina (1922) én opdracht om de Balfour-verklaring uit te voeren. De Joden gaan het land opbouwen. Tussen 1918 en 1948 komen vele migranten naar Israël. De Joodse leiders onderhandelen met de Arabische gemeenschap. Toch blijven de Arabieren zich verzetten. Hoewel de Britten een Joods Nationaal Tehuis beloven met de Balfour Verklaring in 1917, dient het haar eigen Arabische gelinkte belangen terwijl miljoenen Joden omkomen tijdens de Holocaust. De Britten komen zowel de Balfour Verklaring als het Peel rapport niet na. Ook doden Arabieren vele Joden in Palestina. De Joden hebben geen andere keuze dan verzet te plegen via organisaties zoals de Haganah, Irgoen en Lechi. In 1947 besluiten de Verenigde Naties om Palestina te verdelen in een Joods en Arabisch gedeelte, met Jeruzalem onder internationale controle. De Joden stemen ermee in. De Arabieren verwerpen het voorstel. Op 14 mei 1948 leest David Ben Goerion de Onafhankelijkheidsverklaring voor. Dit volgt op de deling van Palestina door de Verenigde Naties op 29 november 1947 in een Palestijnse en Joodse staat. De Joden accepteren, zij het niet van harte, de deling. De Arabieren verwerpen het voorstel. De Arabieren beginnen samen met vrijwilligers uit Arabische landen zich met geweld te verzetten en wanneer de Joodse Staat wordt uitgeroepen vallen ook andere Arabische landen Israël aan. De Onafhankelijkheidsoorlog duurt 13 maanden en kost de levens van 6000 Israëliërs. Dat is 1% van de totale Joodse bevolking (ter vergelijking: 1% voor Amerika betekent 3 miljoen mensen; Amerika verloor tijdens de Vietnam-oorlog 52.000 soldaten en leverde vele kritiek op van het thuisfront). Op de Israëlische begraafplaats de Herzlberg zijn veel graven van Holocaustoverlevenden die mee vochten in de oorlog van 1948 maar van wie de naam onbekend is. De Onafhankelijkheidsoorlog is de meest kostbare oorlog in de geschiedenis van Israël.

Israël zoekt vrede

Vanaf de oprichting van de Joodse Staat in 1948 is Israël in talloze oorlogen verzeild geraakt. Ondanks deze oorlogen heeft het grote economische successen behaald. Ook probeert Israël telkenmale tot vrede te komen met de Arabieren. Maar de Arabieren zijn niet erg happig op vrede. Ze stellen hierbij extreme eisen die leiden tot de vernietiging van de Joodse Staat.

Bevolking

Nadat de VN het plan tot deling Palestina voorstelt vluchten 30.000 Arabieren. Op het moment dat Israël zichzelf onafhankelijk verklaart vluchten nog eens 500.000 Arabieren. Tegelijkertijd moeten 820.000 Joden vluchten uit Arabische landen. Vele zijn rijke Joden die hun land verliezen en daar nimmer voor worden vergoed. Van deze 820.000 Joden vestigen 580.000 zich in Israël.

De Joodse bevolking groeit na de oorlog snel. Niet alleen door de migratie van Joden uit Arabische landen maar door migratie van Joden van over de hele wereld, met name de Sovjet Unie:
  • 1948: 600.000 Joden
  • 1956: 1,2 miljoen Joden
  • 1973: 1,8 miljoen Joden
  • 1999: 4,7 miljoen Joden
  • 2007: 5,4 miljoen Joden

Hoewel de toename van de bevolking een zware economische last is, is het ook een zegen. De levensstandaard neemt enorm toe. Bijbelse voorspellingen komen uit:

"Dan zal de Eeuwige, uw G'd, in uw lot een keer brengen en Zich over u erbarmen; Hij zal u weer bijeenbrengen uit al de volken, naar wier gebied de Here, uw G'd, u verstrooid heeft. Al waren uw verdrevenen aan het einde des hemels, de Eeuwige, uw G'd, zal u vandaar bijeenbrengen en vandaar halen: de Eeuwige, uw G'd zal u brengen naar het land, dat uw vaderen bezeten hebben, gij zult het bezitten en Hij zal u weldoen en u talrijker maken dan uw vaderen." (Deuteronomium 30:3-5)

"Want zo zegt de Eeuwige: Jubelt van vreugd over Jakob, juicht over het hoofd der volkeren, verkondigt, looft en zegt: De Eeuwige heeft zijn volk verlost, het overblijfsel van Israël. Zie, Ik breng hen uit het land van het Noorden en verzamel hen van de einden der aarde; onder hen blinden en lammen; in een grote schare zullen zij hierheen terugkeren." (Jeremia 31:7-8)

Ondanks dat er economische boycotten plaatsen vinden (bijvoorbeeld van Pesi Cola en van veel automerken m.u.v. Subaru), groeit de Israëlische economie. Daarmee komt een andere profetie uit:

"Maar gij, bergen van Israël, zult uw takken voortbrengen en uw vruchten dragen voor mijn volk Israël, want nabij is zijn komst. Want zie, Ik kom bij u en keer Mij tot u, gij zult bewerkt en bezaaid worden. Ik zal de mensen op u talrijk maken: het ganse huis Israëls; de steden zullen weer bewoond en de puinhopen herbouwd worden. Ja, Ik zal mensen en dieren op u talrijk maken, zij zullen zich vermenigvuldigen en vruchtbaar zijn; Ik zal u bevolken als vanouds en u weldoen meer dan vroeger; en gij zult weten, dat Ik de Eeuwige ben." (Ezechiël 36:8-11)

Israël staat inmiddels op de 19de plaats van hoogste levensstandaard, net achter Engeland.

Wonder van het Joodse Volk

Wanneer we kijken naar de hele Joodse geschiedenis dan is deze nauwelijks rationeel te verklaren. Gelet op de vele vervolgingen zou het Joodse volk eigenlijk niet meer moeten bestaan. De Joodse geschiedenis is als een hele grote puzzel. In het begin lijkt het op niets. Maar op het eind vallen alle puzzelstukjes op hun plek. Alles gebeurt met een reden. De laatste puzzelstukjes moeten nog gelegd worden. In Jesaja 2:2-4 wordt de bestemming beschreven: "En het zal geschieden in het laatste der dagen: dan zal de berg van het huis van de Eeuwige vast staan als de hoogste der bergen, en hij zal verheven zijn boven de heuvelen. En alle volkeren zullen derwaarts heenstromen en vele natiën zullen optrekken en zeggen: Komt, laten we opgaan naar den berg van de Eeuwige, naar het huis van de G'd Jakobs, opdat Hij ons lere aangaande zijn wegen en opdat wij zijn paden bewandelen. Want uit Sion zal de wet uitgaan en des Eeuwige woord uit Jeruzalem. En Hij zal richten tussen volk en volk en recht spreken over machtige natiën. Dan zullen zij hun zwaarden tot ploegzwaarden omsmeden en hun speren tot snoeimessen; geen volk zal tegen een ander volk het zwaard opheffen, en zij zullen den oorlog niet meer leren."

Lees verder

© 2013 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Joden: het Uitverkoren VolkDe Joden: het Uitverkoren VolkOver het begrip Uitverkoren Volk bestaat nogal wat misverstanden. Vele mensen denken dat de Joden menen dat ze bevoorrec…
Hoera, het is een meisje! - Joodse ceremonie geboorte meisjeHoera, het is een meisje! - Joodse ceremonie geboorte meisjeJoodse ouders van een nieuw baby meisje zijn vervuld van vreugde en zoeken naar een manier het op een ceremoniële manier…
God: Adam - Abraham - Mozes - wij - Joodse visieGod: Adam - Abraham - Mozes - wij - Joodse visieNa de blunder van Adam maakt God een nieuw Verbond met zijn schepsel in de persoon van Abraham. Nog weer later schenkt G…
Joodse identiteit: behoren tot Am Jisraeel / het Joodse volkJoodse identiteit: behoren tot Am Jisraeel / het Joodse volkHet Joodse volk heet in het Hebreeuws 'Am Jisraeel'. De Joden werden na de ontvangst van de Tora een volk. Ze gingen in…
Boekrecensie: Van Adam tot Ezra - D. HausdorffBoekrecensie: Van Adam tot Ezra - D. HausdorffVan Adam tot Ezra is een Bijbel dat handelt over Israëls geschiedenis in Bijbelse tijd en speciaal bedoeld is voor de Jo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Rliessum / Pixabay
  • Rabbijn Ken Spiro - 'Crash Course in Jewish History'
  • Wegwijs in het Jodendom - NIK

Reageer op het artikel "Geschiedenis Joodse volk in een notendop en in jaartallen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 10-08-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Joodse geschiedenis
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!