Akkers uit de IJzertijd (Gelderland; Lunteren, Wekerom)

Nederlanders zijn een nuchter volkje, hoor je vaak zeggen. Dat is een mythe, want zo nuchter zijn wij niet altijd. Neem nu onze kijk op de vaderlandse geschiedenis. We weten daar niet zo heel veel van en we zeggen dat dat komt doordat we zo weinig chauvinistisch (=vaderlandslievend) zijn. Dat is óók een mythe, wat steeds meer blijkt bij internationale sportwedstrijden. En als er replica’s worden gebouwd van oude Oost-Indiëvaarders komen we graag kijken. Wanneer die schepen de wereldzeeën bevoere Nog niet zo lang geleden waren er mensen die zich ergerden aan het gebrek aan historisch besef en dat door middel van hun eigen mythen probeerden te veranderen. Zij stelden dat Nederlanders van Germaanse afkomst waren, en dat we in essentie (wezen) een boerenvolk zijn. Van die mythen willen we, berijpelijkerwijze, weinig meer weten. Toch schuilt er (net als in de hierboven genoemde voorbeelden) een kern van waarheid in, zeker wat dat boerenleven betreft. Want lange tijd, vanaf ongeveer 2000 voor Chr. Tot de Middeleeuwen, was vrijwel iedere inwoner van dit land boer, boerin of boerenkind.

Een groot deel van ons tegenwoordige landschap is gevormd door de middeleeuwse boeren, zowel de akkers rond de dorpen in het noorden, oosten en zuiden, als de veenweidegebieden in het westen van het land. De verkaveling en het gebruik gaan vaak terug op ontginningen die tussen 1000 en 1700 werden uitgevoerd.

Overblijfselen

Van het werk van de generaties boeren die daarvoor leefden, is weinig meer te merken. Ze waren met te weinig mensen en hadden te beperkte technische middelen om een blijvende indruk te maken op het landschap. Een uitzondering vormen de akkers die boeren in de IJzertijd tussen circa 700 voor Chr. en het begin van de jaartelling aanlegden op de Nederlandse zandgronden. Zij legden vierkante akkertjes aan met aarden wallen eromheen, die in het land aangroeiden tot schaakbordvormige patronen van vele hectaren. Het systeem wat zij toepasten bracht een hoeveelheid grondverzet met zich mee waarvan het resultaat niet een-twee-drie kon worden uitgewist door latere generaties. Pas door de inzet van zware 20e-eeuwse ontginnings- en landbouwmachines zijn de wallen uit de IJzertijd, die tot 1900 nog op veel plaatsen duidelijk te zien waren, bijna overal verdwenen.

Wekerom, Lunteren

Aan de Vijfsprongweg, tussen Wekerom en Meulunteren, is nog een indruk te krijgen van de prehistorische akkerindeling. Daar is een deel van een groot celtic field, zoals deze akkers bekendstaan, gereconstrueerd. Vanaf een uitkijktoren ziet de bezoeker de ijzertijdakkers liggen tussen het huidige akkerland.