Geschiedenis Joodse volk 11 (Palestina en Zionisme)

Het huidige Israël werd eeuwenlang door vreemde machthebbers bestuurd. Dit gebeurde van 70 na de gewone jaartelling tot aan 1948. In de 19de eeuw bloeide het zionisme op. Stichter van het politiek zionisme is Theodor Herzl. Het politiek en praktisch zionisme leidde uiteindelijk tot de stichting van de Joodse staat Israël.

Vreemde overheersers in Palestina

• Romeinen (70-395)
• Byzantijnen (395-636)
• Arabieren (636-1072)
• Seldjoeken (1072-1099)
• Kruisvaarders (1099-1291)
• Mamelukken (1291-1516)
• Turken (1516-1917)
• Het Britse Mandaat (1918-1948)

Ondanks deze vreemde overheersers hebben er altijd wel Joden gewoond in Palestina. Ze leefden onder zware omstandigheden. Verschillende malen kwamen ze in opstand. De belangrijkste opstand is die van Bar Kochba geweest (132-135). De opstand werd op uiterst wrede wijze door de Romeinen onderdrukt. Tijdens Romeinse en Byzantijnse overheersing leefden er veel Joden in Judea en Galilea. Het geestelijk leven bloeide op en de Mishna en de Jeruzalemse Talmoed kwamen tot stand. De belangrijkste steden waar Joden woonden waren Jeruzalem, Hebron, Safed en Tiberias. Begin 19de eeuw was het aantal Joden tot ca. 10.000 geslonken. Joden in de Diaspora bleven verlangen naar Israël. Dit kwam o.a. tot uiting in de dagelijkse gebeden. Bij de Pesachviering wordt altijd gezegd: "het volgend jaar in Jeruzalem". Meer over Joodse aanwezigheid in Palestina is te lezen in het artikel terugkeer naar Israël.

Opkomst van het zionisme

De naam Zion is afkomstig van een berg in Jeruzalem en staat synoniem voor Jeruzalem. In een Psalm staat:
"Aan de rivieren van Babel,
daar zaten wij, ook weenden wij,
wanneer wij Zion gedachten."

In de 19de eeuw ontstond een beweging die Chibbat Tsion heette, "Liefde voor Zion". Veel leden van de beweging trokken vanuit Rusland naar Palestina. Dit was de Eerste Alijah. De nieuwe immigranten stichtten nieuwe dorpen en werkten onder uiterst moeilijke omstandigheden. Eind 19de eeuw ontstond het zionisme, die de terugkeer van het Joodse volk naar het Land Israël ten doel had. De Chibbat Tsion beweging versmolt met de zionistische beweging.

Theodor Herzl wordt gezien als de vader van het zionisme. Hij ontwikkelde de idee voor een eigen Joodse staat. In 1896 verscheen de brochure Der Judenstaat. De achterliggende gedachte is dat het probleem van het Joodse volk in de Diaspora niet kan worden opgelost door assimilatie. Hij schreef ook een zionistische roman Altneuland waarin hij de uitermate zwarte toekomst van het Joodse volk voorzag (en die is er ook gekomen met de Sjoa/Holocaust). Herzl onderhandelde met de Turkse sultan maar die gaf geen toestemming om Israël Joods te maken. Toch trokken vele immigranten naar Israël. In 1917 steunde de Engelse regering de zionistische beweging. In de Balfour-verklaring beloofden de Engelsen het Joodse volk een eigen nationaal thuis. Lees meer over het Zionisme in het artikel: het Zionisme of mijn special Geschiedenis van het Zionisme.

Geboorte van Israël

De Volkenbond gaf aan Engeland het mandaat over Palestina (1922) én opdracht om de Balfour-verklaring uit te voeren. De Joden gingen het land opbouwen. Tussen 1918 en 1948 kwamen vele migranten naar Israël. De Joodse leiders onderhandelden met de Arabische gemeenschap. Toch bleven de Arabieren zich verzetten. Tegen einde van de Tweede Wereldoorlog bleek ook Engeland tegen een Joodse staat te zijn. De Joden gingen tegen de Britten vechten. (Meer is te lezen in het artikel Britse Mandaat Palestina). In 1947 besloten de Verenigde Naties om Palestina te verdelen in een Joods en Arabisch gedeelte, met Jeruzalem onder internationale controle. De Joden stemden ermee in. De Arabieren verworpen het voorstel. Op 14 mei 1948 las David Ben Goerion de Onafhankelijkheidsverklaring voor. Meer over Israël is te lezen in het artikel de oprichting van Israël.

Meer over de Joodse geschiedenis is te vinden in mijn special Geschiedenis van het Joodse volk. © 2007 - 2008 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 23-11-2007, laatst gewijzigd op 21-11-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Geschiedenis Joodse volk 10 (de verlichting): Nog voor de Franse Revolutie kwam in verschillende West-Europese landen een einde aan de Joodse getto's. Mozes Mendelssohn was hier baanbreker in. Hij vertaalde…
• Zionisme 2: Het effect van de Emancipatie op Zionisme: De Franse Revolutie en de opkomst van Napoleon versnelde de emancipatie van de Europese Joden die niet langer in de ghetto's van de Europese steden hoef…
• Zionisme 4: Theodor Herzl en de stichting van het Zionisme: In het laatste deel van de 19de eeuw werd Zionisme getransformeerd van een cultureel kenmerk van Jodendom naar een sociale beweging. De geschriften…
• Zionisme 6: Revisionistisch Zionisme: Revisionistisch Zionisme is een nationalistische groepering binnen de Zionistische beweging. De ideologie werd ontwikkeld door Ze'ev Jabotinsky die een 'revisie' van het…
• Zionisme 8: Onder het Mandaat Palestina: Het succes van het Zionisme speelde zich zowel af op de grond als in de politieke arena. Op de grond werden nederzettingen opgericht, veelal kibboetsiem. In de politi…

Bronnen en/of referenties

• Wegwijs in het Jodendom - NIK