Religieuze geschiedenis Joden 25: Haman wil Joden uitroeien

De Perzen denken dat God de Joden heeft verlaten. Daarom bedenkt de eerste minister een plan om de Joden uit te roeien. De onzichtbare hand van God voorkomt dit plan. Esther en Mordechai spelen hierbij een belangrijke rol en redden het Joodse Volk. Niets gebeurt bij toeval. Alles heeft een reden. God zorgt ervoor dat zelfs in de slechtste omstandigheden de Joden een uitweg vinden zodat ze hun missie kunnen voortzetten.

Het Perzisch rijk: Kores vaardigt een decreet uit dat alle ballingen naar huis mogen terugkeren

Het Babylonische leger is verslagen door de Perzen. Dus de Joden hebben kennis gemaakt met drie machten. Allereerst de Assyriërs, daarna de Babyloniërs en tot slot de Perzen.

In 370 voor de gewone jaartelling komt Kores met een decreet waarin alle ballingen toestemming krijgen naar huis terug te keren. In Ezra 1:3 lezen we: "In het eerste jaar van Kores, de koning van Perzië, wekte de Here, opdat het woord des Heren, door Jeremia verkondigd, zou worden voltrokken, de geest van Kores, de koning van Perzië, op, om door zijn gehele koninkrijk, ook in geschrifte, deze oproep te doen uitgaan: Zo zegt Kores, de koning van Perzië: alle koninkrijken der aarde heeft de Here, de God van de hemel, mij gegeven en Hij heeft mij opgedragen Hem een huis te bouwen in Jeruzalem, in Juda. Wie nu onder u tot enig deel van zijn volk behoort -zijn God zij met hem, hij trekt op naar Jeruzalem, in Juda, en bouwt het huis van de Here, de God van Israël, dat is de God, die in Jeruzalem woont."

Op weg naar huis

Vreemd genoeg gaan slechts 42.000 van de ongeveer 1 miljoen Joden naar Israël terug. (Vergelijk de situatie met de oprichting van Israël in 1948. Er waren toen 12 miljoen Joden terwijl slechts 600.000 Joden zich in Israël vestigden). Waarom? De Diaspora is mooi; het leven is er goed. Dus waarom zou je terugkeren? Maar God zal dit niet toestaan. Wat we in de geschiedenis zien is dat het steeds in het begin in de Diaspora goed lijkt, maar later slecht wordt (Egypte, Duitsland). Israël is de enige thuishaven voor de Joden.

De 42.000 Joden bouwen Jeruzalem weer op. Ook herstellen zij de Tempel. De Samaritanen proberen dit tegen te houden. Zij waarschuwen Perzië in opstand te komen. Deze besluit de bouw 18 jaar te bevriezen. Gedurende deze periode vindt het Poeriem verhaal plaats, dat we in het Boek Esther kunnen lezen.

Perzië: Esther wordt koningin

Kores is inmiddels vervangen door Achashverosh die getrouwd is met Vashti, de kleindochter van Nebukadnezar. Achashverosh gaat een feest organiseren nadat hij tot de conclusie komt dat de voorspelling van Jeremia dat de Joden hun land binnen 70 jaar terugkrijgen niet uitkomt. Zelfs Joden komen op dit feest om hun eigen einde 'te vieren.' In een dronken bui executeert Achashverosh zijn vrouw Vashti. Hij zoekt een nieuwe koningin. Dit wordt Esther. Hij weet niet dat ze Joods is.

Haman, de Amalekiet

De premier van Achashverosh heet Haman HaAgagi (Agag was de koning van de natie Amalek). Haman is een Amalekiet. De Amalekiet staat bekend voor zijn pathologische haat tegen Joden. Haman wil de Joden uitroeien omdat de Jood Mordechai weigert voor hem te buigen. Hij kiest per lot (poer) een datum: 13 Adar. Waarom een lot? De Amalekieten denken dat alles bij toeval gebeurt. Er bestaat volgens hen geen God die de wereld bestuurt. Maar Haman komt bedrogen uit. Want alles zal tegen hem keren. Hij wordt uiteindelijk ter dood veroordeeld. En de Joden vieren de 14 Adar feest.

Het meest fascinerend aan het boek Esther is dat de naam van God helemaal niet genoemd wordt. In Deuteronomium 31:18 wordt dit al voorspeld: "Ik zal die dag Mijn aangezicht volkomen verbergen..."

Het verborgen gezicht van God

Ten tijde van de Tempel kunnen mensen de aanwezigheid van God zien. Je kan God voelen in Jeruzalem. Na de vernietiging van de Tempel is de spiritualiteit lager. Maar God is nog steeds aanwezig en bestuurt het universum. Ook in het Boek Esther brengt God de genezing voor de ziekte. Wat aanvankelijk een ramp lijkt, werkt alsnog goed uit. Dit is waarom op Poeriem Joden dronken worden en niet meer het verschil weten tussen de 'Gezegende Mordechai' en de 'Vervloekte Haman'. Dit is om te illustreren dat zelfs het kwade de wil van God dient. Alles is niet wat het lijkt, daarom dragen Joden maskers op Poeriem. Niets gebeurt bij toeval. God zorgt ervoor dat zelfs in de slechtste omstandigheden de Joden een uitweg vinden zodat ze hun missie kunnen voortzetten.

• Meer over de Joodse geschiedenis is te lezen in mijn special Religieuze Joodse geschiedenis (II): Richteren tot Chanoeka.