Johan Rudolf Thorbecke (1798-1872)

Thorbecke was een liberale politicus die voor belangrijke veranderingen zorgde. Thorbecke was de grootste staatsman van het Nederland van de negentiende eeuw. Hij zorgde voor een vernieuwing van de grondwet, voor de kieswet en de provinciale wet. Ook ging de eerste vrouw studeren aan de Universiteit, dankzij Thorbecke.

Jeugd

Johan Rudolf Thorbecke werd op 14 januari 1798 in Zwolle geboren. Zijn gezin was half Duits en half Nederlands. Zijn vader, Frederik Willem Thorbecke was een rechter bij de rechtbank van koophandel. Zijn moeder heette Christine Regina Thorbecke. Johan Rudolf Thorbecke zij bijnaam was 'Thor'.

Studie

Thorbecke werd door zijn vader gestimuleerd om te studeren en een goede baan te krijgen. Thorbecke studeerde aan het Athenaeum Illustre in Amsterdam, rechten, letteren en theologie (1815-1818). Daarna studeerde hij aan de Universiteit Leiden en studeerde af in Letteren en Rechten. Op 23 juni 1820 promoveerde hij in de letteren (op dissertatie). Op 14 juni 1931 - eredoctoraten rechtsgeleerdheid aan de Hogeschool te Leiden.

Werk

Thorbecke verhuisde naar Duitsland, waar hij privaatdocent werd. Hiervan leerde hij een hoop, hij leerde over het Duitse filosofische idealisme. Door geldzorgen werd hij gedwongen weer naar de Nederlanden terug te komen. Daar ging hij werken als buitengewoon hoogleraar aan de Universiteit in Gent, in 1825. Thorbecke gaf colleges in Europese Geschiedenis, Internationale betrekkingen en statistiek en Staatshuishoudkunde. Thorbecke las veel over economische ontwikkelingen en de gevolgen van de toenemende industrialisatie. Thorbecke publiceerde zelf ook over verschillende onderwerpen, waaronder een van de bekendste; Over ’t bestuur van ’t onderwijs in verband met een aanstaande wetgeving.

• In 1830 brak de Belgische opstand uit en Thorbecke vertrok uit Gent.
• In 1931 werd Thorbecke hoogleraar diplomatie en moderne geschiedenis aan de Universiteit van Leiden.
• In 1844-1845 was Thorbecke lid van de Tweede Kamer. Hij probeerde een herziening van de grondwet erdoor te krijgen, wat niet lukte. Wel bracht het veel publiciteit in het land, waardoor veel mensen er over na gingen denken.
• In 1845 tot 1850 was Thorbecke lid van de gemeenteraad in Leiden.

Huwelijk

Op 15 juli 1836 trouwde Johan Rudolf Thorbecke met de 19 jaar jongere Adelheid Solger te Tharand. Zij was een dochter van de Duitse hoogleraar C.W.F.Solger. Samen kregen ze zes zoons (waarvan er twee jong stierven) en twee dochters. Adelheid overleed op 26 maart 1870.

De Grondwet

In 1848 werd Thorbecke de grondlegger van de Nederlandse parlementaire democratie. Hij was de voorzitter van de Grondwetcommissie. Deze commissie werd gevraagd een nieuwe grondwet te ontwerpen. Door de nieuwe grondwet kwamen er rechtstreekse verkiezingen en ministeriële verantwoordelijkheid. De parlementaire rechten werden uitgebreid.
Op 3 november 1848 werd de nieuwe grondwet geproclameerd.

Politicus

Thorbecke was 3 keer de minister van Binnenlandse zaken. Daaronder vielen het binnenlands bestuur, landbouw, handel en nijverheid, armenzorg, onderwijs, waterstaat en volksgezondheid. Er was in die tijd nog geen minister-president. Maar Thorbecke werd zo wel gezien, daarom spreekt men ook van het kabinet Thorbecke.

• Eerste kabinet Thorbecke 1 november 1849 – 19 april 1853
  Kieswet (1850), provinciale wet (1850) en gemeentewet (1851).
• Tweede kabinet Thorbecke 31 januari 1862 – 10 februari 1866
  Graven van het Noordzeekanaal en de Rotterdamse Waterweg, uitbreiding van de spoorwegen, de Wet op Middelbaar Onderwijs.
• Derde kabinet Thorbecke 4 januari 1871 – 4 juni 1872 (de dag waarop Thorbecke overleed)
  Toelating van meisjes tot de H.B.S. en de Universiteit (Aletta Jacobs).

Thorbecke stierf op 4 juni 1872 in ’s-Gravenhage (Den Haag). Hij was de grootste (liberale) staatsman van het Nederland van de negentiende eeuw.

Ridderorden

• 1851 Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw
• 1863 Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw

Vernoemingen

• In Amsterdam is een plein vernoemd, het Thorbeckeplein. Hier staat een standbeeld van Thorbecke, gemaakt door F.K. Leenhoff, onthuld op 18 mei 1976.
• De Thorbecke-penning wordt door de VVD aan zeer verdienstelijke leden uitgereikt.
• In Zwolle staat een standbeeld voor het station, gemaakt in 1992 door Hans Bayens.
• Tevens in Zwolle staat de Thorbecke Scholengemeenschap, een middelbare school.
• De straat waar Thorbecke is geboren heet nu de Thorbeckegracht.
• De Universiteit van Leiden reikt sinds 1992 de Thorbeckeprijs uit, aan de meest welsprekende politicus
• In Leeuwarden staat de Thorbecke Academie, voor bestuurskunde & overheidsmanagement. Nu een deel van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden.

Bibliografie

• Thorbecke voor 1830 – P. Fredericq (1906)
• Thorbecke – D. Hans (1932)
• Thorbecke en de historie – J.B.Manger (1938)
• Johan Rudolf Thorbecke – A. Graafhuis (1956)
• Thorbecke en de wording van de Nederlandse natie – C.H. de Wit (1980)
• Thorbecke, een leven in brieven – G.J. Hooykaas (2005)

Special

De 19de eeuw

Gerelateerde artikelen

Aletta Jacobs
De 19de eeuw © 2008 - 2010 Coby79, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 21-02-2008, laatst gewijzigd op 01-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Coby79 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De grondwet van 1848: In Nederland hebben we al lange tijd een grondwet, hierstaan onder andere onze grondrechten in. Maar wanneer kwam deze grondwet er? En wat stond er 160 jaar geleden in? Hier kunt u leze…
• Escher, Maurits Cornelis (1898-1972): Maurits Cornelis Escher was een Nederlandse kunstenaar. Hij maakte houtgravures en lithografieën. Zijn werken zijn vooral bekend vanwege de wiskundige en geometrische pa…
• Boekrecensie: Sisi's winterlied - Lucas Zandberg: Sisi's winterlied is de debuutroman van Lucas Zandberg. Het beschrijft het leven van keizerin Elisabeth van Oostenrijk voor en na de dood van haar enige zoon…
• Uitspraken Johan Derksen (deel III): Dit is alweer deel III van Uitspraken van Johan Derksen. De meeste uitspraken zijn dit keer afkomstig van het programma Jensen waar Johan onlangs te gast is. In de uitzen…
• Wordt Ajax gered door Johan Cruijff: Iedereen ziet het en weet het. Het gaat momenteel niet goed met Ajax in de eredivisie. Is er momenteel maar 1 iemand die Ajax kan redden? Gaat Johan Cruijf Ajax redden?

Bronnen en/of referenties

• Teksten van Thorbecke
• Bibliografie DBNL
• Profiel Thorbecke op NRC website
• Informatiewijzer Parlement & politiek
• Wikipedia