Jeruzalem: Jeruzalem door de eeuwen heen

Wanneer we kijken naar de geschiedenis van Jeruzalem dan zien we dat Jeruzalem hoofdzakelijk een belangrijke rol speelt in de geschiedenis van het Jodendom. Zelfs wanneer Joden in ballingschap leven blijft Jeruzalem in hun gedachten (zoals tijdens de Babylonische ballingschap, zie Psalm 137:5-6). Bij bestudering van de geschiedenis van Jeruzalem zien we dat vreemde overheersers Jeruzalem vernietigen of zonder respect behandelen. Dit in tegenstelling tot de Joodse rechtmatige eigenaren.

Psalm 137:5-6

Indien ik u vergete, o Jeruzalem,
zo vergete mij mijn rechterhand;
mijn tong kleve aan mijn verhemelte,
als ik uwer niet gedenk,
als ik Jeruzalem niet verhef
boven mijn hoogste vreugde

Koning David maakt Jeruzalem tot Joodse hoofdstad en religieus centrum

In het jaar 1003 vóór de gewone jaartelling maakt Koning David Jeruzalem als hoofdstad van zijn koninkrijk. Hij maakt het tevens tot religieus centrum van het Joodse Volk. Zo'n 40 jaar later bouwt Koning Salomo er de Tempel en verandert de stad een een welvarende hoofdstad van een rijk dat zich uitstrekt van de rivier de Eufraat tot aan Egypte. Lees meer over Jeruzalem en Koning David in het artikel koning David.

Vernietiging van de Eerste Tempel door de Babylonische koning Nebukadnezar

In het jaar 586 vóór de gewone jaartelling verwoest de Babylonische koning Nebukadnezar de Tempel en de Joden worden in ballingschap vervoerd. Meer over de val van Jeruzalem en de Tempel is te lezen in het artikel val Jeruzalem en Tempel. Vijftig jaar later veroveren de Perziërs het land en laten de Joden terugkeren en geven hen autonomie. Zij bouwen de Tweede Tempel op de plek van de Eerste Tempel en herbouwen Jeruzalem met haar muren.

Hellenistische overheersing van Jeruzalem

In het jaar 332 vóór de gewone jaartelling verovert Alexander de Grote Jeruzalem. Na diens dood wordt Jeruzalem bestuurd door de Hellenistische Egyptenaren en daarna de Hellenistische Seleuciden uit Syrië. Onder heerser Antiochus IV wordt de Tempel ontwijd en de Joodse identiteit onderdrukt (zie verder in het artikel Griekse vervolging). De Joden onder leiding van Juda de Makkabeeër verslaan de Seleuciden en wijden de Tempel in het jaar 164 opnieuw in. Er komt Joodse onafhankelijkheid onder de Hasmoneese dynastie die meer dan 100 jaar duurt. Lees verder in het artikel de opstand der Makkabeeën.

Jeruzalem onder Romeinse overheersing; vernietiging van de Tweede Tempel

Daarna valt het onder Romeins bestuur. Koning Herodes de Grote, die door de Romeinen is aangesteld, knapt de Tempel op. In het jaar 66 komen de Joden in opstand tegen de Romeinen. Vier jaar lang weten de Joden zelfstandig Jeruzalem te besturen. Maar in het jaar 70 vernietigen de Romeinen de Tweede Tempel. In de periode 132-135 vindt de Bar Kochba opstand plaats. Maar de Romeinen slaan die uiteindelijk neer en de Joden wordt de toegang tot de stad ontzegd. Jeruzalem wordt een Romeinse stad: Aelia Capitolina. Het blijft een kleine provincie stad. Meer over de Romeinse overheersing is te lezen in de artikelen de Romeinen en Joodse opstand tegen Rome.

Jeruzalem na de vernietiging van de Tweede Tempel

Byzantijnse overheersing van Jeruzalem
Onder de Byzantijnse Keizer Constantijn verandert Jeruzalem in een christelijke stad. In 335 wordt de Heilige Grafkerk gebouwd. Daarna volgen nog meer christelijke bouwwerken. Lees meer over de christelijke invloed in het artikel Van Paulus tot Constantijn.

Moslim overheersing van Jeruzalem
In 638 verovert kalief Omar Jeruzalem. In 691 wordt de Rotskoepel gebouwd. Jeruzalem wordt kort de zetel van de kalief. Jeruzalem blijft echter onbelangrijk binnen de islam vanwege twee andere heilige steden: Mekka en medina. Meer over de betekenis van Jeruzalem in de Islam is te lezen in het artikel Hoe Jeruzalem heilig werd voor moslims.

De Kruisvaarders veroveren Jeruzalem
In 1099 veroveren de kruisvaarders Jeruzalem. Zij slachten Joden en moslims af. Veel synagogen worden vernietigd en moskeeën worden christelijke heiligdommen. Meer informatie over de kruisvaarders is te lezen in het artikel De kruisvaarders.

De Mammelukken besturen Jeruzalem
Onder de Mammelukken die na de Kruisvaarders Jeruzalem bezetten wordt de stad een theologisch moslim centrum, maar economisch wordt de stad verwaarloosd door hoge belastingen.

Ottomaanse overheersing van Jeruzalem
Tijdens het Ottomaanse bestuur vervalt Jeruzalem in een armzalig stad. In het begin worden nog wel de stadsmuren herbouwd en de Sultans Pool aangelegd. Maar hier blijft het bij.

Terugkeer Joden naar Jeruzalem in negentiende eeuw

In de negentiende eeuw keren Joden naar Jeruzalem terug. Zij geven de stad nieuwe impulsen. In 1917 komt de stad onder Brits Mandaat. De stad maakt dan een snelle ontwikkeling mee. Er wordt buiten de stadsmuren gebouwd. Lees verder in het artikel terugkeer naar Israël.

Jeruzalem verdeeld in een Joods en Arabische gedeelte
Na het eind van het Britse Mandaat en de oorlog tussen Joden en Arabieren in 1948-1949 wordt de stad verdeeld in tweeën. Jordanië bezet Oost-Jeruzalem en West-Jeruzalem is in Israëlische handen. Meer informatie is te vinden in het artikel Oorlog van 1948.

Hereniging van Jeruzalem in 1967
Tijdens de Zesdaagse Oorlog komt Jeruzalem geheel in Israëlische handen. De stad wordt herenigd. De Joodse wijk van de Oude Stad die onder Jordaanse overheersing werd vernietigd wordt hersteld. Joden kunnen hun heilige plaatsen weer bezoeken. Meer informatie is te vinden in het artikel De Zesdaagse Oorlog 1967.

Meer over Jeruzalem in mijn special Jeruzalem: "Het gezicht en hart van God". © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 18-11-2008, laatst gewijzigd op 05-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Jeruzalem: de Joodse hoofdstad: Jeruzalem is voor Joden uitermate belangrijk. Koning David maakte de stad destijds al tot hoofdstad van Israël. Nooit heeft een ander bestuur over Palestina Jeruzalem tot hoof…
• Religieuze geschiedenis Joden 19: koning David: Koning David is één van de belangrijkste figuren in de Joodse geschiedenis. Hij werd geboren in 907 voor de gewone jaartelling en regeerde Israël 40 jaar. In 8…
• Hoe Jeruzalem heilig werd voor moslims: Jeruzalem staat weer in de schijnwerpers sinds Ehud Olmert en Mahmoed Abbas erover praatten in het kader van een vredesregeling. Ondertussen vernietigt de moslim waqf…
• 10de Tevet (Joodse treurdag): vernietiging Eerste Tempel: Het beleg van Jeruzalem dat begon op de 10de Tevet wordt gekenmerkt -en gevierd elk jaar als een openbare vastendag- als de gebeurtenis die de nederw…
• Bekende bijbelse namen: D, E en F: Veel namen zijn ontleend aan de Bijbel. Hier volgen de bekendste, beginnend met de letters D, E en F. De tekstverwijzingen geven de mogelijkheid om meer over de genoemde pe…