De Aboriginals van Australië: De oorsprong

De naam Aboriginal komt van de omschrijving 'Aborigine' die aan zo'n vijfduizend inheemse volken op aarde gegeven kan worden. Bijvoorbeeld de Indianen, de Papoea's, de Inuit, de Maori's etc. Inheemse volken kun je hieraan herkennen dat ze meestal de eerste inwoners van een land zijn. Ook kenmerkend is dat ze nu een minderheid in eigen land vormen, een eigen taal en cultuur hebben en soms heel dicht bij de natuur leven. Dit laatste geldt zeker voor de Australische Aboriginals.

De oversteek naar Australië

Aboriginal is de Engelse benaming, die voor dit volk wordt gebruikt. De officiële en wetenschappelijke naam is Aborigine. Dat komt van 'ab origine', Latijn voor 'vanaf de oorsprong'. Dat betekent dus zoveel als oorspronkelijke bevolking, in elk geval de oudst bekende bewoners van een gebied of werelddeel. Het is niet helemaal zeker, omdat het al zo lang geleden is, maar wetenschappers nemen over het algemeen aan dat de voorouders van de huidige Aboriginals tienduizenden jaren geleden uit Zuidoost-Azië zijn gekomen. Ze moeten daar gekomen zijn via landtongen of eilanden vanuit Nieuw-Guinea en bereikten zo het huidige Australië. In elk geval hebben archeologische opgravingen aangetoond dat er al 50.000 jaar geleden mensen in Australië woonden. Dat waren dus vermoedelijk de voorgangers van de Aboriginals die er nu wonen.

Stenen gebruiksvoorwerpen die er zijn gevonden en de vorm van dat deel van de wereld in die tijd (er was veel minder water en veel land dat nu eiland is, zat toen aan elkaar vast) zijn de belangrijkste bewijzen voor hun herkomst. Die oversteek was toen dus ook niet zo moeilijk als hij tegenwoordig zou zijn. Een aantal eilanden van Indonesië zat aan Australië vast en ook maakten het tegenwoordige Nieuw-Guinea en Tasmanië, het eiland aan de zuidkust, deel uit van het vasteland. Nu hadden de bewoners maar primitieve bootjes, maar de stukken zee die ze moesten oversteken, waren ook maar klein en ondiep.

Toen zo'n tienduizend jaar geleden de laatste periode van de grote IJstijd aanbrak en het ijs begon te smelten, steeg daardoor het water van de oceanen en werd Australië pas echt een eiland. Daardoor werden de Aboriginals geïsoleerd van het vasteland van Azië en de rest van de wereld. Er was alleen nog (heel zeldzaam) contact mogelijk met Nieuw-Guinea, Indonesië en een paar dichtbij gelegen eilanden in de Stille Oceaan. Daardoor konden de Aboriginals een eigen cultuur ontwikkelen, onafhankelijk van invloeden van buitenaf. Ze trokken het enorme werelddeel in: van het tropische noorden naar het subtropische westen en verder naar het zuiden, waar een gematigd klimaat heerst en ook naar Tasmanië.

Rondzwervende groepen

Eigenlijk hebben de huidige Aboriginals hun leefwijze nauwelijks veranderd ten opzichte van die van hun voorouders. Die bestonden uit zo'n 500 tot 600 stammen van enkele honderden tot 1500 mensen, alle met een eigen dialect, hoewel er wel degelijk een gemeenschappelijke taal bestond. Het waren zwervende jagers en verzamelaars. De rondzwervende groepen in het noorden en midden van het land zijn dat nog steeds, maar het aantal stammen is tot zo'n 40 stuks verminderd. Dat rondtrekken gebeurde in kleine groepjes, die in het algemeen uit slechts een paar families bestonden. Zo'n groep bestond doorgaans uit hoogstens 35 mensen en had zijn eigen territorium. Daar leidde de groep zijn leven en jaagde men en verzamelde voedsel. De grootte van zo'n territorium hing af van wat de natuur te bieden had. Dat betekende dat men in de droge en onvruchtbare woestijn veel meer ruimte nodig had om voedsel en water te verzamelen. In de koelere en vruchtbaardere kuststreken waren die territoria veel kleiner.

De leiding van een groep Aboriginals had een oudere man met veel ervaring. Niet alleen op het gebied van aardse zaken, zoals kennis van hun leefgebied en alles wat daar leeft en groeit, maar ook van de rituelen die met de religieuze overtuiging samenhangen.

Onderling grote verschillen

Door de uitgestrektheid van Australië en het grote verspreidingsgebied zien de Aboriginals uit het noorden er anders uit dan uit het zuiden. Dat heeft te maken met de natuurlijke omgeving van de bewoners en het klimaat. Dat laatste heeft weer invloed op de eetgewoonten en die hebben dan weer invloed op het uiterlijk van de mensen. In het zuiden, waar een gematigd klimaat heerst en waar het soms best koud kan zijn, hebben de Aboriginals een overvloedige haargroei. Maar meer naar het noorden, waar tropische temperaturen voorkomen, wordt de haargroei minder. Daar zijn de mensen ook fijner gebouwd, met dunne armen en benen. En in het uiterste noorden hebben ze golvend in plaats van gekroesd haar en zien er soms gewoon Europees uit, behalve dan dat ze een donkerder huidskleur hebben. Maar dat komt ook door de vermenging met de uit Europa afkomstige Australiërs.

In het middengedeelte van Australië, waar veel woestijngebied is, vind je weer Aboriginals met diepliggende ogen, brede neuzen en vooruitstekende voorhoofden. Deze mensen worden vaak beschouwd als 'typisch Aboriginal', maar dat komt waarschijnlijk doordat zij de eersten waren die door Westerse antropologen zijn onderzocht. Zo ontstond het beeld van 'de Aboriginal', terwijl dat beeld niet terecht is. Zo zien de oorspronkelijke Tasmaniërs er ook weer heel anders uit dan het gebruikelijke uiterlijk van de 'standaard-Aboriginal', die dus eigenlijk niet bestaat. Dat hebben de blanken maar bepaald. © 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 25-03-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Bedreigde volken in de wereld: Wereldwijd worden de autochtone volken al eeuwen bedreigd. Bekend zijn de Indianen en Aboriginals. Maar ook de Inuits, Maori's, nomaden in Afrika en Roma-zigeuners hebben steed…
• De strijd van de aboriginals: Je kunt de aboriginals vergelijken met de jager verzamelaars. De vrouwen en kinderen zochten bessen en de mannen joegen op dieren. Ze leefden in groepen van ongeveer 40 man. De…
• Inheemse opstand in Peru: In juni 2009 waren er flinke rellen in het Peruaanse Amazone gebied gaande, waarbij verschillende inheemse bevolkingsgroepen slaags raakte met de politie. Waarom zijn deze rellen to…
• De Aboriginals van Australië: Strijd om erkenning: Zo werden de Aboriginals langzamerhand uit hun eigen cultuur en religie weggetrokken. Dat was vooral ook de schuld van de katholieke missionarissen en prote…
• De Aboriginals van Australië: De blanke overheersing: Het zou tot 1840 duren voordat het laatste gevangentransport vanuit Engeland naar Australië zou plaatsvinden. Toen hadden al heel wat gevangenen hun stra…