Zionisme 14: Anti-Zionisme en Joods anti-Zionisme

Anti-Zionisme is door verschillende bronnen geïnspireerd. De belangrijkste bronnen waren los van het Arabisch-Joods conflict. De eerste oppositie kwam van orthodoxe, liberale en geassimileerde Joden. De tweede oppositie was antisemitisme. De derde bron was het communisme die tegen het nationalisme was. Palestijnse en Arabische propagandisten probeerden uit alle drie de bronnen voordeel te trekken. Vooral de progressieve en orthodoxe Joden die anti-Zionistisch zijn worden gebruikt als 'bewijs'.

Dit is het vervolg op het artikel Zionisme 13.

'Bezetting'

Onder de dekmantel van het bestrijden van de 'bezetting' voerden anti-Zionisten een militante campagne tegen Israël dat een illegale staat zou zijn en tegen het Zionisme dat een illegale ideologie zou zijn. Dit kwam vooral na boven bij de uitbraak van de Tweede Intifada in 2000. Een ware propaganda-oorlog wordt sindsdien tegen Israël gevoerd. De vraag is hoe je daarop moet reageren. Rechtse Zionisten voeren een extreme tegen campagne door te stellen dat er sprake is van antisemitisme. Maar beter is om legitieme kritiek en interne debat te scheiden van anti-Zionisme en antisemitisme.

Revolutionair

Het Zionisme had meer het karakter van een sociale revolutionaire beweging dan van een nationalistische beweging. In de diaspora hadden de Joodse gemeenschappen een sociaal leven en organisatie aangenomen dat geschikt was voor hun sociale situatie. Zo leefden orthodoxe Joden onder leiding van rabbijnen. Andere Joden trachten te assimileren. Rabbijnen en rijke Joden controleerden de sociale en liefdadigheidsinstellingen en vertegenwoordigen 'de Joden' als een groep naar de overheid toe. Het Zionisme introduceerde nieuwe prioriteiten en sociale waarden. Daarom vertegenwoordigde het Zionisme een bedreiging voor de gevestigde Joodse sociale orde.

Joodse anti-Zionistische groepen

Er waren verschillende Joodse groeperingen die anti-Zionistisch waren. Er waren bijvoorbeeld liberale religieuze Joden uit Duitsland die sterk voor het Duits nationalisme waren. Ze schrapten zelfs verwijzingen naar het Heilige Land en Jeruzalem uit hun religieuze boeken. Orthodoxe Joden hadden moeite met het seculiere karakter van het Zionisme en vonden dat de Joden moesten wachten op de komst van de Masjiach. Ze gingen zelfs zover dat ze de Zionisten in de jaren 1930 tegenwerkten in hun pogingen Joden te bevrijden uit Nazi-Duitsland.

Na de Holocaust werden de meeste orthodoxe en liberale Joden voorstander van de Joodse Staat. Toch bleven er kleine groepen bestaan die zich tegen het Zionisme verzetten. Bekende voorbeelden zijn de Neturei Karta en linkse schrijvers zoals Noam Chomsky. Ze maken de laatste jaren erg veel gebruik van kwesties die te maken hebben met de bezetting om zo hun ideeën legitiem te maken.

Communistisch anti-Zionisme

Communisten, inclusief Joodse communisten en de Joodse Bond waren en zijn tegen het Zionisme omdat het Marxisme verondersteld dat Joden zullen verdwijnen zowel als volk als religie dat opium is voor het volk. In de Sovjet Unie trachtte Stalin het Joodse probleem op te lossen door een autonome Joodse republiek op te richten in Birobidjan. Het project werd nooit erg gesteund en werd later verlaten. Hoewel de Sovjet Unie de stichting van de Staat Israël steunde was het tegen Zionistische activiteiten en vervolgde het zowel Joden als Zionisten.

"Zionisme is racisme"

Zowel Arabische landen als het communisme bestempelen het Zionisme als een vorm van racisme. Ze beschouwen Israël als een apartheid, kolonialistische, fascistische Joodse Staat. De Zionisten geloven echter dat de Joodse rechten op het land gebaseerd zijn op oude historische religieuze banden en niet op raciale superioriteit. De basis van het idee "Zionisme is racisme" ligt bij een essay van Jean Paul Sartre uit 1960 "Racism and Colonialism as Praxis and Process," in zijn "Critique of Dialectical Reason." Dit ging over het Frans kolonialisme in Algerije dat leidde tot racisme. De Palestijnse bewegingen namen de 'nationale bevrijdingsbeweging' ideologie over van de Algierse FLN.

In 1975 nam de VN een resolutie aan waarin het Zionisme gekenmerkt werd als racisme. In 1991 werd de resolutie herroepen. Maar in 2001 werd tijdens een conferentie van non-gouvernementele organisaties in Durban (Zuid-Afrika) soort gelijke sentimenten herhaald.

Apartheid Israël

Ook de slogan Apartheid Israël is in gebruik om aan te geven dat de Joodse Staat alleen democratisch is voor Joden en niet voor Arabieren. Ook Jimmy Carter gebruikte de term Apartheid in zijn boek over Israël en de Palestijnen. De logica ontbreekt echter. In Zuid-Afrika ging het om één nationaliteit. Bij de Israëlische Joden en de Palestijnen gaat het om twee nationaliteiten. De Palestijnen willen bovendien niet integreren in de Israëlische maatschappij maar willen een eigen staat zonder Joden en daarnaast Israël vernietigen.

Meer over Zionisme is te lezen in mijn special De geschiedenis van het Zionisme. © 2008 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 01-02-2008, laatst gewijzigd op 01-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Zionisme 15: Anti-Zionisme/Antisemitisme + toekomst Zionisme: De vergelijking van anti-Zionisme met antisemitisme is controversieel. Anti-Zionisme dat wordt gebaseerd op de veronderstelling dat Joden geen re…
• Zionisme 8: Onder het Mandaat Palestina: Het succes van het Zionisme speelde zich zowel af op de grond als in de politieke arena. Op de grond werden nederzettingen opgericht, veelal kibboetsiem. In de politi…
• Zionisme 4: Theodor Herzl en de stichting van het Zionisme: In het laatste deel van de 19de eeuw werd Zionisme getransformeerd van een cultureel kenmerk van Jodendom naar een sociale beweging. De geschriften…
• Religieuze geschiedenis Joden 62: het Zionisme: Het Eerste Zionistische Congres in 1897 is een belangrijke gebeurtenis in de vestiging van de moderne staat Israël. Theodor Herzl is de grondlegger van het Pol…
• Geschiedenis Joodse volk 11 (Palestina en Zionisme): Het huidige Israël werd eeuwenlang door vreemde machthebbers bestuurd. Dit gebeurde van 70 na de gewone jaartelling tot aan 1948. In de 19de eeuw bloeide…

Bronnen en/of referenties

• Zionism and Israel Information Center