Geschiedenis Joodse volk 10 (de verlichting)

Nog voor de Franse Revolutie kwam in verschillende West-Europese landen een einde aan de Joodse getto's. Mozes Mendelssohn was hier baanbreker in. Hij vertaalde de Bijbel in het Duits. Bij de Franse Revolutie en de wetgeving van Napoleon kregen de Joden gelijke rechten. Maar na de val van Napoleon werd dit weer ingetrokken. Ook kwam het antisemitisme weer op en vertrokken veel Joden naar de Verenigde Staten en Palestina.

Bataafse Republiek

Tijdens de Franse Revolutie kregen joden ook in de Bataafse Republiek gelijke rechten. Zelfs na de val van Napoleon bleven die in stand. In de rest van Europa zou het nog tientallen jaren duren voor de Joden gelijke rechten kregen. Er kwamen spoedig vooraanstaande Joodse geleerden, beeldende kunstenaars, musici, schrijvers en politici. Een aantal namen:

• Benjamin Disraeli (Engels staatsman)
• Karl Marx (communist)
• Heinrich Heine (Duits dichter)
• Mark Antokolski (Russisch beeldhouwer)
• Felix Menselssohn Bartholdy (componist)
• Gustav Mahler (componist)
• Arnold Schönberg (componist)
• Paul Ehrlich (Nobelprijswinnaar)
• Fritz haber (Nobelprijswinnaar)
• Albert Einstein (Nobelprijswinnaar)
• Jozef Israels (schilder)
• Max Lieberman (schilder)
• Marc Chagall (schilder)
• Rachel (actrice)
• Sarah Bernhardt (actrice)
• Elisabeth Bergner (actrice)
• Franz Kafka (schrijver)
• Sigmund Freud (psychiater)

Antisemitisme

Laatste kwart van de 19de eeuw kwam het antisemitisme op in Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk. In Frankrijk is de Dreyfus affaire bekend. Een Joodse kapitein, Alfred Dreyfus, werd valselijk beschuldigd. Theodor Herzl deed hiervan verslag en kwam met zijn idee van het zionisme. Meer over het antisemitisme is te lezen in het artikel: Antisemitisme vóór de WO II.

De Verenigde Staten

Veel Joden vertrokken naar de Verenigde Staten. In 1881 begon een massa-emigratie uit Oost-Europa en bracht tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog twee miljoen Joden naar de Verenigde Staten. Meer over de geschiedenis van de Joden in Amerika is te lezen in de artikelen: Joden en Amerika en Joden in Amerika.

Het Zionisme

In 1895 kwam Theodor Herzl met zijn brochure Der Juden Staat. Hij legde hiermee de grondslag voor het politiek Zionisme. Alleen een eigen staat kan een einde brengen aan de discriminerende positie van de Joden. Het Zionsverlangen was van ouds in het Jodendom verankerd en vindt zijn uitdrukking in de Joodse gebeden. In 1897 werd het Eerste Zionisten Congres in Bazel georganiseerd.

Meer over de Joodse geschiedenis is te vinden in mijn special Geschiedenis van het Joodse volk. © 2007 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 22-11-2007, laatst gewijzigd op 10-11-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Zionisme 2: Het effect van de Emancipatie op Zionisme: De Franse Revolutie en de opkomst van Napoleon versnelde de emancipatie van de Europese Joden die niet langer in de ghetto's van de Europese steden hoef…
• Zionisme 15: Anti-Zionisme/Antisemitisme + toekomst Zionisme: De vergelijking van anti-Zionisme met antisemitisme is controversieel. Anti-Zionisme dat wordt gebaseerd op de veronderstelling dat Joden geen re…
• Zionisme 14: Anti-Zionisme en Joods anti-Zionisme: Anti-Zionisme is door verschillende bronnen geïnspireerd. De belangrijkste bronnen waren los van het Arabisch-Joods conflict. De eerste oppositie kwam van o…
• Geschiedenis Joodse volk 11 (Palestina en Zionisme): Het huidige Israël werd eeuwenlang door vreemde machthebbers bestuurd. Dit gebeurde van 70 na de gewone jaartelling tot aan 1948. In de 19de eeuw bloeide…
• De Dreyfus-affaire: antisemitisme, zionisme en Émile Zola: Dit artikel behandelt de Dreyfus-affaire, het politieke schandaal dat Frankrijk rond het eind van de negentiende eeuw in zijn greep wist te houden.…

Bronnen en/of referenties

• Wegwijs in het Jodendom - NIK