InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Scholtenboerderij hof te Welschelo en het hofgericht

Scholtenboerderij hof te Welschelo en het hofgericht

Scholtenboerderij hof te Welschelo en het hofgericht De Welsker werd in 1356 als vroegste vermelding ’Hof te Welschelo’ genoemd. Het voorhuis is van 1380 en 1430. De eerste bewoners noemden zich to Welschell, to Welsel of te Welscher. Hof te Welschelo maakte deel uit van de heerlijkheid Bredevoort. Sinds de middeleeuwen was een heerlijkheid een zelfstandig gebied met eigen wetten en rechtspraak. De scholtenboerderij ‘hof te Welschelo’ is één van de eerste boerderijen in het gebied van de heerlijkheid Bredevoort met een dwars voorgebouwd huis. Anno 2017 is de voormalige scholtenboerderij, de boerderij te ‘Welsker’, zoals het bekend staat, verwaarloosd en te koop.

Hof te Welschelo en het hofgericht

Hof te Welschelo hoorde bij slot Anholt (D) en is een hof (curtis of vroonhof) waar jaarlijks een hofgericht werd gehouden. Tijdens een hofgericht kwamen de horigen of 'cijnsboeren' met de adviesraad, die als hofraad werd aangeduid, eenmaal per jaar in de buitenlucht bij het hof te Welschelo. Hof te Welschelo had in de middeleeuwen verschillende pachtboerderijen onder het beheer en de horige boeren moesten dan geld en goederen als graan en vee, aan de heer van Anholt betalen op hof te Welschelo. Daarnaast was men verplicht han- en spandiensten te verlenen. De scholt te Welschelo moest zorgen voor het geld, graan, hout of vee en op het slot Anholt afleveren. De scholt kreeg hier ook een gedeelte van mee. Bij een hofgericht werden scholten uit de omgeving, behorende bij het landgoed, benoemd als bijzitter of tegeders. Een tegeder geeft advies aan de drost (bestuursambtenaar) bij het naleven van het hofrecht. Bij het scholtengoed Welschelo waren dit de boeren van:
  • Wensink;
  • Ovink;
  • Oostendorp.

Het tegederschap gold als erfelijk. Door het huwelijk van Jacobus Bolwerk en Maria Catharina te Welscher op 12 juni 1739 worden de Bolwerks scholt van Welschelo of de Welsker.

Slot Anholt

Slot Anholt is anno 2017 een kasteel: kasteel Anholt of Waterburcht Anholt is een voorstad van Isselburg in Noordrijn-Westfalen. In 1169 was Stefanus I van Zuylen (1234 - 1249) de eerste heer van Anholt en op 25 mei 1347 verleende Stefanus IV van Zuylen (1313 - 1347) stadsrechten aan het kasteel Anholt. Van 1234 tot en met 1402 heersten de graven van Zuylen op Anholt. Van 1402-1641 de graven van Bronckhorst-Batenburg en vanaf 1641 tot heden de vorsten van Salm. Door een huwelijk tussen telgen uit twee takken van de familie Salm gaan de vorsten van Anholt sinds 1743 door het leven als Fürst zu Salm-Salm.

Vorst Carl Philipp van Salm-Salm (*1933)

Het vorstendom bestaat anno 2017 niet meer, maar Carl Phillipp van Salm-Salm mag nog altijd de titel van vorst dragen. Het kasteel Anholt is in 1966 een museum, met bibliotheek en huisarchief van de vorsten van Salm-Salm geworden en heet Kasteel Anholt of Waterburcht Anholt. In 1971 ging het familiebezit van vorst Carl Phillip van Salm-Salm over naar zijn zoon Emanuel Phillipp Nikolaus Johann Felix (*1961) en woont vorst Carl P. van Salm-Salm op de Wasserbrug.


De huidige boerderij de Welsker

De boerderij in huidige vorm is gebouwd in 1825 en is een goed voorbeeld van een hallenhuis (een langgestrekt woongedeelte met een dwars op het woongedeelte een deel in het midden en de stallen aan weerszijden). Het woongedeelte is gebouwd als een herenhuis met een rijk uitgevoerd en goed bewaard interieur. De boerderij bestaat uit een:
  • voorhuis met achterhuis;
  • varkensschuur;
  • veeschuur en een veldschuur.

Voorhuis met achterhuis

Wat erg opvalt anno 2017 zijn de dichtgemetselde ramen op de bovenverdieping. Dit is waarschijnlijk gedaan in verband met de in 1811 ingevoerde belasting op raam- en deuropeningen welke in 1912 in werking is gegaan. Wat ook opmerkelijk is, is dat vele elementen nog in de originele staat zijn zoals ze waren in 1825, zoals:
  • De tegelvloeren in gang en hal;
  • een granieten vloer met zwart siermotief in de keuken;
  • een art nouveau tegelvloer;
  • een zwarte houten, aan de binnenzijde betegelde, schouw;
  • paneeldeuren met 2- en 4-ruits roedenverdeling;
  • een koperen waterpomp in de keuken.

Het achterhuis heeft een middengedeelte met aan de zijkanten twee grubstallen (bepaald soort type stal waar koeien staan). Boven de deeldeuren in de achtergevel bevind zich een segmentboog.


Veeschuur met veldschuur

De houten veeschuur dateert uit 1825. Opvallend zijn de geknikte windveren. Vanaf 1850 is de veeschuur uitgebreid met een houten schuur gebouwd op een gemetselde fundering.

Varkensschuur

De varkensschuur bestaat sinds 1933 in een L-vorm. Het is doordat het goed bewaard is gebleven van architectuurhistorische waarde. Het gehele complex heeft, m.u.v. de veldschuur, sinds 2000 de status van rijksmonument.

Verval

De boerderij de Welsker staat leeg sinds de laatste bewoner is gestorven. De huidige erven hebben de boerderij verwaarloosd en eind 2016 willen de lokale bewoners, de historische vereniging bewaar 't Olde, gemeente Aalten, Heemschut Gelderland en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, dat er wat gebeurt om nog verder verval van de monumentale boerderij tegen te gaan. Volgens het Heemschut Gelderland willen de eigenaren het liefst sloop. Na vele malen overleg met de eigenaren is er eind 2016 een handhavingsverzoek*, door de gemeente Aalten, richting eigenaren gegaan.

*Een handhavingsverzoek houdt in dat er naar de huidige eigenaar een schrijven gaat om te voorkomen dat het betreffende pand ten onder gaat door gebrek aan onderhoud en wanneer er niets gebeurt dat de gemeente moet ingrijpen.

Te koop

Half januari 2017 staat de boerderij de Welsker te koop.

Lees verder

© 2017 Rieja, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Van scholtenboerderij Leeferink tot atelier LeeferdinkVan scholtenboerderij Leeferink tot atelier LeeferdinkScholtenboerderij Leeferdink ligt in Winterswijk-Ratum, vlakbij de Duitse grens en 4,5 kilometer van Winterswijk. De oud…
Scholtenboerderij Lutje Kössink en de spieker KössinkScholtenboerderij Lutje Kössink en de spieker KössinkLandgoed Lutje Kössink ligt te midden van een bosrijk gebied nabij Winterswijk-Henxel. De boerderij op landgoed Lutje Kö…
De restanten van de oude scholtenboerderij OossinkDe restanten van de oude scholtenboerderij OossinkIn de middeleeuwen zijn in de gemeente Winterswijk scholtenboerderijen gesticht. Grote boerderijen met veel grondbezit w…
Geschiedenis van scholtengoed Roerdink en de oudste schoppeGeschiedenis van scholtengoed Roerdink en de oudste schoppeHet Roerdink in Winterswijk-Woold (Gelderland, tegen de Duitse grens) was al in het jaar 1225 bekend. De boerderij was e…
Boerderij Beestman, van 'los hues' naar scholtenboerderijBoerderij Beestman, van 'los hues' naar scholtenboerderijScholtenboerderij Beestman ligt in de gemeente Aalten in buurtschap de Haart. In het jaar 1700 is het ontstaan van de bo…
Bronnen en referenties
  • https://www.heemschut.nl/nieuws/bedreigd-erfgoed/details/?erfgoed=342
  • http://bwbeernink.blogspot.nl/2015/01/het-oelengoor-startpagina-tot-1933-1933.html
  • http://www.dinxpersnieuws.nl/nieuws/algemeen/135230/bond-heemschut-verzoekt-om-actie-voor-stoppen-van-verval-de-welsker-
  • http://www.wasserburg-anholt.de/index.php/nl/het-museum/museums-kroniek
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Strijd_om_Bredevoort
  • https://www.heemschut.nl/nieuws/actueel/bericht/?bericht=293

Reageer op het artikel "Scholtenboerderij hof te Welschelo en het hofgericht"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Rieja
Laatste update: 08-02-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Scholtenboerderijen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!