Geschiedenis en Geschiedenis

Israël in vogelvlucht: geschiedenis van het land

Infoteur: Etsel

Israël kent een lange geschiedenis die bijna 4000 jaar geleden begon met Abraham. Er zijn tijden geweest van joodse staatsschap, maar ook tijden van verdrukking of autonomie. Maar altijd hebben er wel joden in het land Israël gewoond. In dit artikel wil ik een beknopt overzicht geven van de geschiedenis van Israël.


Bijbelse tijden (3000 - 538 voor de gewone jaartelling)

De joodse geschiedenis begint in de eerste helft van het tweede millenium voor de gewone jaartelling met de aartsvaders, Abraham, zijn zoon Izaak en zijn kleinzoon Jakob. Vanwege hongersnood werden Jakob en zijn zonen gedwongen naar Egypte te emigreren, waar hun afstammelingen slaven werden. Enkele eeuwen later nam Mozes zijn volk uit Egypte en leidt hen terug naar het Land Israël. Het joodse volk zwierf 40 jaar door de woestijn waar zij de Tora van God ontvingen. De Tora gaf vorm en inhoud aan het monotheïstische geloof van hun aartsvaders.

Tempel van Salomo
Tempel van Salomo
Onder bevel van Jozua veroverde de Israëlietische stammen het land en vestigden zich er. Ze vormden alleen een eenheid als er dreiging van buitenaf kwam. Ze werden dan geleid door de richteren. Saul werd de eerste koning van Israël. Zijn opvolger koning David verenigde de stammen en maakte Jeruzalem tot hoofdstad van Israël (1000 voor de gewone jaartelling). Koning Salomo, de zoon van David, breidde het koninkrijk uit. Ook bouwde deze de Heilige Tempel. Na Salomo's dood viel het koninkrijk uiteen in twee delen: Israël (met hoofdstad Samaria) en Juda (met hoofdstad Jeruzalem). De rijken leefden naast elkaar gedurende de volgende twee eeuwen, geleid door joodse koningen en gewaarschuwd door profeten met betrekking tot sociale rechtvaardigheid en het nakomen van de Wet.

Het koninkrijk Israël werd door de Assyriërs overlopen in 722 voor de gewone jaartelling en haar mensen werden verspreid (de tien verloren stammen). Juda werd door de Babyloniërs veroverd in 586 voor de gewone jaartelling. De Tempel werd vernietigd en de meerderheid van de joodse bevolking kwam in Babylonië terecht.

Perioden van joods zelfbestuur (538-60 voor de gewone jaartelling)

Na de verovering van het Babylonische Rijk door de Perziërs (538 voor de gewone jaartelling), keerden vele joden terug naar Juda, de Tempel in Jeruzalem werd hetbouwd en het joodse leven in het land hersteld. Voor de volgende vier eeuwen werd de joden een grote mate van zelfbestuur toegestaan onder Perzische en Hellenistische overheersing. Toen een serie maatregelen werden opgelegd door de Seleucidische Syriërs om de joodse godsdienst te onderdrukken brak er een opstand uit onder de leiding van de Maccabeeën (in 166 voor de gewone jaartelling) wat resulteerde in de oprichting van een onafhankelijk joods koninkrijk onder de joodse koningen van de Hasmonietische dynastie die ongeveer 80 jaar duurde.

Onder vreemde overheersing (60 voor de gewone jaartelling tot 1948)

Vanaf 60 voor de gewone jaartelling kwam het land langzaam onder invloed van de Romeinen. In een poging zichzelf te bevrijden lanceerden de joden een aantal opstanden met als hoogtepunt het jaat 66. Na vier jaar strijd onderdrukte Rome Juda, brandde de Tweede Tempel af en verlieten veel joden het land. De laatste weerstand tegen Rome werd gevoerd door zo'n 1000 joden op de Massada wat eindigde in een massale zelfmoord. Het werd een symbool van joodse strijd om vrijheid in haar eigen land.

Onder Romeinse (70-313) en Byzantijnse (313-636) hegemonie bleven er joden in het land wonen en ontwikkelden hun eigen wettelijke, educatieve en culturele instituties. De joods religieuze boeken Misjna en Talmoed kwamen tot stand. De wetten ervan worden nog steeds nageleefd door religieuze joden.

Een andere belangrijke joodse opstand was de Bar Kochba Revolutie in 132 die resulteerde in het opzetten van een onafhankelijke enclave in Judea met Jeruzalem als haar hoofdstad. Drie jaar later werd Bar Kochba echter verslagen door de Romeinen. Om de joodse binding met het land uit te wissen werd Jeruzalem Aelia Capitolina genoemd en Israël werd Palestina genoemd.

Na de 7de eeuw waren er de volgende overheersers in het Land Israël:
  • Arabieren (636-1091)
  • Seljoeken (1091-1099)
  • Kruisvaarders (1099-1291)
  • Mammelukken (1291-1516)
  • Ottomaanse Turken (1517-1917)
  • Britten (1918-1948)

Gedurende deze eeuwen bleven er altijd wel joden wonen in het Land Israël. Soms veel, soms weinig. Vanaf de 19de eeuw kwamen meer joden terug naar Israël.

Zionistisch Congres in Bazel
Zionistisch Congres in Bazel

Zionisme

Het verlangen op een dag terug te keren naar Zion is het aandachtspunt geweest van het joodse leven in de diaspora voor vele eeuwen. Aan het eind van de 19de eeuw nam het zionisme als nationale beweging toe als antwoord op de vervolgingen en onderdrukking van joden in Oost-Europa en de desillusie van emancipatie van joden in West-Europa. Op het eerste zionistische congres werd de zionistische beweging omgevormd tot een politieke organisatie die het joodse volk opriep naar het Land Israël terug te keren. Vele joden beantwoordden die oproep en gingen naar Israël. Er werden moerassen drooggelegd, heuvels bebost, industrie opgericht en steden en dorpen gebouwd. Gemeenschappelijke instituties en diensten werden opgezet en de Hebreeuwse taal nieuw leven ingeblazen. De Britten stemden in met een Nationaal Tehuis voor de joden. Ondertussen werd een deel van Palestina weggegeven aan het Hashemitisch Koningshuis die oorspronkelijk uit Saoedie Arabië kwam. Dit deel van Palestina werd Jordanië genoemd. Zodoende bleef alleen nog het westelijk deel van Palestina over voor de joden. Maar extremistische Arabieren pikten dit niet en vielen joden alsook gematigde Arabieren aan. Tegelijkertijd beperkten de Britten joodse immigratie, zelfs na WO II werd de restrictie niet opgeheven. Om die reden organiseerden de joden 'illegale' immigratie (Alijah Bet). Zo werden 85.000 joden het land binnen gesmokkeld. In 1947 belsoot de VN om westelijk Palestina in een joods en Arabisch deel te verdelen. De joden accepteerden het plan; de Arabieren verwierpen het.


De Staat Israël

Op 14 mei 1948 verklaarde Israël zich onafhankelijk. Minder dan 24 uur later vielen Arabische legers de nieuwe staat aan. Er werd tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog meer dan een jaar gevochten. In juli 1949 werden de bestandslijnen gemarkeerd. In de Onafahaankelijkheidsverklaring staat dat Israël zijn hand uitreikt naar al zijn buurlanden en hun volken in een aanbod voor vrede en goede buurtschap. Deze oproep werd door de Arabische landen verworpen. Arabische terreurakties tegen Israëlische burgers bleven voortgaan met de hulp en aanmoediging van Arabische Staten. Daarnaast waren er economische en diplomatieke boycots, werden scheepvaart rouetes geblokkeerd en waren er grote oorlogen in 1956, 1967, 1973, 1982 en 2006.

De cyclus van verwerping werd doorbroken door Anwar Sadat, de Egyptische president die in november 1977 in Jeruzalem arriveerde op uitnodiging van premier Menachem Begin. Het bezoek leidde tot een vredesverdrag in 1979 en de formulering van de Camp David Akkoorden voor vrede in het Midden Oosten en zelfbestuur voor de Palestijnen in Judea, Samaria en Gaza.

Op 30 oktober 1991 werd in Madrid een grote vredesconferentie gehouden waaraan Israël, Syrië, Libanon, Jordanië en de Palestijnen deelnamen. Hieruit volgden bilaterale onderhandelingen en multilaterale besprekingen.

In 1993 was er een belangrijke doorbraak met de Principe Verklaring ondertekend door Israël en de PLO. Er kwam zelfbestuur voor de Palestijnen in Gaza en Jericho. In 1995 werd dit uitgebreid naar andere delen op de Westelijke Jordaanoever. Verder kwam er in 1994 vrede tussen Israël en Jordanië.

In 1997 ondertekenden Israël en de Palestijnse Autoriteit het Hebron Protocol en Israël trok zich terug uit het Arabische gedeelte van Hebron. In 1998 werd het Wye River Memorandum ondertekend. In 1999 volgde het Sharm el-Sheikh Memorandum waarbij Israël zich verder terugtrok en gevangen vrijliet.

In 2000 mislukte de Camp David Ontmoeting waarbij de Palestijnen vergaande voorstellen van de Israëli's verwierpen. Het leidde tot de Tweede Intifada (Al Aksa Intifada).

In 2005 trok Israël zich eenzijdig terug uit de Gaza-Strook. Het heeft niet tot verdere vrede geleid. Hamas heeft de Palestijnse Autoriteit verjaagd en schiet dagelijks raketten af op Israël.

In november 2007 was er een Midden-Oosten top. Hierbij is afgesproken voor nieuwe onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit die alleen nog op de Westelijke Jordaanoever zit.

Meer over Israël is te lezen in mijn special Wetenswaardigheden over de Israëlische samenleving .
© 2008 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 04-01-2008, laatst gewijzigd op 04-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • Ministerie van buitenlandse zaken Israël

Reageer op het artikel "Israël in vogelvlucht: geschiedenis van het land"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.