Zionisme 1: Wanneer het begon. Liefde voor Zion in Jodendom

Zionisme was een natuurlijk product van het Joodse volk. Het begon niet pas met de oprichting van de Zionistische beweging in 1897. Joden hadden in het Land Israël gewoond sinds ongeveer 1200 voor de gewone jaartelling. Omdat Israël op het kruispunt van het Midden Oosten en de Middellandse Zee ligt is het vele malen veroverd. De Joden waren echter de enigen die er een nationaal land hadden.

Tora

In de Tora is het Land Israël aan de Joden beloofd. De Tenach -het Oude Testament- beschrijft de geschiedenis van de joden en hun land en hun verbondenheid ermee. De Bijbel is de ruggengraat van de Joodse cultuur en later ook van de Westelijke christelijke cultuur. Zelfs de Islamieten beschouwen de Tora als heilig. Toen de Romeinen Palestina veroverden en de meeste Joden in ballingschap terechtkwamen bleef de band met het land bewaard in de Tora (Bijbel) en in de gebeden die dagelijks oproepen tot de herbouw van Jeruzalem. Het werd ook uitgedrukt in de geschriften van middeleeuwse dichters.

Chaloet (diaspora)

In de diaspora werd religie het medium voor het handhaven van de Joodse cultuur en de Joodse banden tot het oude land. Joden baden verschillende keren per dag voor de herbouw van de Tempel, vierden landbouw feesten en vroegen om regen volgens de seizoenen van het oude Israël. De rituele planten van Soekot werden vanuit het Heilige Land geïmporteerd met gevaar voor eigen leven. Een Heilige Land traditie bleef bestaan in de diaspora in gedachte en op schrift. Deze traditie wordt 'proto-nationalisme' genoemd, omdat er geen nationalisme was in de moderne zin van het woord in die tijden. Het was niet slechts religieuze hoop of hoop voor messiaanse verlossing, maar het bestond ook uit het verlangen naar het land Israël. Het is bewaard gebleven in de gedichten van Jehoeda Halevi, een Spaans Joodse dokter, dichter en filosoof die zelf naar het Heilige Land emigreerde en daar in 1141 stierf.

Palestina

Er was niet alleen geestelijke verbinding, ook was er fysieke aanwezigheid van Joden in Palestina. Dit ging zelfs door na de Bar Kochba revolutie in het jaar 135, toen grote groepen Joden het land verlieten. Onder moslim overheersing woonden er voor de komst van de kruisvaarders zo'n 300.000 Joden. De kruisvaarders doodden de meeste Joden of dwongen hen in ballingschap. Slechts 1000 gezinnen bleven achter toen de moslim Saladin Palestina veroverde. De Joodse gemeenschap nam in aantal wisselend toe en af door verschillende veroveringen en economische moeilijkheden. Er kwamen Joden uit liefde voor Israël en soms aangemoedigd door verschillende Turkse overheersers om in Tiberias en Hebron te gaan wonen. Op verschillende tijden waren er aanzienlijke Joodse gemeenschappen in Tiberia, Safed, Hebron en Jeruzalem. Ook woonden er Joden in Nabloes en Gaza. In de stad Peki'in hebben altijd Joden gewoond.

Rabbijnse of messiaanse oproepen

Van tijd tot tijd vestigden kleine groepen Joden zich in het Land Israël in antwoord op rabbijnse of messiaanse oproepen of vanwege vervolgingen in Europa. In 1700 bereikten gelovige Joden onderleiding van rabbijnen Palestina. Bijvoorbeeld rabbijn Jehoeda Hehasid en zijn volgelingen die zich in Jeruzalem vestigden. Zij werden echter door Arabieren vermoord. Rabbijnen Loezatto en Ben-Attar leidden een relatief grote immigratie in 1740. Andere groepen kwamen uit Litouwen en Turkije en andere landen in Oost-Europa.

Voor de meeste Joden bleef de verbinding met het oude land echter grotendeels cultureel en spiritueel. Terugkeer naar het thuisland was een hypothetische gebeurtenis dat zou gebeuren met de komst van de Masjiach op een onbekend tijdstip in de verre toekomst. Europese Joden leefden in ghetto's en waren niet voorbereid om in Palestina te wonen. De meeste van de gemeenschappen die werden gesticht ondervonden economische rampspoed, aardbevingen, rellen of uitbreken van ziektes. In het midden van de 19de eeuw leefden zo'n 17.000 Joden in Palestina van liefdadigheid (Haloekka donaties).

Meer over Zionisme is te lezen in mijn special De geschiedenis van het Zionisme. © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 19-01-2008, laatst gewijzigd op 28-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Israëls nederzettingen: doelstellingen van Zionisme: Sinds het begin van de Galoet (Diaspora) vanaf het jaar 70 van de gewone jaartelling bestaat het verlangen bij Joden om terug te keren naar het Land Israë…
• Zionisme 7: Religieus Zionisme: Religieus Zionisme (Mizrachi) is een ideologie die Zionisme en Jodendom met elkaar combineert door het Zionisme te baseren op de principes van de Tora, Talmoed en andere Heili…
• Zionisme 15: Anti-Zionisme/Antisemitisme + toekomst Zionisme: De vergelijking van anti-Zionisme met antisemitisme is controversieel. Anti-Zionisme dat wordt gebaseerd op de veronderstelling dat Joden geen re…
• Geschiedenis Joodse volk 11 (Palestina en Zionisme): Het huidige Israël werd eeuwenlang door vreemde machthebbers bestuurd. Dit gebeurde van 70 na de gewone jaartelling tot aan 1948. In de 19de eeuw bloeide…
• Zionisme 3: Eerste zionisten en begin hedendaagse Israël: De moderne formulering van het Zionisme werd gescheiden van religieuze aspiraties (m.u.v. het Religieus Zionisme). De 19de eeuwse verlichting stond J…

Bronnen en/of referenties

• Zionism and Israel Information Center