Religieuze geschiedenis Joden 40: Van Paulus tot Constantijn

Het Jodendom heeft het christendom vanaf het begin af aan niet geaccepteerd. Het christendom wordt bestreden. Eén van de bestrijders is Saulus uit Tarsus. Maar Saulus bekeert zich en wordt Paulus. Paulus maakt het geloof aantrekkelijk voor heidenen: geloof in Jezus vervangt de Tora. Hij wordt hierbij geholpen door de Romeinse aantrekkingskracht tot het Jodendom. Uiteindelijk besluit de Romeinse keizer Constantijn het christendom tot staatsgodsdienst te maken.

Romeinse aantrekkingskracht tot het Jodendom

Hoewel er veel Romeinen tegen het Jodendom zijn, zijn er ook die zich tot het Jodendom aangetrokken voelen. Dit is vooral zo in de 1ste eeuw wanneer er veel immoreel gedrag is ten tijde van keizer Nero. De Romeinen nemen veel goden over van andere volkeren. Er zijn op een bepaald moment meer dan 30.000 goden. Naast immoreel gedrag is er de constante dreiging van interne rebellie. Er is veel pessimisme. In zo'n atmosfeer is het Jodendom een aantrekkelijk godsdienst waar geen sprake is van willekeur en een vijandige universum, maar van een almachtige en liefhebbende God die de wereld leidt. Niet alleen het Joodse idee van God is uniek, de Joden hebben ook een hoog ontwikkeld sociaal welzijn infrastructuur, en ze zijn zeer geletterd. De beste exporteur van het Jodendom is Philo Judea. Hij mengt de Griekse filosofie met het Jodendom en exporteert deze mix naar de wereld. Onder degenen die zich bekeert is Onkelos (een belangrijke rabbijn geworden die commentaren schrijft op de Tora), een neef van één van de Romeinse keizers.

De geschiedkundige Howard Sachar legt uit waarom het Jodendom zo aantrekkelijk is voor de Romeinen. "The conditions were highly favorable. The old paganism ... was decaying, and sensitive minds were repelled by it. The clear-cut monotheism and the rational practices of the Hebrews, expounded with charm by the Hellenized Jewish writers, made a deep impression. There were great numbers of converts, if not officially to Judaism, at least to Jewish practices and ideals."

Toch wordt het Jodendom niet massaal geaccepteerd. De Joodse wetten zijn moeilijk na te leven. Sjabbat en kosher eten gaan nog wel. Maar besnijdenis en seksuele onthouding gedurende een bepaald deel van de maand is moeilijker. Bovendien is het Jodendom een nationale godsdienst. En Joden worden als vijandig gezien. Hier springt Paulus handig op in.

De revolutie van Paulus

Paulus handhaaft een aantal delen van het Jodendom dat aantrekkelijk is voor de Romeinen, terwijl hij andere laat vallen. Zo predikt hij dat Jezus de wetten van de Tora heeft vervangen, dat wil zeggen al die wetten die de Romeinen lastig vinden om op te volgen. Daarmee verwijdert Paulus de grenzen en opent de dammen. De rituele wetten en de nauwe relatie tussen religie en nationale identiteit worden verwijderd. Christus wordt het nieuw 'spirituele Israël.' Omdat Joden tegen Paulus klagen, wordt deze gearresteerd door de Romeinen en in ongeveer 67 van de gewone jaartelling geëxecuteerd. Na de dood van Paulus groeit het christendom snel. Het duurt nog 300 jaar voor het christendom zijn kern dogma ontwikkelt dat een synthese is van Joodse ideeën, Griekse ideeën en andere heidense ideeën. Rome beschouwt het christendom als een vijandige godsdienst en veel christenen worden gekruisigd of voor de leeuwen gegooid. Deze vervolgingen maakten het christendom sterker. In 312 wordt het christendom zelfs de staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk (Byzantijnse Rijk) vanwege de bekering van Constantijn.

Constantijn

Na een visioen van Jezus bekeert Constantijn zich tot het christendom. Hij mengt heidense en christelijke symbolen (zon en kruis) samen. Het christendom gaat de monopolie opeisen. Met geweld worden mensen gedwongen het christendom te accepteren. Joden accepteren het christendom niet. De Joden raken hun burgerrechten kwijt. Het Sanhedrin wordt verboden en er wordt tegen de Joden gepredikt. Hier ontstaat het idee dat Joden Jezus hebben gedood, hoewel het pas een paar honderd jaar later populair wordt. Joden vluchten naar Israël maar de Byzantijnse keizer Heraclius veroverd Jeruzalem in 629 en de Joden worden afgeslacht.

Meer is te lezen in mijn special Religieuze Joodse geschiedenis (III): Rome tot kruisvaarders. © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 04-07-2008, laatst gewijzigd op 22-08-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Geschiedenis Joodse volk 6 (het Rabbijnse tijdperk): Het Rabbijnse tijdperk brak aan na de vernietiging van Jeruzalem door de Romeinen in 70 na de gewone jaartelling. Rabbijn Jochanan ben Zakkai kreeg toeste…
• Religieuze geschiedenis Joden 39: Oorsprong christendom: Anderhalve eeuw na de afronding van de Misjna nemen de Romeinen het christendom als staatsgodsdienst aan. Dit zal een enorme invloed hebben op de Jode…
• Religieuze geschiedenis Joden 34: Joodse opstand tegen Rome: De Joodse opstand tegen de Romeinen kan vergeleken worden met een opstand van Israël tegen de Navo. Dit lijkt op een zelfmoordpoging. Waarom staan…
• Bijbelboeken - oude en nieuwe testament: De Bijbel bestaat uit verschillende boeken, onderverdeeld in het Oude en Nieuwe Testament. De Joden kennen alleen het Oude Testament en noemen het de Tenach.
• Waarom Joden het christendom niet accepteren: Voor bijna 2000 jaar hebben christelijke zendelingen geprobeerd Joden te overtuigen hun geloof aan te nemen en even zolang hebben Joden weerstand geboden. Degene…