Zionisme 3: Eerste zionisten en begin hedendaagse Israël

De moderne formulering van het Zionisme werd gescheiden van religieuze aspiraties (m.u.v. het Religieus Zionisme). De 19de eeuwse verlichting stond Joden toe de ghetto's te verlaten. Sommigen werden christen en assimileerden. Anderen verlieten hun Joodse geloof, maar begrepen dat ze Joden bleven. Volgens de Joodse religie is iedereen die een Joodse moeder heeft Jood. Zionisten zagen net als het Jodendom de Joden als een Volk: Am Jisraeel.

Dit is het vervolg op het artikel Zionisme 2.

Een volk zonder land

De Joden waren een volk zonder land en zouden politiek krachteloos blijven als zij niet een eigen thuisland zouden hebben. Ze zouden overal gasten zijn en geen thuis hebben, volgens de Zionistische ideologie. Het ontbreken van een huis was de oorzaak van het 'Joodse Probleem', en het zou veregerd worden door de opkomst van nationalisme en landen in de 19de eeuw. Dit verklaarde waarom, paradoxaal, anti-Joodse sentimenten duidelijker werden in het 'verlichte' Europa dan het in vorige eeuwen was geweest.

Mozes Hess: een stichter van seculier Zionisme

Mozes Hess, een min of meer seculiere Jood en socialist, was waarschijnlijk de eerste die deze ideeën in zoveel woorden verklaarde in zijn boek Rome en Jeruzalem, gepubliceerd in 1862, waarin opgeroepen werd voor een Joods nationale beweging vergelijkbaar met de Italiaanse risorgimento nationalistische beweging. Deze en soortgelijke sentimenten werden overgenomen door verschillende kleine Joodse groepen in Oost Europa, Groot Brittannië en de Verenigde Staten.

Proto-Zionisme en de Eerste Alija

De eerste groepen immigranten die naar het land kwamen om er een Joodse staat op te richten staan bekend als de 'Eerste Alija'. 'Alija' betekent letterlijk 'naar boven gaan' en wordt gebruikt als term voor emigratie naar Israël. Beginnend in 1870 richtten religieuze en niet-religieuze Joden verschillende studiegroepen en gemeenschappen op voor het kopen van land in Palestina en vestigden zich daar. In 1870 stichtte de Alliance Israeliet, een niet-Zionistische organisatie, de Mikwe Jisraeel agrarische school op in de buurt van Beit Dagan.

In 1882 werden de BILU (een acroniem voor Beit Ja'akov Lechoe Wenelcha - Huis van Jakob laat ons gaan) en Chibbat Tsion (Liefde voor Zion) en Chovevei Tsion groepen opgericht. Zij werden geïnspireerd door de kracht van het anti-Joodse geweld dat in Rusland in 1881 plaatsvond. Chibbat Tsion begon als een netwerk van onafhankelijke ondergrondse studiegroepen die uiteindelijk grotere groepen vormden de Chovevei Tsion. Deze en soortgelijke groepen vestigden een aantal van de eerste Joodse nederzettingen zoals Jesod Hamaalah, Rosh Pina, Gedera, Rishon Le Tzion, Nes Tziyonna en Rehovot op land gekocht van Arabieren met geld van Joodse filantropisten, zoals Rothschild. Joel Solomon leidde een groep van orthodoxe Joden uit Jeruzalem om Petach Tikva in 1878 te stichten.

De nederzettingen werden gekenmerkt door wijngaarden en sinaasappelboomgaarden. De meeste pioniers waren religieuze Joden hoewel het religieuze establishment niets moest hebben van het Zionisme. In totaal kwamen 25.000 Oost-Europese Joden tijdens de Eerste Alijah naar Israël. Veel van hen keerden echter terug vanwege ziekte, armoede en werkloosheid.

Heropleving van de Hebreeuwse taal

De heropleving van de Hebreeuwse taal kwam door Eliezer ben Jehoeda. Hij kwam in 1881 in Palestina. Met de hulp van Nissim Bechar begon hij Hebreeuwse lessen te geven. Later kwam hij met de Hatzvi krant en zette een taalraad op.

Leon Pinsker en Chovevei Tsion

Geïnspireerd door het anti-semitische geweld in Rusland formuleerde Leon Pinsker het moderne idee van het Zionisme in een klein pamflet: Auto-emancipatie (1982). Pinsker geloofde dat anti-semitisme onvermijdelijk was zolang Joden gasten waren in alle landen en schreef dat de enige redding voor Joden was door zichzelf te bevrijden en zich in een land te vestigen. Hij dacht aan Argentinië of een ander land. Westerse Joden vonden het maar niets. Maar in Rusland vonden de Joden het prachtig hoewel ze zich in Palestina vestigden. In 1884 werd Pinsker hoofd van de Chovevei Tsion beweging. Pinsker steunde het 'politiek Zionisme' die zich via de grootmachten sterk maakten voor een eigen land. Hij werd echter tegengewerkt door de Russische regering. Daarop richtte hij zijn energie in het geleidelijk kopen van land en nederzettingen van kleine groepen in Palestina.

De eerste pioniers ondervonden talloze culturele en economische moeilijkheden. De totale bevolking van Palestina was in 1880 ongeveer 450.000. Jeruzalem was een kleine stad met 25.000 inwoners, waarvan iets meer dan de helft Joods. Petach Tikwa faalde eerst maar werd later opnieuw opgericht. De Ottomaanse regering tolereerde de pioniers nauwelijks en legde beperkingen op aan de immigratie.

Meer over Zionisme is te lezen in mijn special De geschiedenis van het Zionisme. © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 21-01-2008, laatst gewijzigd op 21-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Zionisme 8: Onder het Mandaat Palestina: Het succes van het Zionisme speelde zich zowel af op de grond als in de politieke arena. Op de grond werden nederzettingen opgericht, veelal kibboetsiem. In de politi…
• Zionisme 10: Strijd tegen Arabieren/Britten en de Holocaust: Vanaf het begin van het Britse Mandaat was er Arabische oppositie tegen het Zionisme, in de vorm van rellen en later een opstand. De belangrijkste…
• Religieuze geschiedenis Joden 62: het Zionisme: Het Eerste Zionistische Congres in 1897 is een belangrijke gebeurtenis in de vestiging van de moderne staat Israël. Theodor Herzl is de grondlegger van het Pol…
• Zionisme 5: De Tweede Alija en Socialistisch Zionisme: De 'politiek Zionistische' benadering die probeerde een Joods Thuisland te verkrijgen via koloniale machten, faalde in het begin resultaten te boeken. O…
• Zionisme 6: Revisionistisch Zionisme: Revisionistisch Zionisme is een nationalistische groepering binnen de Zionistische beweging. De ideologie werd ontwikkeld door Ze'ev Jabotinsky die een 'revisie' van het…

Bronnen en/of referenties

• Zionism and Israel Information Center