Geschiedenis en Palestina

Religieuze geschiedenis Joden 61: terugkeer naar Israël

Infoteur: Etsel

De hergeboorte van Israël is een ongeëvenaard fenomeen in de geschiedenis van de mensheid. Het feit dat een volk in ballingschap gaat, verspreid wordt en toch 2000 jaar lang overleeft, het feit dat zij een natie zijn zonder nationaal tehuis en terugkomen, het feit dat zij zich opnieuw in het land vestigen is een Goddelijk wonder, een eenmalige gebeurtenis welke nooit eerder in de geschiedenis plaats had.


Het Joods verlangen naar Israël is nooit verstomd

Hoewel veel vijanden van Israël er alles aan doen om de relatie tussen de Jood en zijn thuisland te verbreken, blijft het altijd in de gedachte van de Joden. We zien dat in:

  • de Psalmen die Joden constant opzeggen: "O, als ik u vergeet, O Jeruzalem..." of "Wanneer de Heer ons terugbrengt naar Jeruzalem, zullen we als dromers zijn..."
  • de verklaringen van de rabbijnen, zoals Rabbi Nachman: "Waarheen ik ook ga ik ga altijd naar Jeruzalem."
  • de Joodse poëzie zoals bij Jehoeda HaLevi: "Mijn hart is in het oosten maar ik ben het meeste ver weg in het westen."
  • feest rituelen: "Volgend jaar in Jeruzalem."
  • talloze zegens: "Herbouw Jeruzalem, Uw heilige stad, snel in onze dagen."

Met andere woorden Israël is altijd in de harten en geest van de Joden waar de droom eens vervuld wordt. In de praktijk gebeurt dit niet als een religieuze maar als een politieke beweging.

Een kort overzicht van wat gebeurt in het Land Israël vanaf de tijd van de vernietiging van de Tweede Tempel

Nadat de Romeinen de Tweede Tempel en Jeruzalem hebben vernietigd, bouwen ze de stad opnieuw op naar Romeins model en noemen het Aelia Capitolina. Israël krijgt de naam Palestina. Joden mogen Jeruzalem niet binnenkomen. Het Byzantijnse Rijk zet dit beleid voort, totdat de Moslims het land veroveren in het jaar 638. Zij blijven in Palestina de baas m.u.v. de periode van de Kruisvaarders. Het Ottomaanse Rijk is de langste islamitische overheersing: 1518 tot 1917. De moslims behandelen Palestina echter als een achtergestelde provincie. Jeruzalem is geen belangrijke stad voor de moslims (zie Hoe Jeruzalem heilig werd voor moslims). Ramle dient als administratief centrum van het Ottomaanse Rijk.

Mark Twain bezoekt Palestina in 1867. In zijn boek Innocents Abroad schrijft het trieste landschap van Palestina als verwaarloosd gebied. "Palestine sits in sackcloth and ashes."

Vroege Joodse migraties naar Palestina

In 1210 vestigen verschillende honderden rabbijnen (Ba'alei Tosefot) zich in Israël. Dit is het begin van de eerste Askenazische gemeenschap in Israël. In 1263 arriveert de grote geleerde Nachmanides (Ramban). Hij vestigt een kleine Sefardische gemeenschap op de Zionsberg. In 1400 vestigt de gemeenschap zich binnen de muren van Jeruzalem en bouwen de Ramban Synagoge die nog steeds bestaat. Ondertussen bestaat er ook een levendige Joodse gemeenschap in Hebron. Deze krijgen geen toestemming van de Moslims om de Spelonk van Machpela te bezoeken. Dit verbod geldt tot de 20ste eeuw wanneer Israël in 1967 Judea verovert.

Vanaf 1492 arriveren Spaanse Joden in Israël nadat ze uit Spanje zijn verdreven. In de 16de eeuw komen veel Joden naar de stad Tsfat (Safed). Dit wordt het grootste Joodse centrum in het land en tevens het centrum van de Kabbalah. In de 18de eeuw begint Gershon Kitover de eerste Chassidische gemeenschap in Israël. Het wordt deel van de Oude Jisjoev.

In het begin van de 19de eeuw vestigen zich drie groepen volgelingen van de Vilna Gaon in Israël. Eerst vestigen ze zich in Tsfat. Maar na een paar aardbevingen kiezen ze voor Jeruzalem. Zij richten nieuwe buurten op waaronder Mea Sheariem (betekent honderdvoudig - Genesis 26:12). Hiermee neemt het aantal Asjkenazische Joden toe. Zij hebben een grote invloed op de religie in Israël.

Tegen 1880 wonen 40.000 Joden en zo'n 400.000 moslims in het Land Israël. Veel Joden wonen in wat nu de Moslim Wijk van Jeruzalem is. De Oude Stad is overvol. De rijke Jood Montefiori bouwt de eerst wijk buiten de Oude Stad (Yemin Moshe in 1858). Later volgen meer nieuwe wijken. Naast Montefiori is Baron Edmond Rothschild belangrijk. Hij steekt veel geld in agrarische nederzettingen (Rosh Pina, Zikron Ja'akov, Pardes Hannah, etc.) Hoewel Rothschild erg geassimileerd is wordt hij sterk beïnvloed door rabbijn Shmuel Mohilever, één van de eerste religieuze zionisten. Rothschild ziet Israël als een investering. Hij maakt het voor duizenden Joden mogelijk terug te keren naar Israël.

Vroeg Politiek Zionisme

Eind 19de eeuw komt het Politiek Zionisme opzetten als reactie op de vervolgingen van Joden in Rusland. De Zionisten zijn voor het grotendeels seculier (vroeger waren velen religieus maar ze hebben hun geloof vaarwel gezegd). Ze hebben geen religieuze binding met het land. Eén van de eerste groepen is Chibbat Zion (Liefde voor Zion) opgericht in 1870. Een belangrijk figuur binnen de Chovevei Zion is Judah Leob Pinsker. Hij behoort tot de zogenaamde Maskilim (de Verlichters), een groep Joden die het Jodendom vaarwel zegt en de Russische cultuur aanneemt in de hoop geaccepteerd te worden. Maar na de pogroms realiseren de Maskilim zich dat het antisemitisme nooit zal verdwijnen. Pinsker schrijft het pamflet Auto-Emancipatie waarin hij zijn ideeën opschrijft voor een Joodse Staat.

De Eerste Alija

Een andere belangrijke groep is Bilu opgericht in 1882. Bilu is het acroniem van de openingswoorden van Jesaja 2:5: "Huis van Jakob, kom laten we gaan.." Bilu is actief tijdens de Eerste Alija (migratie naar Israël) van Joden uit Rusland en Roemenië. Er komen zo'n 30.000 Joden in Israël aan. Ze richten 28 nederzettingen op. Veel land wordt opgekocht van afwezige Arabische landeigenaren die elders in het Midden-Oosten wonen. Het meeste land ligt in onontwikkelde gebieden.

Meer over de Joodse geschiedenis is te lezen in mijn special Religieuze Joodse geschiedenis (V): modern Israël tot heden.
© 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 12-11-2008, laatst gewijzigd op 25-11-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Religieuze geschiedenis Joden 61: terugkeer naar Israël"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.