Geschiedenis en Joden

Religieuze geschiedenis Joden 7: Izaäk, Jakob en Ezau

Infoteur: Etsel

In dit artikel wordt geen aandacht besteed aan het leven van Izaäk, Jakob en Ezau maar aan de patronen die worden gezet voor de rest van de Joodse geschiedenis. De handelingen van de vaderen zijn bestemd voor de kinderen. Patronen die Abraham meemaakte, maakte Izaäk ook mee. De geschiedenis herhaalt zichzelf.


Izaäk maakte hetzelfde mee als Abraham

Eén van de grote patronen die we zien is een herhaling van een situatie waarmee Abraham ook geconfronteerd werd. Het Boek Genesis (hoofdstuk 20 en 21) vertelt dat Abraham naar het land van de Filistijnen ging en een tijdje onder hen woonde. Maar hij had wat problemen -bijvoorbeeld, zij probeerden zijn vrouw Sara van hem af te pakken. Een paar jaar later (Genesis 26) wordt Izaäk met hetzelfde probleem geconfronteerd. Hij woont onder de Filistijnen ergens op de kuststrook van Israël en de Filistijnen proberen zijn vrouw, Rebekka, af te nemen. Ook zijn dienaren begonnen problemen te krijgen met de dienaren van Abimelech, de koning van de Filistijnen.

En wat gebeurde er? De Filistijnen werden jaloers op het succes van Izaäk en gooiden hem eruit. Ze gooiden tevens alle waterputten dicht die Izaäk had gegraven -een onlogische actie omdat waterputten erg schaars waren in het Midden-Oosten. Later zagen de Filistijnen dat hun economie instortte en ze nodigden Izaäk opnieuw uit (zulke antisemitische acties zien we later ook terug in Europa; Joden werden uit de steden gegooid en later opnieuw uitgenodigd toen ze het gemis zagen). Meer over Izaäk en de waterputten, klik hier.

Dit is een groot patroon van Joodse interactie met niet-Joden in de geschiedenis. De Joden worden vaak uitgenodigd. Het gaat goed met het land vanwege hun bijdrage (zie Gods zegen aan Abraham). En dan zonder enige reden besluit het land de Joden eruit te gooien waarmee ze hun eigen economie ondermijnen. Het land raakt in verval en nodigt de Joden opnieuw uit. Het is een echte haat/liefde verhouding.

De tweeling: Jakob en Ezau

Izaäk is getrouwd met Rebekka. Rebekka is in verwachting van een tweeling en de tweeling vechten al in de baarmoeder -het is een moeilijke zwangerschap voor Rebekka. Wanneer de tweeling geboren zijn is er strijd tussen hen. Ze heten Jakob en Ezau.

Hoewel het tweelingen zijn hebben Jakob en Ezau twee verschillende karakters en zij zijn fysiek erg verschillend. De Bijbel beschrijft Ezau met een harige huid en Jakob met een gladde huid. Ezau is een jager, een man van actie. Jakob is een geleerde; hij is meer een man van het intellect en het spirituele dan van actie.

Het is duidelijk dat Izaäk een voorkeur heeft voor Ezau die de oudste is. Hij zal de missie van Abraham moeten voortzetten. Izaäk realiseert zich dat de wereld een man van actie nodig heeft om de wereld te veranderen.

Rebekka heeft meer een voorkeur voor Jakob. De Bijbel zegt dat vrouwen een bina jesera, een toegevoegde intelligentie hebben. Zij houdt zonder twijfel ook van Ezau, maar ze ziet dat er iets mist bij diens personaliteit. Ezua is een groot prater en is in staat om zijn vader voor de gek te houden, maar zijn doorziet zijn gladde praat.

Verderop in het verhaal wanneer Izaäk oud en blind is, besluit hij elk van zijn zonen een zegen te geven en zijn eerst geboren zoon een extra zegen. Zo'n zegen is erg belangrijk ook voor de rest van de geschiedenis. Ezau wil niet echt alle verantwoordelijkheid dragen voor de missie van zijn vader, maar hij wil wel de zegen. Rebekka realiseert zich echter dat wanneer Jakob de zegen krijgt deze bereid en in staat zal zijn de wereld te veranderen op de manier van Abraham. Om die reden wordt Izaäk voor de gek gehouden door Jakob en Rebekka door zijn huid te bedekken met de harige huid van een geit. Jakob krijgt de zegen van Izaäk.

De symbolen bij het verhaal van Jakob en Ezau

Wanneer Jakob zich bij Izaäk voordoet als Ezau, merkt Izaäk op:
"De stem is Jakobs stem, maar de handen zijn Ezua's handen" (Genesis 27:22)

Wat symboliseert 'de stem'? De stem is een unieke menselijke eigenschap. Dieren kunnen wel communiceren, maar ze kunnen niet praten. Spraak is daarom representatief voor spiritualiteit en intellect. Later in ons verhaal, zal Jakob zijn naam veranderen in Israël (Genesis 32:29) en zijn kinderen zullen de Joodse natie vormen. De stem is daarom symbolisch voor de echte macht van het Joodse Volk -hun spiritualiteit en intellect.

De Staat Israël heeft geen olie en weinig natuurlijke bronnen. Maar de grootste bron is het volk zelf. Hun intellect, motivatie en spiritualiteit heeft niet alleen alle heerschappijen in de geschiedenis overleeft, maar heeft ook grote invloed gehad op de wereld. Jakobs stem vertegenwoordigt de spirituele kracht van het Joodse Volk.

De hand symboliseert de macht van actie, van macht en van het zwaard. Ezua en zijn nakomelingen gaven geboorte aan het Romeinse rijk of Edom zoals de Bijbel het noemt. De macht van Rome ligt op het veroveren, domineren en bouwen. Zelfs na de val van het Romeinse Rijk gaat de geest en macht van Rome door, door de opkomst van het westen en de rijken van Europa. En natuurlijk heeft het Romeinse Rijk een groot deel van de wereld bekeerd tot het christendom.

Dus in Ezau zien we een ander voorbeeld van nakomelingen van de kinderen van Abraham, die, zoals Ismaël niet de missie draagt, maar toch een grote macht wordt, zowel fysiek als spiritueel.

Hoe intens de rivaliteit tussen Izaäk en Ismaël (de Joden en de Arabieren) is, zij zijn slechts halfbroers. Jakob en Ezau zijn tweeling met hetzelfde genetische materiaal. Deze rivaliteit (Israël en Rome (het westen) wordt begrepen als de uiterste rivaliteit in de geschiedenis. Dit is niet minder dan een kosmische strijd. Deze twee -Jakob en Ezau- begonnen de strijd in de baarmoeder en is de hele geschiedenis doorgegaan. De strijd gaat tot de dag van vandaag door en zal pas eindigen bij het begin van het Messiaanse tijdperk. Het is niet altijd een oorlog. Ezau zal altijd strenger zijn in de fysieke zin van het woord, maar de Joden hebben innerlijke kracht, bronnen en een een bestemming dat uiteindelijk zal leiden tot hun triomf en de terugkeer van de mensheid naar God.

Amalek: de ultieme vijand van het Joodse Volk

De nakomelingen van Abraham kunnen het niet helpen groot te zijn; zelfs als ze geen Joden worden worden ze een volk met een grote invloed op de wereld. De grootste vijanden van de Joden komen van binnen de familie.

Wie is de ultieme vijand van het Joodse Volk in de geschiedenis? De natie van Amalek. Dit is het volk dat het kwaad verkort weergeeft en rebelleert tegen God. Er is een gebod in de Bijbel om ze van de aardbodem te vegen. Met Amalek is geen compromis mogelijk. Het is een gevecht naar de finish. Dit is een natie wier pathologische haat voor Joden zo groot is dat zij geen genade kennen. Als hen een kans wordt gegeven dan zullen alle Joden van de aardbodem verdwenen zijn.

Amalek is Ezau's kleinzoon via zijn zoon Eliphaz (zie Genesis 36:1-15). Amalek is de aartsvijand van het Joodse Volk.

Rabbi Shimon bar Yochai schreef het belangrijkste werk van de Kabbala, de Zohar, zo'n 2000 jaar geleden. Hij zei: "Het is een bekende wet dat Ezau Jakob haat." Deze zijn de spirituele wetten van realiteit die de de interactie beschrijven tussen de Joden en de nakomelingen van Ezau. Deze diep gezetelde haat ligt diep verankerd in het collectieve bewustzijn van de afstammelingen van Ezau en vooral geconcentreerd in de afstammelingen van Amalek. Zoals we later zullen zien is de natie van Amalek niet langer identificeerbaar, maar zijn geest leeft voort. Het begrijpen van de relatie en rivaliteit tussen Jakob en Ezau is het begrijpen van het diep gewortelde antisemitisme van deze naties die voortkomen uit Rome. Wat er ook gebeurt, de afstammelingen van Ezau zullen de Joden haten.

Dus we hebben een confrontatie tussen Ezau en Jakob. Jakob steelt de zegen en dan komt Ezau en komt er achter wat er is gebeurd. De aartsvader Izaäk voelt zich beduveld. Maar hij is niet boos, hij ziet nu dat Jakob geschikt is voor het uitvoeren van de missie. Wanneer Rebekka hoort van het plan van Ezau om Jakob te doden, stuurt ze Jakob weg. Ze vertelt hem oom naar haar broer Laban te gaan die in Haran woont (in het huidige Turkije).

Laban, de broer van Rebekka

Laban woont in Haran -Lavan betekent in het Hebreeuws 'wit'. Vertrouw nooit meneer 'wit' want hij toont niets te zijn. Laban is één van de grootste misdadigers in de Bijbel. Het eerste lid van de familie die Jakob ontmoet is zijn nicht en van zijn eerste ontmoeting realiseert hij dat zij zijn zielspartner is. Hij wil Rachel trouwen maar hij komt zonder geld aan bij Laban. Jakob biedt zeven jaar werk aan om haar hand te krijgen. Maar na zeven jaar werken moet hij met Lea trouwen. Jakob moet nog eens zeven jaar werken om Rachel tot vrouw te krijgen. Op het einde blijft Jakob met vier vrouwen over: Lea, Rachel en hun dienstmeiden Zilpa en Bilha. Uit deze vrouwen komen 13 kinderen voort, 12 zonen en 1 dochter.

Alle zonen van Jakob gaan de missie uitvoeren van Abraham. Zij zijn een kerngroep -een uitgebreide familie die een natie gaan vormen en de wereld gaan veranderen.

Ondanks Labans pogingen Jakob afhankelijk te maken en bijna voor niets te laten werken, slaagt Jakob erin een groot fortuin op te brengen. Het is fascinerend om Jakobs metamorfose te zien. Hij begint met niets en puur. Hij wordt gedwongen te handelen met de meest afschuwelijke karakters in de Bijbel. Op het einde ontwikkelt hij succesvol de vaardigheden die nodig zijn om de uitdagingen te overwinnen die worden vertegenwoordigt door zijn broer en zijn oom/schoonvader. Dit is een ander groot patroon in de Joodse geschiedenis. Gedurende de Diaspora vindt de Jood zichzelf in een benadeelde positie, economisch en politiek gemarginaliseerd, met de handen op de rug gebonden. Om te overleven heeft de Jood moeten leren zijn bronnen aan te tasten en creatief te zijn. De geschiedenis laat zien dat wanneer de Jood een kleine gelegenheid wordt gegeven het hem lukt om het opmerkelijk goed te doen ondanks zijn erg vijandige omgeving.

Vervolgens vertelt God Jakob dat hij moet terugkeren naar het land Israël omdat hij een missie heeft. Net zoals Jakob wist dat Israël de plek is waar het Joodse potentieel kan worden gerealiseerd, zo realiseert ook Jakob zich dat dit de enige plaats is om te zijn. Ondanks zijn angst voor Ezau's wraak (hoewel er 20 jaar voorbij zijn), verzamelt Jakob zijn familie en keert naar huis terug.

De reünie van Jakob en Ezau

Dit brengt ons tot een ander belangrijk patroon in de Joodse geschiedenis: de reünie van Jakob en Ezau. Wanneer Jakob verneemt dat Ezau hem opwacht met een leger van 400 man bedenkt hij een strategie. Hij verdeelt zijn familie in twee delen op. Mocht één deel worden gedood dan zal de andere helft overleven. Daarnaast handelt Jakob diplomatiek door het zenden van cadeaus naar Ezau. Ten slotte bidt hij tot God omdat hij zich realiseert dat de uitkomst van de ontmoeting in Gods handen ligt.

Deze strategie werd door de Joden ook gebruikt toen ze tweeduizend jaar geleden de Romeinse ambtenaren benaderden. De rabbijnen wisten dat Jakobs strategie richting Ezau de succesformule was van de Joodse interactie met Rome.

Jakob en Ezau ontmoeten elkaar. Ezau doodt Jakob niet hoewel hij hem nog steeds haat. Ezau nodigt Jakob uit om samen met hem te reizen dat zonder twijfel een uitnodiging is om samen te wonen. Jakob is echter niet geïnteresseerd in het aanbod omdat hij weet dat Ezau hem haat.

Jakob zegt tegen Ezau: "Jij gaat voorop. Ik kom later." Nu weten we echter dat Jakob nooit naar Har Sa'ir gaat om met Ezau samen te wonen. Wat is de diepere betekenis achter dit statement?

De profeet Obadja zegt :"Een verlosser zal voortkomen uit Zion om de berg van Ezau te beoordelen." Dit is een duidelijke illusie naar het Messiaanse Tijdperk wanneer zelfs de nakomelingen van Ezau zullen terugkeren naar God en de unieke rol van het Joodse Volk in de geschiedenis zullen erkennen. Jakob, die de grote intellectuele, spirituele kracht in de menselijke geschiedenis vertegenwoordigt, zegt tegen Ezau, de grote fysiek kracht: "Ik geef je toestemming vooruit te gaan en de menselijke geschiedenis fysiek te domineren. Maar tegen het einde der dagen, wanneer 'de leeuw samen ligt met het lam', dan zullen we samen zijn. Dan zullen de Joden 'op de top' zijn.

Deze einde der dagen refereert aan het Messiaanse tijdperk wanneer de gehele wereld de Joden zullen volgen en de Ene God erkennen en zullen leven met één standaard van moraliteit in vrede en broederschap. De Joodse missie zal dan zijn vervuld, maar ondertussen, komt bereikt Ezau de top.

De ultieme strijd in de geschiedenis zal zijn tussen de Joodse ideeën en de ideeën van Ezau en de cultuur die Ezau gaat scheppen. Joodse bronnen beelden dit af als een kosmische strijd en een groot thema in de Joodse geschiedenis. De Talmoed gebruikt de analogie van Caesarea (de Romeinse hoofdstad in Israël) en Jeruzalem om deze rivaliteit te illustreren.

Caesarea en Jeruzalem: Als iemand je zal vertellen, "Beiden zijn vernietigd" geloof het niet. Als iemand je zal vertellen "Beiden zijn bewoond", geloof het dan niet. "Caesarea wordt vernietigd en Jeruzalem wordt bevolkt." of "Jeruzalem wordt vernietigd en Caesarea wordt bevolkt." -je mag het geloven (Talmoed,Megilla 6a)

Meer over de Joodse geschiedenis lees mijn special Religieuze Joodse geschiedenis (I): Van Abraham tot Kanaän.
© 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 12-04-2008, laatst gewijzigd op 06-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Religieuze geschiedenis Joden 7: Izaäk, Jakob en Ezau"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.