Vroegere Amerikaanse culturen: De Inca's

Hoewel in Zuid-Amerika vele duizenden jaren mensen in verspreide gemeenschappen langs de kusten geleefd hadden, was de eerste werkelijke beschaving die ontstond, de cultuur van de Chavins. In 1000 v. Chr. hadden ze zich al gevestigd in een vallei van de Peruaanse Andes. In de loop der eeuwen kwamen nog enkele beschavingen tot ontwikkeling in de kuststreken van de Grote Oceaan, voordat rond de elfde eeuw het bekendste volk ten tonele verscheen, de Inca's, die heersten tot de Spanjaarden kwamen.

Oudst bekende beschavingen

• De Chavins
schijnen één van de katachtigen, misschien een poema, aanbeden te hebben en bouwden hier tempels voor. Zij verbouwden maïs, en men veronderstelt dat zij uit het noorden moeten zijn gekomen. De drie volgende belangrijke culturen zijn door hen beïnvloed.

• De Paraca's
woonden in holen en zijn beroemd om hun borduurwerk.

• De Mochica's
waren een krijgslustig volk dat piramides bouwde van in de zon gedroogde bakstenen.

• De Nazca's
bouwden grote ceremoniële centra en waren artistiek hoog ontwikkeld.

• De Tiahuanaco
, een beschaving die tussen 750 en 900 na Chr. in de nabijhied van het Titicacameer, hoog in de bergen van het huidige Bolivia, bestond. Over het ontstaan en het lot hiervan is maar weinig bekend. De overblijfselen die in dit gebied zijn aangetroffen wijzen erop, dat het beschouwd moet worden als één van de grote verloren gegane culturen in deze regio. Lang voor de komst van de Inca's verspreidde de culturele invloed van de Tiahuanaco zich door heel Peru, en heeft veel bijgedragen tot de ontwikkeling van de Nazca's en de Chimú's.

• De Chimú's
waren weer een ander volk uit het kustgebied met een goed ontwikkeld regeringsstelsel. Hun hoofdstad, Chan Chan, besloeg een oppervlakte van ca. 2070 ha., en had aangelegde straten, waterreservoirs, ommuurde wijken, en grote tempels van gedroogde bakstenen waarin de maan werd vereerd. De Chimú-beschaving begon te vervallen toen de Inca's op het toneel verschenen. Evenals de Azteken arriveerden de Inca's pas laat. Zij voerden een betrekkelijk snelle veroveringscampagne, namen veel over van de volkeren die zij verslagen hadden en gingen er daarna toe over de geschiedenis opnieuw te vertellen tot hun eigen meerdere glorie.

De vestiging van het Inca-rijk

Tegen het einde van het eerste millennium van onze jaartelling lieten zij voor het eerst van zich horen. Volgens een oude legende zouden de eerste Inca en zijn zus, tevens zijn vrouw, door de zon geschapen zijn op een eiland in het Titicacameer. De zon had hen gestuurd om de barbaren in dit gebied de beschaving bij te brengen.

De stad Cuzco werd de hoofdstad en het centrum van hun bestuur. Cuzco werd één van de wonderen van het Amerikaanse continent: een van steen gebouwde stad, waarin sommige van de massieve bouwwerken met zuiver goud bekleed waren. De stad werd verdedigd door een fort met 18 m. hoge terrasvormige muren: een bouwstijl waar de Inca's meesters in waren.
Tussen 1200 en 1532, toen de Spanjaarden kwamen, waren er 13 Inca's of god-keizers. Zij waren allen op verovering uit en verlangden naar macht. Eerst onderwierpen zij de volkeren op het hoogland van het Andesgebergte, en strekten vervolgens hun gebied uit tot de kustvlaktes van de Grote Oceaan enerzijds en de regenwouden van de Amazone anderzijds. tot de slachtoffers van de expansiedrift behoorden de Chimú 's, die uitgeroeid werden. Door hun overwinningen hadden de Inca's de macht over verreweg het grootste rijk dat ooit door Indianen zou worden opgebouwd. En bovendien wisten zij het te besturen: ze waren grote organisatoren en staatslieden. Overwonnen gebieden werden snel gepacificeerd en in het rijk opgenomen, nadat er heersers van Inca-afstamming waren aangesteld. Er werden 15.000 km. wegen en bruggen aangelegd. Ze kenden het wiel niet, maar gebruikten lama's als lastdieren. De Inca's hebben geen schrift ontwikkeld, maar hadden een systeem met koorden en knopen erin als geheugensteuntje.

De Inca-maatschappij

Bestuur
Deze was strikt geordend. Aan het hoofd stond de god-keizer. hij was onschendbaar. Ieder misdrijf jegens hem was heiligschennis en werd streng bestraft. Hij had één vrouw, zijn zuster, en vele bijvrouwen. Hij kon alleen opgevolgd worden door een kind van zijn zuster.Op deze manier bleef de goddelijke oorsprong onbetwist. De kinderen van de andere vrouwen waren automatisch lid van de adel. Zij kregen de beste baantjes in de regering. Zij mochten ook zoveel vrouwen hebben als zij wilden. Maar elk misdrijf waaraan zij zich schuldig maakten werd strenger gestraft dan iemand met een lagere positie.

Het dagelijks leven
Het merendeel van de bevolking was boer, bewoners van de hooglanden en de kustvlaktes. Zij mochten maar één vrouw hebben. Al het land was gemeenschappelijk bezit. Deze boeren woonden in stenen huizen met rieten daken. Ze verbouwden aardappelen, tomaten, cassaves en katoen en zij hielden marmotten en eenden. Als lastdieren gebruikten ze lama's, die hen voorzagen van vlees en wol. De handel was staatsmonopolie, en markten werden op bevel gehouden. Hier werden dan ook nieuwe orders van de overheid uitgevaardigd. De godsdienst was ook een staatsaangelegenheid. De gezondheidszorg was voor die tijd hoog ontwikkeld wat betreft medicatie. Veel medicamenten die nu over de hele wereld gebruikt worden - o.a. kinine - zijn door de Inca's ontdekt. Ambachten als het maken van keramiek en het bewerken van goud en zilver bereikten een hoog peil.

Einde van het Inca-rijk

De twaalfde Inca stierf voor hij één van zijn zonen tot zijn opvolger kon benoemen. Het resultaat was een bloedig conflict tussen de oudste zoon (favoriet van pa) en zijn jongere broer. Na vijf jaar strijd versloeg de jongste de oudste en liet deze ter dood brengen. Atahualpa, de winnaar, was onderweg naar Cuzco om daar als de 13e Inca te gaan regeren, toen hem het nieuws bereikte dat er aan de kust vreemde witte mannen aangekomen waren.

In de Inca-historie waren vreemdelingen in Peru niet onbekend. Al in de 8e eeuw na Chr. hadden Peruaanse zeelieden 750 km. over zee afgelegd om handel te drijven met de bevolking van de Galapagos-eilanden. Legendes spreken over Polynesiërs die in de 11e eeuw Peru bezochten. Het is ook denkbaar, maar nooit bewezen, dat Chinese schepen door wind en stroming naar de kusten van Zuid-Amerika zijn afgedreven.

De komst van de Spanjaarden o.l.v. Francisco Pizarro, die evenals in Mexico, door slechte voortekenen aangekondigd waren, betekende echter een nationale ramp. Toen zij in 1532 arriveerden, gingen zij genadeloos tekeer en sloegen aan het veroveren zodat het hele Inca-rijk ineenstortte. In Cuzco werden de tempels verwoest en op hun fundering katholieke kerken gebouwd, die veelal niet bestand bleken tegen de regelmatig terugkerende aardbevingen in dit gebied.
De Inca-fundamenten bleven wel overeind staan. In 1535 vestigde Pizarro het koloniale bestuurscentrum in de nieuwe stad Lima, de huidige hoofdstad van Peru. Cuzco verloor daarmee zijn belangrijkste functie. De stad is nu weer een toeristische trekpleister, omdat hier niet ver vandaan in 1911 op 2500 m. hoogte de resten van de Inca-stad Machu Picchu werden ontdekt. De stad is nooit door de Spaanse veroveraars gevonden. (zie foto inleiding) © 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 11-03-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Zuid-Amerika, Peru: Peru staat vooral bekend om zijn oude Incarijk, de Machu Picchu kent bijna iedereen. Het trekt jaarlijks ontzettend veel toeristen. Maar ook het Titicacameer en de stad Cuzco zijn het bez…
• New7wonder 4, Machu Picchu in Peru: Rond 1530 werden de Inca´s verslagen door de Spanjaarden en omdat de Incastad Machu Picchu zo verborgen lag, hebben zij haar nooit gevonden en dus ook niet de gelegenheid…
• De Inca's. Een beschaving op bergtoppen: Over de hele wereld begon een beschaving telkens als de mensheid zich ergens blijvend neerzette en de jacht opgaf wegens de landbouw. Natuurlijk gebeurde dat het eers…
• De geschiedenis van de Inka’s: De inka´s, een machtig volk dat leefde in het westelijk deel van Zuid-Amerika. In 1300 voor Chr. Waren de Inka’s een kleine, onbeduidende stam, zoals er zo veel waren in dat ge…
• Koers van de Peruaanse Nuevo Sol: De nuevo sol is de munteenheid van Peru. De munt geldt als wettig betaalmiddel in het Zuid-Amerikaanse land. Dit artikel vertelt alles over de geschiedenis, de koers en de k…