DDR oftewel Oost-Duitsland, een korte geschiedenis

De DDR is zelfs onder Duitse jongeren een onderwerp geworden waar velen niets of bijna niets vanaf weten. Terwijl de DDR, ondanks zijn korte bestaansgeschiedenis, een belangrijk item is om het verleden maar ook het heden te begrijpen. Een korte geschiedenis van de Deutsche Demokratische Republik, door Nederlanders meestal Oost-Duitsland genoemd.

Einde tweede wereldoorlog

Duitsland verloor de oorlog, en Duitsland werd door de winnaars (Engeland, Frankrijk, Amerika, Rusland) opgedeeld in vier zones. Ook Berlijn als belangrijkste stad werd opgedeeld. Direct al na de oorlog werden de spanningen duidelijk tussen Rusland enerzijds en de Westerse landen anderzijds. In de oorlog hadden ze een gemeenschappelijk belang, namelijk een gezamenlijke vijand, maar na de oorlog wilden beide landen, of beter gezegd, beide systemen, hun eigen methodiek en hun eigen overtuiging verder ontwikkelen: de Westerse landen vooruit in de moderne tijd, Rusland vooruit met het communisme. Het communisme, volgens de leer van Marx, bestond erin dat alle mensen gelijk waren en gelijk betaald werden. Veel, heel veel macht, lag bij de Centrale Overheid.

Rusland zet zijn eigen koers uit

Rusland stimuleert het deel wat onder zijn bewind valt tot het oprichten van een eigen staat volgens communistische grondslag. In 1949 is de Deutsche Demokratische Republik een feit. In naam dus democratisch, in werkelijkheid werd het een door de overheid bedacht en gecontroleerd systeem waarbij burgers steeds minder vrijheid kregen. De Westerse landen grepen niet in, lieten het gaan, maar bundelden hun zones wel tot West-Duitsland. Zo kwamen er twee Duitslanden, wel een gezamenlijk volk, een gezamenlijke taal, en een gezamenlijk verleden. De toekomst zou echter anders worden.

Veel Oost-Duitsers ontevreden

Veel mensen in Oost-Duitsland waren ontevreden, zagen dat het land zich minder snel ontwikkelde dan de buren in het Westen. Steeds meer mensen stapten over van Oost naar West, gingen in West wonen. Daaronder ook veel goed opgeleide mensen die het land eigenlijk nodig had. Dat was de regering, en de Russen, een doorn in het oog. De radicale oplossing was om de grenzen dicht te gooien; mensen mochten niet meer van Oost naar West reizen, andersom mocht het alleen met een paspoort, en gecontroleerd weer terug. De controle bleek niet waterdicht, nog steeds trokken mensen weg, de grenzen werden dus strenger gemaakt. En op een nacht in 1961, in het geheim voorbereid, werden er ook sterke grenzen opgetrokken tussen West en Oost Berlijn. Dat was eerst een tijdelijke grens met veel prikkeldraad, en werd heel snel een stenen grens: de Berlijnse Muur (die Berliner Mauer). Bovenop de muur kwamen wachtposten te zitten, en die hadden toestemming om mensen neer te schieten, dood te schieten, die van Oost naar West Berlijn wilden vluchten.

1961-1989: het dagelijkse leven

De Oostduitsers konden dus niet meer weg. Ze konden ook niet op vakantie naar Westerse landen. Als ze al op vakantie konden was dat alleen naar landen die ook bij het communisme hoorden. Hongarije was een populaire bestemming in die tijd. Veel mensen bleven ook in eigen land. Er waren zielige toestanden door de scheiding: mensen van wie bijvoorbeeld de ouders in West woonden, maar hun kinderen in Oost. Er kwam geen toestemming om bij elkaar te gaan wonen in West. Dan zou iedereen naar Oost moeten verhuizen. Maar dat wilden mensen uit het Westen meestal niet. Omdat het Westen rijker en moderner werd. En het Oosten bleef achter. In de DDR maakten ze heel veel producten zelf, ze wilden geen producten uit het westen kopen. Ze hadden bijvoorbeeld hun eigen automerk, de Trabant. Jarenlange wachttijd als je een nieuwe wilde kopen, de fabrieken konden niet sneller produceren. Ze hadden hun eigen merk cola, geen Westerse cola, was verboden! Veel boeken, films, muziek en andere dingen uit het Westen werden verboden. Alles werd gecontroleerd. Er was een groot aantal binnenlandse geheim agenten, de Stasi, die toezicht moesten houden, ook op het gedrag van mensen en op wat ze zeiden. Mensen wisten niet van elkaar wie bij de Stasi hoorden. Begin jaren tachtig verscheen een Nederlandstalig liedje van het Klein Orkest. Beroemd uit dat liedje is de regel: "en alleen de vogels die vliegen van West naar Oost Berlijn, worden niet teruggefloten, ook niet neergeschoten". In de tachtiger jaren kwam het systeem echter te wankelen, dit door de ontwikkelingen in Rusland waar het communisme het niet ging redden. Oosteuropese landen vielen om, de DDR zelfs als een van de eerste landen.

1989 en verder

In 1989 ging de regering overstag: de grenzen gingen open. Honderdduizenden mensen vierden die nacht feest, en bezochten, soms voor het eerst in hun leven, het Westen. Een jaar later al bestond de DDR niet meer, Duitsland werd weer 1 land. Nu, twintig jaar later, zie je nog steeds sporen van West en Oost, het is nog altijd niet gelukt om het Oosten even goed, modern en welvarend te krijgen. Je ziet nog altijd dat Oost het jarenlang slechter heeft gehad. © 2008 - 2009 Hanspieterson, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 10-08-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hanspieterson is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Duitsland, Berlijn - Berlin: Gelegen aan de rivier de Spree vindt men Berlijn. De hoofdstad en grootste stad van Duitsland en tevens één van de grootste steden van de Europese Unie.
• Kort verblijf in Berlijn: Tegenwoordig zijn stedentrips heel erg intrek bij mensen die van cultuur houden, mensen die kort er tussen uit willen. Bekende stedentrips zijn Barcelona, Madrid, Parijs, Rome, Salz…
• Checkpoint Charlie: Checkpoint Charlie is een controlepost op de vroegere grens tussen West en Oost Berlijn. Het is het bekendste controlepunt van de Berlijnse Muur.
• Das Leben der Anderen, Duitse Klasse: In Duitsland weten ze hoe ze films moeten maken. Twee jaar na ‘Der Untergang’ komt er een nieuw pareltje uit het land van de Rijn. ‘Das Leben der Anderen’ is de eerste g…
• Brandenburger Tor: De Brandenburger Tor is een van de bekendste stadspoorten van Berlijn. De poort staat aan het einde van de bekende Unter den Linden, aan de Pariser Platz en op een steenworp afstand van de…