Geschiedenis en Geschiedenis

Religieuze geschiedenis Joden 9: Jozef herenigt met familie

Infoteur: Etsel

Jozef realiseert zich dat door de generaties heen zijn familie (Israël) een spoor van haat onder zijn broers heeft gevormd. Om de situatie op te lossen test hij zijn broers uit wanneer die tijdens een hongersnood in het Midden-Oosten, naar Egypte komen waar wel voedsel is. Daar ontmoeten ze, zonder het in de gaten te hebben, hun broer Jozef. Jozef bedenkt een plan om zijn broers berouw te laten tonen. Wanneer Jozef daaarna zijn identiteit bekend maakt zegt hij dat het allemaal Gods plan is.


Juda en Tamar

Een interessant punt in het midden van het verhaal van Jozef is dat het verhaal zich plotseling in Kanaän afspeelt bij Juda, de vierde oudste zoon van de 12 broers en een natuurlijke leider in de familie. En het is niet onmiddellijk duidelijk waarom dit gebeurt (zie Genesis hoofdstuk38).

We vernemen dan dat Juda een vrouw trouwt die drie kinderen krijgt en de oudste trouwde een vrouw die Tamar heette. Hij stierf. In de Joodse Wet bestaat er het concept van yibum. Als een man kinderloos sterft, is er een gebod dat zijn broer de weduwe moet trouwen zodat zij kinderen kan krijgen en zijn naam kan voortzetten. Dus de tweede zoon van Juda trouwde Tamar. Hij stierf ook. Tamar moet nu met de derde zoon trouwen, maar Juda weigert dit omdat hij bang is dat zijn jongste zoon hetzelfde noodlot zal overkomen. Tamar ziet dat Juda de wet niet nakomt en omdat ze bang is kinderloos te blijven neemt ze haar lot in eigen handen.

De Bijbel vertelt dat Tamar zich vermomt als een prostituee en wacht totdat Juda passeert. Hij belooft haar een geit als zij haar diensten aanbiedt. Tamar gaat akkoord en gaat met Juda naar bed. Als Juda haar de geit wil brengen is ze verdwenen.

Wanneer ontdekt wordt dat Tamar zwanger is wordt ze ter dood veroordeeld door Juda. Ze maakt niet openbaar dat Juda de vader is maar zegt: "Bij de man, van wie deze dingen zijn, ben ik zwanger."

Dit zijn de woorden die Juda destijds gesproken had tot zijn vader Jakob, toen -nadat Jozef verkocht was als slaaf- hij en zijn broers Jozefs mantel namen en het met bloed van een geit besmeurde. Ze beweerden dat Jozef was gedood door de wilde dieren. Door deze parallel in taalgebruik wordt Juda een hint gegeven voor zijn leidende rol in de verkoop van zijn broer dat een verschrikkelijke fout was.

Juda biecht op: "Zij staat tegenover mij in haar recht"

Door het toegeven van schuld, wordt Juda de eerste persoon in de Bijbel die bereid is verantwoordelijkheid te dragen. Daarmee wordt hij het archetype van oprechtheid en berouw. Hiermee is hij de Joodse leider en de mantel van het koningschap zal daarom eeuwig toebehoren aan de stam Juda. Zijn nakomelingen (die komen van de relatie met Tamar) zullen Koning David en Koning Salomo zijn, alsook de geprofeteerde Messias aan het einde der dagen.

Dat het verhaal van Juda en Tamar wordt verteld toont een ander uniek aspect van de Bijbel. De Bijbel geeft een objectief verhaal en toont zich zeer kritisch tegenover zowel het Joodse Volk als haar leiders. Dat kom je bij andere geschiedenissen niet tegen. Daar zijn de koningen altijd perfect. Omdat echter het doel van de Bijbel is om te onderwijzen, wordt niets over het hoofd gezien en wit gewassen. Alle fouten en goede dingen worden tentoongesteld. De Joodse schrijver Israel Zangwill zei het het best: "De Bijbel is een antisemitisch boek. 'Israël is de schurk en niet de held van zijn eigen verhaal.' De verhalen gaan om waarheid niet om helden."

Het podium is nu klaar voor het berouw van de broers en hun reünie met Jozef.

Jozef en de hongersnood in het Oude Midden-Oosten

Dankzij de maatregelen die Jozef had getroffen wordt Egypte niet door hongersnood geplaagd. Graan heeft het land tijdens de jaren van overvloed opgeslagen in pakhuizen. Ook Israël wordt getroffen door de hongersnood. Jakob stuurt zijn zonen Egypte met uitzondering van Benjamin. Hij is bang dat deze hetzelfde zal overkomen als Jozef.

Wanneer de broers in Egypte arriveren buigen ze voor de heerser niet wetende dat dit Jozef is. Jozef had zichzelf bekend kunnen maken, maar hij doet dit niet. Hij moet zijn broers tot berouw (tesjoeva) dwingen omdat het anders een eeuwig gevaar oplevert voor het Joodse Volk in de toekomst. Tenzij zij hun fout zouden erkennen, zou deze haat aan de oppervlakte blijven door de geschiedenis.

Maimonides vertelt dat de Joodse manier van berouw is dat je eerst erkent dat je fout hebt gehandeld. Daarna beloof je dat je nooit meer dezelfde fout zal maken. Mocht je in dezelfde situatie terecht komen herhaal je niet dezelfde fout. Dan heb je aangetoond dat je werkelijk veranderd bent.

Dit moeten de broers doen. Jozef stelt hen in dezelfde situatie en kijkt of zijn broers de verantwoordelijkheid nemen voor de fouten die ze in het verleden hebben gemaakt. Ze moeten de wortels van hun broederlijke jaloezie uitroeien.

De tests van Jozef: hij laat zijn broers hun jongste broer Benjamin ophalen bij Jakob en beschuldigt Benjamin van diefstal

Jozef beschuldigt zijn broers spionnen te zijn. De broers ontkennen dit en zeggen dat ze deel uitmaken van een familie en een vader en een broer thuis hebben. Jozef verzoekt zijn broers de jongste broer op te halen. De broers raken in paniek omdat ze weten wat er met Jozef is gebeurd. Als er iets met Benjamin gebeurt dan zou dat de dood kunnen betekenen van hun vader Jakob. Jozef dringt echter aan en de broers brengen Benjamin.

De volgende test die Jozef op de broers uitvoert is, nadat hij een zilveren beker in de tas van Benjamin heeft gestopt, de broers te beschuldigen van diefstal. Jozef stelt echter voor om de broers vrijuit te laten gaan en alleen Benjamin te straffen door hem tot slaaf te maken. Dit is de grote test. Wat zullen de broers doen. Zullen ze om Benjamin geven of zullen ze hun eigen hachje redden?

Nu blijkt echter dat de broers zijn veranderd. Juda biedt zichzelf als slaaf aan voor Benjamin. Dan barst Jozef in tranen uit en maakt bekend dat hij Jozef is. De broers zijn in een shock.

Het Goddelijke plan met Jozef

Waarschijnlijk dachten de broers dat Jozef wraak zou nemen door hen te doden. Maar Jozef zegt:
"Maar weest nu niet verdrietig en ziet er niet zo ontsteld uit, omdat gij mij hierheen verkocht hebt, want om u in het leven te behouden heeft God mij voor u uitgezonden. Want reeds twee jaren is er hongersnood geweest in dit land en er komen nog vijf jaren, waarin niet geploegd of geoogst zal worden. Daarom heeft God mij voor u uitgezonden om u een voortbestaan te verzekeren op aarde, en om voor u een groot aantal geredden in het leven te behouden. Dus gij zijt het niet, die mij hierheen gezonden hebt, maar God; Hij heeft mij gesteld tot Farao's vader en tot heer over geheel zijn huis en tot heerser in het gehele land Egypte."(Genesis 45:5-8)

De Joodse wijzen zeggen: "God zendt de genezing voor de ziekte."

Geschiedenis is een gecontroleerd proces dat leidt naar een bestemming. Zie deel 1: God bestuurt het universum. Onze beslissingen maken een verschil maar uiteindelijk komen we op het bestemde doel uit. Ongeacht het pad dat we kiezen zorgt God ervoor dat Zijn doeleinden worden bereikt. Op dit moment kunnen we niet precies zien hoe de stukjes passen maar wanneer alles voorbij is kunnen we zien dat alles een reden heeft.

Jozef had een hoog IQ met een enorm vertrouwen in God. Hij wist dat alles wat met hem gebeurde -zijn slavernij en zijn rol als heerser van Egypte- deel uitmaakte van Gods plan. Hij moest naar Egypte omdat dit allemaal deel uitmaakte van dit enorme kosmisch historisch proces dat duidelijk wordt aan het eind van het verhaal.

Joodse geschiedenis (en de hele menselijke geschiedenis) is als een legpuzzel

De Joodse geschiedenis en de hele menselijke geschiedenis is als een grote legpuzzel met 6000 stukjes. In het begin lijken de stukjes niets op te leveren. Maar op het eind past het allemaal perfect. Er ontbreekt niets. Elk stukje heeft een doel en een plaats. Alles maakt deel uit van Gods oneindig plan. Jozef ziet dat. Zijn dromen zijn uitgekomen.

De Farao nodigt de hele familie van Jakob uit om in Egypte te gaan wonen. Lees verder over Gods ontzagwekkend plan met Jacob. Klik hier.

De Bijbel vertelt dat 70 mensen in Egypte gaan wonen, waaronder Jakob, zijn twaalf zonen, hun vrouwen en kinderen. Zo vormt zich een proto-Joodse natie in Egypte. Zij vestigen zich in de regio Goshen. Het gaat goed met ze. Maar niet voor lang. Dat zullen we lezen in het Boek Exodus.

Meer over de Joodse geschiedenis lees mijn special Religieuze Joodse geschiedenis (I): Van Abraham tot Kanaän.
© 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 13-04-2008, laatst gewijzigd op 06-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Religieuze geschiedenis Joden 9: Jozef herenigt met familie"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.