InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Van scholtenboerderij Hesselink tot appartement Hesselink

Van scholtenboerderij Hesselink tot appartement Hesselink

Van scholtenboerderij Hesselink tot appartement Hesselink Scholtengoed Hesselink ligt in Winterswijk-Ratum, vlak tegen de Duitse grens. De scholtenboerderij Hesselink wordt waarschijnlijk voor het eerst genoemd in 1375 door Evert van Rhemen, de heer van Ravenhort. Rond 1750 kochten Lubbert Hesselink en zijn vrouw Martha Laerberg de havezate Ravenhorst van Joost Hendrik van Asbeck, de laatste heer van Ravenhorst. Het scholtengoed Hesselink groeide uit tot een groot en welvarend scholtengoed. In 1852 is het monumentale voorhuis gebouwd en anno 2017 is het voormalig scholtengoed een plek om te wonen en werken.

Scholtengoed Hesselink Ratum-Winterswijk

Scholtenhuis Hesselink wordt indirect al genoemd in 1375. Het is niet het landgoed Hesselink hoe we het in 2017 kennen, maar de vroege geschriften spreken van het Hesselink van Evert van Rhemen. Evert van Rhemen, die zich in 1375 ‘heer van Ravenhorst’ noemde en samen met broer Gert van Rhemen de bezitter was van dit Winterswijkse landgoed. Op de havezate Ravenhorst of Travenhorst stond een kasteel maar dat is rond 1500 afgebrand. Het herbouwde huis werd omstreeks 1750 verkocht door de laatste heer van Ravenhorst, Joost Hendrik van Asbeck. Hij verkocht havezate Ravenhorst aan scholte Lubbert Hesselink en zijn vrouw Martha Laerberg. Bij de havezate Ravenhorst hoorden veertien pachtboerderijen en een watermolen. De watermolen wordt voor het eerst genoemd in 1654 en is in 1870 afgebroken. De korenspieker op het landgoed stamt uit 1765 en is anno 2017 een rijksmonument.

Korenspieker. / Bron: Ciell / Wikimedia CommonsKorenspieker. / Bron: Ciell / Wikimedia Commons
Wat is een scholte
Een ‘scholte’ was een welgestelde boer met grootgrondbezit en pachtboerderijen (scholtengoed) onder zijn beheer. Hij is benoemd tot scholte of schulte door de eigenaar of landheer van het scholtengoed. De scholte moest belastingen in geld en natura innen van de pachtboeren en was zelf horig aan de eigenaar. Boerderij Hesselink omvatte begin negentiende eeuw twaalf pachtboerderijen.

Wat is een korenspieker

De korenspieker op het landgoed is uit 1765. In een korenspieker werd het graan opgeslagen dat de pachtboeren moesten betalen in natura aan de landheer. Het is samen met de korenspieker Kössink, die iets verderop staat, één van de laatste twee vakwerk korenspiekers in Nederland. Tijdens de restauratie, zijn de oude gebinten en andere authentieke materialen hergebruikt en in 2010 is de korenspieker geopend als vakantiewoning voor maximaal vier personen.

Land Hesselink omstreeks 1750

Nadat Lubbert Hesselink het scholtengoed Hesselink had gekocht raakte hij financieel in zwaar weer zodat hij delen van het scholtengoed moest verkopen. De volgende scholte, zijn zoon Lubbert Derk Jan Hesselink en zijn vrouw Josina Kossink, waren in staat om dit later weer terug te kopen en wisten zo landgoed Hesselink weer compleet te krijgen. Na de invoering in 1838 van het Burgerlijk Wetboek, dat bepaalde dat niet de oudste zoon alles mocht erven maar alle kinderen recht hadden op de erfenis, viel het scholtengoed Hesselink echter weer langzaam uiteen. De pachtboerderijen werden nagelaten aan alle kinderen zodat pachtboerderijen nieuwe scholtenboerderijen werden met een eigen naam.

Beschrijving van het huis Hesselink

De huidige boerderij is 1852 gebouwd en in 1909 werd het voorhuis toegevoegd. Het heeft een herenhuis als voorhuis om te wonen en een langgerekt achterhuis, een nevenhuis (een nevenhuis dient als woonplek voor familie, knechten of kinderen van de scholte) en vier schuren. Het hallenhuistype boerderij heeft een hoog schilddak en in de gevel een versiering van horizontaal witte gepleisterde plinten (spekbanden). Waar de muur eindigt en het dak begint, bevindt zich een brede, houten en geprofileerde daklijst. De voorgevel wordt onderbroken door een uitstekende topgevel die uitloopt in een punt. De topgevel wordt omzoomd door gezaagd plintwerk en heeft een gevelteken bovenin. De zes smeedijzeren muurankers in de voorgevel hebben initialen die de voorletters hebben van de eigenaren toen: H(endrik) J(an) B(oeijink) en J(ohanna) G(erdina) H(esselink). De groene vensters hebben een uitsparing in de vorm van een hart en de voordeur is een paneeldeur met glas waar een krullend smeedijzeren traliewerk voor zit. Boven de voordeur bevindt zich een breed bovenlicht voorzien van een smeedijzeren levensboom en boven de voordeur bevindt zich een tweede deur. Boven de ramen en deuren in het voorhuis waaieren witte stenen naar de zijkanten uit tussen het verticale metselwerk (strekse boog). De gracht, die vroeger om de scholtenboerderij liep, is deels nog zichtbaar.

Schuren bij Hesselink

Scholtenboerderij Hesselink bestaat uit een rechthoekig woonhuis en een langgerekt achterhuis. Achter het voorhuis bevindt zich het achterhuis met ernaast een schuur en nevenhuis. Het nevenhuis maakt samen met de schuur en het achterhuis een mooi geheel van drie puntdaken met groene houten voorgevels en witte windveren. Het nevenhuis is de kleinste van de drie puntdaken en is met een deur verbonden met de schuur en het voorhuis. De schuren achter het voorhuis hebben diep in de gevel terugliggende deeldeuren (nöndeuren). Boven de nöndeuren zitten segmentbogen met wit gepleisterde boogstenen. De geveltop is beschoten met houten groene planken. Op de overgang van houten groene gevel en muur bevindt zich een gemetselde vooruitstekende laag stenen (kwartrol). In de eerste groene geveltop (op de foto) bevinden zich een laadluik en een hijsbalk. Aan de voorgevel van de middelste schuur bevinden zich smeedijzeren muurankers met het jaartal 1887.

Huis Hesselink anno 2017

Stichting Geldersch Landschap en kasteelen is sinds 2003 de eigenaar van het landgoed Hesselink. In de zomer van 2005 werd overlegd met verschillende instanties en met de buurt naar de mogelijkheden van de het landgoed. Op de deel van scholtenboerderij Hesselink spraken Stichting Het Geldersch Landschap en Kasteelen, Woningcorporatie De Woonplaats en zorginstellingen Siza Dorp Groep en Estinea over de mogelijkheden om de boerderij een nieuwe bestemming te geven. Het uitgangspunt voor ogen houdend dat de cultuurhistorische waarden van het scholtengoed, met gebouwen, landbouwgronden, bossen en houtwallen behouden moest blijven. In 2010 is met de restauratie begonnen en eind 2011 zijn twaalf appartementen voor bewoners met een verstandelijke of lichamelijke beperking van Siza Dorp Groep en Estinea, enkele gemeenschappelijke huiskamers en ruimtes voor begeleiders, klaar en officieel geopend. Door woningbouwcorporatie de Woonplaats worden vier woningen verhuurd en de schuren bieden:
  • twaalf werkplekken voor mensen met een verstandelijke beperking;
  • een plaats waar op ambachtelijke houten producten worden gemaakt.

Lees verder

© 2017 Rieja, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Een appartement aan de kust inrichtenEen appartement aan de kust inrichtenEen tweede verblijf of vakantie-appartement aan de kust vraagt een andere inrichting dan een huis voor permanente bewoni…
Beleggen in vastgoed: het kopen van een appartement aan zeeBeleggen in vastgoed: het kopen van een appartement aan zeeEen belegging in een appartement aan zee doe je meestal om twee redenen: om te verhuren of om er zelf tijd door te breng…
Appartement kopen: voordelen en nadelen van een appartementAppartement kopen: voordelen en nadelen van een appartementEen appartement kopen heeft verschillende voordelen ten opzichte van het kopen van een huis. Het belangrijkste voordeel…
Soorten woningen & prijzen woningenIn dit artikel worden de belangrijkste soorten woningen besproken: het rijtjeshuis, de nieuwbouwwoning, de vrijstaande w…
Vastgoed, een appartement kopenVastgoed, een appartement kopenEen appartement kopen voor uw kind of om deze te verhuren in 2017, maar tegen welke prijs? Het kopen van een appartement…
Bronnen en referenties
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Ravenhorst
  • http://www.kleinknoevenoord.nl/uittips/achterhoek-1/kastelen-in-de-achterhoek-1.php
  • https://www.glk.nl/landschap-kastelen/locatie/?locatie=73
  • http://rijksmonumenten.nl/monument/523440/hesselink/winterswijk-ratum/
  • http://www.gelre.fm/nieuwsberichten/algemeen/gedeputeerde-opent-deuren-landgoed-hesselink-te-ratum/
  • Afbeelding bron 1: Ciell / Wikimedia Commons
Infoteur: Rieja
Gepubliceerd: 24-02-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Scholtenboerderijen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!