Vroegere Amerikaanse culturen: De Indianen

Hoe de Indianen in Noord-Amerika in hun levensonderhoud voorzagen was afhankelijk van hun woongebied. De Indianen uit de oostelijke woudgebieden die zich uitstrekten van de Atlantische Oceaan tot aan de Mississippi, leefden van jacht, visserij en landbouw. De stammen in het zuiden waren zadenverzamelaars en de bewoners van de westkust, van Alaska tot Californië, hoofdzakelijk vissers en jagers. Van de talloze indianenstammen nemen we de invloedrijkste volken onder de loep.

De belangrijkste ontwikkelde Indianenstammen

In tegenstelling tot wat ons vroeger in westerns en cowboy-films voorgeschoteld werd, waren niet de bekende Indianenstammen als Apaches, Cheyenne, Cherokees en Sioux etc. de belangrijkste oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika. Zij waren in sommige gevallen wel verwant aan elkaar, maar leefden afzonderlijk van elkaar voornamelijk in de zgn. 'plains', vlaktes of prairies in het centrale deel van de huidige VS. Zij werden pas bekend toen ze, vaak op niet zachtzinnige manier, in aanraking kwamen met de Europese kolonisten, die in hun expansiedrift de Indianenstammen verdreven of, nog erger, uitmoordden. Ver voor de Europese kolonisatie waren er andere stammen met een hogere graad in hun ontwikkeling en cultuur.

De Mound Builders
Eén van de meest ontwikkelde Indianenstammen, die een grote vaardigheid hadden in het werken met steen, hout en koper. Ze vestigden zich omstreeks het begin van onze jaartelling in de dalen van de Ohio-rivier en de Mississippi. Dit volk is bekend omdat zij gigantische aardhopen (mounds) opwierpen, vaak in de vorm van slangen of vogels. Deze worden door de archeologen beschreven als tempels, de fundamenten van tempels of graven.

De Natchez
De antropologen geloven dat de opvolgers van de Mound Builders de Natchez waren; een volk uit het zuidoosten dat Muskhog sprak, een taal dat tot een grotere taalfamilie hoorde met verscheidene dialecten. Zij waren begaafde pottenbakkers en wevers, maar zij hebben - evenmin als de andere Indianen - nooit de ploeg of het wiel ontwikkeld. De cultuur van de Natchez werd beheerst door een strikt kastestelsel dat uit drie afzonderlijke klassen bestond: edelen, vrijen en slaven.

De Creek-Indianen
Een andere stam uit het zuidoosten, de Creek-Indianen, woonden in steden van verscheidene duizenden inwoners. Zij ontwikkelden een systeem om belangrijke gebeurtenissen uit hun geschiedenis vast te leggen door middel van touwen met schelpen, waarvan de rangschikking de vertellers als geheugensteuntje diende.

De Irokezen
Meer in het noorden woonden de Irokezenstammen in dorpen van lange, met boombast bedekte huizen. Ze slaagden erin de enige blijvende en doelmatige vereniging van Indiaanse stammen tot stand te brengen. Dit verbond, de 'Vijf Naties' genaamd (Mohawks, Cayuga's, Oneida's, Onondaga's en Seneca's) hielp de Irokezen om de invallen van de Europeanen te weerstaan.

De Mandenmakers
In de canyons van het zuidwesten woonden de Mandenmakers die tot de oudste culturen van Noord-Amerika behoorden. Dit volk had een grote vaardigheid ontwikkeld in de kunst van het manden vlechten. Zij konden zelfs geweven stoffen uit planten maken. Ook hadden zij geleerd aardewerk te maken door klei in gevlochten manden hard te laten worden. Zij beoefenden de landbouw; zoals bij alle Indianen van Amerika, was maïs hun voornaamste produkt. Wanneer zij door plunderende nomaden bedreigd werden, bouwden zij uitgebreide rotsdorpen waarvan de ruïnes nog heden ten dage te zien zijn. Bekend zijn de zgn. klifwoningen, huizen gebouwd in ondiepe grotten in de wanden van een ravijn(zie foto). Nu o.a. nog te bezichtigen in het nationale park Mesa Verde in de staat Colorado. Toen de Spanjaarden arriveerden troffen zij in het zuidwesten Indianen aan die op terrassen van ongebakken steen (adobe) gebouwde huizen van vier à vijf verdiepingen woonden. Zij noemden ze Pueblo-Indianen.

De Indianen van de vlakten waren gering in aantal, tot de Europeanen kwamen die het paard in Noord-Amerika introduceerden. Zodra zij paarden hadden trokken de Indianen in groten getale naar de prairies om op de kudde buffels die daar ronddwaalden te jagen.

De Indiaanse samenleving

Overal in Noord-Amerika werden zowel de nomaden als de dorpsbewoners geleid door een opperhoofd, die op zijn beurt weer geadviseerd werd door een raad van oudsten. Oorlog tussen de stammen werd eerder beschouwd als een gelegenheid om dapperheid te tonen dan als middel tot verovering. Handel kwam algemeen voor, en daarbij was ruilhandel de gebruikelijke methode, hoewel schelpengeld soms door de stammen in het oosten werd gebruikt. Er bestonden vele vormen van religie, maar de meeste Indianen geloofden in een leven na de dood en meenden dat er in levende dingen magische krachten schuil gingen. De priesters van de stam traden ook als medicijnmannen op. En sommige van de geneeskrachtige kruiden die zij gebruikten worden in onze moderne medicijnen nog steeds toegepast. Haast iedere stam had de een of andere vorm van gezongen poëzie, en vele hadden muziekinstrumenten.

Invloed op toekomstige culturen

Door de Indianen leerden de Europeanen tabak, maïs, aardappelen, tomaten, chocolade, vanille, soorten peper en vele soorten bonen kennen. Sneeuwschoenen, kano's en hangmatten zijn door de Indianen uitgevonden. Diverse namen van Amerikaanse staten zijn een verbastering uit Indiaanse dialecten, zoals b.v. Connecticut, Idaho, Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Kentucky, Mississippi, Tennessee en Ohio. Evenals steden als Oklahoma en Miami etc.

Toen de Europeanen kwamen, vonden zij in Noord-Amerika echter geen Indianen met een hoge graad van beschaving. Verder zuidwaarts, in Midden- en Zuid-Amerika, hadden zich de grote Indiaanse beschavingen en rijken ontwikkeld. © 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 11-03-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• The Natchez Trace (Mississippi, USA): The Natchez Trace, of het Natchez Pad, was in het begin waarschijnlijk een aaneenschakeling van sporen van Indiaanse jagers doorheen de maagdelijke wouden van Mississipp…
• Noord-Amerikaanse indianen - Cultuur en levenswijze: Er zijn al heel wat naslagwerken over indianen verschenen, maar er zijn er weinig die zo een schat aan informatie bevatten als dit lijvige boekwerk van Ch…
• Alaska, the last frontier!: Een bezoek aan Alaska is een intensieve ervaring die je je als reiziger levenslang zal blijven herinneren. Mensen die dit ontzaglijk gebied, de thuis van honderden verschillende v…
• De verloren cultuur van het Tarimbekken: In het Tarimbekken, in het verre westen van China, zijn recentelijk opvallende archeologische vondsten gedaan. Veel goed bewaard gebleven Europees ogende lichamen en…
• Lesgeven over indianen: Stereotypen zijn gevaarlijke dingen. Ze nestelen zich in je onderbewuste en je raakt ze vaak voor de rest van je leven niet meer kwijt. Uiteraard zijn kinderen hier het gevoeligst voo…