Geschiedenis en Israël

Zionisme 13: Na de vestiging van de Staat Israël

Infoteur: Etsel

De Zionistische beweging bleef functioneren na de vestiging van de Joodse Staat. Het bracht miljoenen nieuwe immigranten naar Israël; het bevorderde Hebreeuws en Joodse cultuur in het buitenland; het zette zich in voor Israël bij de VS en andere regeringen en gaf steun aan Israël ten tijde van crisis. Het Zionisme kreeg echter ook een ongunstige betekenis, geassocieerd met propaganda en patriottisme. Zionisme verandert evenwel continue met de tijd mee.


Dit is het vervolg op het artikel Zionisme 12.

Succesverhaal

Israël was een verrassend succesverhaal dat verwarring bracht bij anti-Zionisten en sceptici. Israël versloeg zijn vijanden in 1948, nam grote aantallen immigranten op in de eerste jaren van haar bestaan en schiep een levensvatbare economie. Kwaadsprekers wezen op Israëls enorme nationale schuld. Zij benadrukten dat de nieuwe natie van Joden van over de hele wereld zou desintegreren vanwege verschillen tussen Asjkenazische Joden en Sefardische Joden of omdat de Arabieren groter in aantal zouden worden dan de Joden, of dat Israël zou worden veroverd door Arabische nationalisten. Veel problemen werden overwonnen: de integratie, de economie, de oorlogen. Geliefde instituten zoals de kibboets en de Histadroet (vakbond) wijzigden zich in de loop der tijd.

Psychologische verandering

De belangrijkste verandering door het Zionisme veroorzaakt was psychologisch van aard. Het is erg moeilijke voor te stellen hoe Joden waren vóór de oprichting van de staat, zowel in het zelfbeeld als door anderen. Niet alle veranderingen zijn positief. Vroeger hadden mensen een beeld van de 'laffe jood'. Tegenwoordig is het een beeld van kwade technologische 'super' soldaten. Terwijl Joden vroeger het intellectualisme en compromis idealiseerden, wordt nu meer kracht geïdealiseerd. Het Zionisme bande het anti-semitisme niet uit maar met de vestiging van de Staat Israël zijn wel de spelregels veranderd.

Zionisme en het moderne Israël: de eerste twee decennia

Ondanks het succes in de beginjaren bleven de Joden in de Diaspora onverschillig ten aanzien van het Zionisme. Als zij al aan Israël dachten dan dachten ze aan een plek waar ongelukkige vluchtelingen zich vestigden. De meeste immigranten waren Joden uit Arabische landen waarvan de meesten gedwongen waren te vertrekken. Tot midden jaren 1960 groeide de economie gestaag. Een afname in de immigratie (de emigratie werd zelfs groter dan de immigratie), economische neergang en politieke ontevredenheid binnen de Socialistische partij bracht een beweging van groot pessimisme. Op de achtergrond speelde de dreiging van de Arabische landen en Palestijnse terreur-groepen. In deze situatie leek Israël nauwelijks te kunnen omgaan met een militaire en diplomatieke crisis.

Zionisme en Israël na de Zesdaagse Oorlog van 1967

In 1967 nam de spanning met de Arabische landen toe. Er volgde een crisis. Er waren incidenten met Syrië over de watervoorziening, gevoed door opzettelijke valse Sovjet informatie dat Israël een invasie zou plannen in Syrië. President Nasser van Egypte sloot de Straat van Tiran af voor Israëlische schepen, eiste dat VN troepen weggingen uit de Sinaï-woestijn die er waren geplaatst na de Suez Oorlog van 1956, en dirigeerde zes divisies van het Egyptische leger de woestijn in. Na een lange periode van wachtten, besloot Israël op 5 juni 1967 Egypte aan te vallen. Israël veroverde de Sinaï woestijn en nadat Jordanië en Syrië zich in de strijd mengden ook de Westelijke Jordaanoever en de Golan Hoogvlakten.

De dramatische overwinning veranderde het beeld van Israël en het Zionisme bij de Israëliërs zelf, de Joden in de diaspora, vrienden en bondgenoten. De meeste Joden in de Diaspora waren trots. De oorlog werd gewonnen dankzij Frans oorlogstuig. De VS was toen nog geen sterke bondgenoot van Israël. Voor de Arabieren was de nederlaag groot. Het verstoorde de Pan-Arabische dromen van president Nasser.

In Israël nam het religieus Zionisme sterk toe met de verovering van Jeruzalem, Judea en Samaria. Veel Bijbelse plaatsen waren in bezit gekomen. Aanvankelijk waren de religieuze Zionisten gematigd. Maar nu werden ze rechtser. Ze zagen zich gesteld voor een 'missie' van het vestigen van nederzettingen in de nieuw veroverde gebieden.

Zionisme en de gevolgen na de Jom Kippoeroorlog van 1973

Het gevoel van onoverwinnelijkheid werd gebroken door de Jom Kippoeroorlog. Hoewel Israël zich herstelde van de verrassingsaanval en objectief bezien de Arabische landen opnieuw had verslagen, hadden de Arabieren bewezen dat Israël kwetsbaar was. Het Zionisme en Israël moesten zichzelf weer opnieuw uitvinden. De Socialistische Zionisten verloren in 1977 de verkiezingen van de Revisionistische Zionisten (de Likoed) en de Religieuze Zionisten. Dit betekende enerzijds een goed teken voor de democratie omdat de socialisten 30 jaar lang alleen hadden geregeerd. Anderzijds werd gekozen voor het materialisme in plaats van het socialisme. Voor veel mensen in Israël en in het buitenland werd Zionisme bovendien gezien als steun voor de Joden in de veroverde gebieden. De tegenstanders van het Zionisme vielen de Zionisten daarop aan.

Post-Zionisme

Begin jaren 1980 kwam er een aantal Israëlische historici en sociologen die vraagtekens gingen zetten bij de feiten van de officiële geschiedenis van Israël en het Zionisme. Zij beschuldigden het Zionisme als één van de grote schuldigen bij het ontstaan van de vijandige sfeer tussen Joden en Arabieren en het negeren van de Palestijnen. Zij stelden dat het Zionisme opzettelijk de Palestijnen hadden verdreven. zoals bleek uit 'nieuwe' feiten uit het archiefmateriaal. Die feiten waren echter allang bekend, alleen waren ze nog niet eerder in het Engels opgeschreven. Sommige historici, zoals Ilan Pappé, hadden bij het presenteren van de feiten anti-Zionistische motieven en kwamen tot negatieve conclusies. Maar ander nieuwe historici, zoals Benny Morris, kwamen met dezelfde feiten tot andere conclusies die meer pleitten voor een militant Zionisme. Dit 'post-Zionisme' was aanvankelijk een succes maar heeft niet lang stand gehouden vanwege het falen van de vredesonderhandelingen tussen de Palestijnen en de Israëliërs in 2000 en het oplaaien van het geweld. Er zijn nog maar weinig Israëliërs die in de verhalen van de post-Zionisten geloven.

Meer over Zionisme is te lezen in mijn special De geschiedenis van het Zionisme.
© 2008 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 30-01-2008, laatst gewijzigd op 01-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • Zionism and Israel Information Center

Reageer op het artikel "Zionisme 13: Na de vestiging van de Staat Israël"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.