Zionisme 8: Onder het Mandaat Palestina

Het succes van het Zionisme speelde zich zowel af op de grond als in de politieke arena. Op de grond werden nederzettingen opgericht, veelal kibboetsiem. In de politieke arena werd winst geboekt door de Balfour Verklaring en de erkenning van de Volkenbond op het recht van een eigen Joods Nationaal Tehuis. Toch verliep de immigratie van Joden naar Palestina moeilijk vanwege geldgebrek en vanwege Britse en Arabische weerstand.

Dit is een vervolg op het artikel Zionisme 7.

Arthur Ruppin en Praktisch Zionisme

In 1907 kwam een jonge econoom, Arthur Ruppin, naar Palestina om de condities in de Jisjoev te bestuderen. Zijn rapport en ideeën vormden de basis voor het Zionistische actieprogramma in de komende jaren en vormden de toekomst van de Zionistische vestiging en het karakter van de staat. De kibboetsbeweging werd de ruggengraat van het Socialistische Zionisme in Palestina en verschafte politieke en militaire leiderschap. De kibboetsiem waren ideale plaatsen voor het verborgen houden van wapens en het recruiteren en trainen van troepen, alsook het organiseren van plaatselijke verdediging en het bewaken van grenzen.

Het Britse Mandaat: het eerste succes van Politiek Zionisme - de Balfour Verklaring

De Zionistische beweging gaf niet op in haar pogingen een politiek oplossing te vinden. Het Politieke Zionisme en het Praktisch Zionisme werden samengevoegd in het 'Synthetisch Zionisme' bepleit door Chaim Weizmann. Dit leidde uiteindelijk tot de Balfour Verklaring, een belofte van de Britten een Joods Nationaal Tehuis op te richten in Palestina. De Volkenbond gaf internationale steun aan het Joods Nationaal Tehuis. Weizmann werd hoofd van de Zionistische organisatie en later de eerste president van Israël. De Britten scheidden echter snel Trans-Jordanië van het Mandaat Palestina af. Dit was gedeeltelijk de basis voor een uiteindelijke splitsing in de Zionistische beweging. De Revisionistische Zionisten weigerden het verlies van Trans-Jordanië te accepteren en verlieten de Zionistische beweging. In 1923 werd ook de Golan Hoogvlakte van het Mandaatgebied gescheiden.

Zionisme in Amerika

Zionisme kwam oorspronkelijk voor bij vroeg christelijke groeperingen. Maar tegelijkertijd waren er ook Joden actief. Het project van Mordechai Manuel Noah om een Joodse 'staat' te vormen op Grand Island in New York, bleef vele jaren een eenzaam symbool van Amerikaans proto-Zionisme. Maar ook de Joodse dichteres Emma Lazarus en de Zioniste Henriëtte Szold hielden zich ermee bezig. Szold richtte de vrouwenorganisatie Hadassah op. Andere belangrijke figuren waren Brandeis en Frankfurter. Toch bleef het Zionisme in Amerika op een laag pitje. Het kwam o.a. doordat het Reform Jodendom aanvankelijk anti-Zionistisch was. Maar na 1937 kwam daar verandering in. Er werd veel geld ingezameld voor Palestina en de militaire strijd van de Joden.

Joodse immigratie onder het Mandaat

De Zionisten moesten voorzichtig handelen inzake de immigratie door gebrek aan geld en vanwege weerstand van de Britten en de Arabieren. Er kunnen tijdens de Britse Mandaat Periode drie alijot (meervoud van alija=immigratie) worden onderscheiden:

• De derde alija: De meeste Joodse immigranten kwamen uit Oost-Europa en Rusland. Deze immigratie golf duurde van 1919 tot 1923. Ongeveer 35.000-40.000 Joden kwamen Palestina binnen.
• De vierde alija: De immigratiegolf duurde van 1924 tot 1929/1932 en bestond voornamelijk uit Poolse Joden. Zij konden de Verenigde Staten niet in. Ongeveer 60.000-70.000 Joden kwamen het land binnen.
• De vijfde alija: Deze duurde van 1929/1932 tot 1939 toen de Britten de immigratie aan banden legden door middel van de White Paper. Ongeveer 200.000-250.000 Joden bereikten toen Palestina. Velen van hen ontvluchtten Nazi-Duitsland. De Duitsers lieten Joden vluchten in ruil voor geld.

De Jewish Agency

Volgens de Volkenbond moest er een Joods Agentschap worden opgezet die het wereld Jodendom vertegenwoordigde. De Jewish Agency bestond zowel uit Zionistische als niet-Zionistische organisaties. De Jewish Agency moest helpen bij de oprichting van het Joods Nationaal Tehuis.

Meer over Zionisme is te lezen in mijn special De geschiedenis van het Zionisme. © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 28-01-2008, laatst gewijzigd op 28-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Geschiedenis Joodse volk 11 (Palestina en Zionisme): Het huidige Israël werd eeuwenlang door vreemde machthebbers bestuurd. Dit gebeurde van 70 na de gewone jaartelling tot aan 1948. In de 19de eeuw bloeide…
• Zionisme 6: Revisionistisch Zionisme: Revisionistisch Zionisme is een nationalistische groepering binnen de Zionistische beweging. De ideologie werd ontwikkeld door Ze'ev Jabotinsky die een 'revisie' van het…
• De laatste stappen naar de Balfour-verklaring: In de 19e eeuw gaan de religieuze opvattingen van het puriteinse protestantisme steeds meer samenvallen met de Britse politieke (koloniale) belangen. Het eind v…
• Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling 1881-1948: Er wonen ongeveer 24.000 Joden in de Jisjoev (de Joodse gemeenschap in Palestina) voor de komst van de eerste Joodse immigranten in 1881. Met de ko…
• Israëls nederzettingen: doelstellingen van Zionisme: Sinds het begin van de Galoet (Diaspora) vanaf het jaar 70 van de gewone jaartelling bestaat het verlangen bij Joden om terug te keren naar het Land Israë…

Bronnen en/of referenties

• Zionism and Israel Information Center