Kralen en Afrika, een beknopte geschiedenis

Van oudsher gebruikt de mens kralen om zich te versieren. Ook in Afrika was en is dat nog steeds het geval. Hoe zagen de allereerste kralen eruit? Waarvan werden kralen gemaakt? Welke functie hadden de kralen in de Afrikaanse culturen? Hoe kwamen Amsterdamse kralen in Oost-Afrika terecht? En welke technieken zijn er voor het maken van glaskralen? Hieronder vindt u een beknopte geschiedenis van de kraal in Afrika.

De versierde mens

Het dragen van kralen is waarschijnlijk al zo oud als de mensheid. De eerste kralen waren voorwerpen uit de natuur, die aan een snoer werden geregen: bot, hout, ivoor, tanden, stenen, schelpen, eierschalen, wervels, etc. Behalve versiering hadden de kralen ook vaak een magische betekenis. Bepaalde kralen brachten bijvoorbeeld geluk, kracht of vruchtbaarheid. Ook werden ze gebruikt als ruil- en betaalmiddel.

Kralen maken

Mensen zijn later zelf kralen gaan vervaardigen zoals koperen of keramieken kralen en later de glaskraal. Omdat deze maar op een paar plaatsen ter wereld werd vervaardigd, nam de glaskraal in Afrika een belangrijke plaats in. Via handelsroutes werd de glaskraal vanuit India over de Indische Oceaan verspreid over grote gebieden.Vanaf de eerste eeuwen van onze jaartelling tot in de 16e eeuw brachten Arabische handelaren deze kralen naar Madagascar en de oostelijke kustgebieden van Afrika, van waaruit ze verder werden verhandeld.

De kraal als handelswaar

De contacten tussen Europa en het Midden-Oosten enerzijds en Afrika anderzijds verliep eeuwenlang via de karavaanroutes door de Sahara.De Arabische handelaren verruilden de glaskralen tegen onder andere goud en slaven van West-Afrika. Eind 15e eeuw bereikten de Portugezen als eersten de westkust van Afrika. Dit was het startsein voor een levendige handel met Europa. Kralen waren een middel waarmee koningen hun status konden uitdrukken,

De kraal als statussymbool

Venetie was het eerste centrum voor glasfabricage in Europa. Vanaf de 17e eeuw kwamen de meeste kralen echter uit Amsterdam. Vooral vanaf de 19e eeuw werden kralen ook in grote getale ingevoerd in Oost-Afrika. De herdersvolken die daar leefden hadden vooral behoefte aan kleine kraaltjes. Herdersvolken hebben weinig bezittingen waarmee zij hun sociale klasse en status kunnen tonen. Lichaamsversieringen zijn daarom des te belangrijker. Metaaldraad en kleine glaskralen werden voor dit doel veelvuldig gebruikt. De grote kralenkragen en arm- en beenbanden van metaaldraad, die nu vaak als traditionele kledij van Masai-vrouwen worden beschouwd, dateren dus feitelijk pas uit de 19e eeuw.

Technieken

Er zijn drie soorten glaskralen te onderscheiden als we kijken naar de manier van vervaardigen:

• gewonden kralen
• getrokken kralen
• geperste kralen

Voor gewonden kralen wordt een glasmassa uitgetrokken tot een draad, die men om een metalen staafje wikkelt. Zodra er een ring is gevromd, snijdt men de de glasdraad af en door verder verhitten trekt het glas samen tot een mooie gelijkmatige kraal.

Bij getrokken kralen wordt eerst een holle bol gevormd met behulp van twee ijzeren staven. Deze bol wordt uitgetrokken tot een meterslange buis, welke in stukjes wordt gesneden.Er onstaan dan buisvormige basiskralen. Deze worden verder verwerkt

Bij geperste kralen wordent de halfgesmolten glasmassa in een dubbele vorm geperst en daarna verder verhit. Vaak zijn de gietnaden bij deze kralen in het midden nog zichtbaar.

Soorten kralen

Hieronder enkele populaire soorten kralen. Sommigen staan bekend als Afrikaanse kralen, hoewel ze in Europa zijn gefabriceerd.:

• Chevron (getrokken kraal uit zes lagen vasn afwisselend rood, wit en blauw glas)
• Millefiori (verschillende kleuren glazen buisjes worden samengevoegd zodat de doorsnede een kleurig patroon geeft.De buis wordt in dubbele schijfjes gesneden en om een effeb basiskraal gewikkeld. De veelkleurige staaf wordt na afkoeling in stukken gesneden en bijgeschuurd. Handwerk, van deze kralen zijn er geen twee dezelfde)
• Cornaline d’ Aleppo (kralen van rood, transparant glas over een ondoorzichtige groene en witte kern) Ook ‘ox-eye-beads genaamd)
• Ambassador beads (Zeskantige blauwe kralen met geslepen hoeken)

© 2007 - 2009 Xpress, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 25-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Xpress is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Afrikamuseum en Tentoonstelling Tropenmuseum.

Verwante artikelen

• Dromenvanger maken met kinderen: Indianen geloofden dat dromen al bestaan voordat ze je droomt. Ze komen in je slaap naar je toe. Om de boze dromen tegen te houden of beter gezegd ‘eruit te filteren’ gebruik…
• Het maken van sieraden: De trend van nu; het maken van je eigen sieraden. Nieuw kledingstuk? Maak er zelf een mooi en passend sieraad bij! In dit artikel vind je handig tips voor het maken van de mooiste sie…
• Geur in je keuken: citruspomander maken: We vinden het heel gewoon bij de inrichting van ons huis te letten op stijl en kleur. We letten ook op geur, maar meestal alleen in de zin dat we geen stank willen. G…
• Kerstverlichting het hele jaar door: Kerstverlichting is gezellig maar van korte duur. Enkele tips om kerstverlichting het hele jaar te gebruiken in en om het huis.
• Knutselideeën – sokpoppen maken: Verveel je je in de vakantie, wil je iets gezelligs met je kind(eren) doen, houdt je van knutselen en heb je even tijd? Dan volgt hier weer een geweldig leuk knutselidee, vee…