Geschiedenis en Apostel Paulus

Oorsprong van onze beschaving: Christendom naar Rome

Infoteur: Staal

Oorsprong van onze beschaving: Christendom naar Rome

Ten tijde van Jezus' kruisiging waren er naar schatting 120 volgelingen of 'christenen'. In het begin was het hun zelfs niet duidelijk dat ze een nieuwe godsdienst gesticht hadden. Zelfs de Romeinen maakten geen onderscheid tussen Joden en christenen. Vierhonderd jaar later waren er miljoenen aanhangers van de leer van Christus. Hoe was deze fenomenale groei destijds mogelijk?


Oorzaken populariteit van het christendom

De apostel Paulus, een volgeling van Jezus, die werkzaam was ca. 45-60 na Chr., verspreidde het Evangelie in het hele noordoostelijke deel van het Middellandse-Zeegebied, van Palestina tot Rome. Daar is hij vervolgd en terechtgesteld ten tijde van keizer Nero. Paulus maakte duidelijk dat voor het christelijk geloof Joden en niet-Joden gelijk waren. Al gauw was
Apostel Paulus, naar een schilderij van Rembrandt
Apostel Paulus, naar een schilderij van Rembrandt
het aantal niet-Joodse bekeerlingen groter dan het aantal Joodse. Binnen enkele jaren waren er plaatsen voor de christelijke eredienst in de meeste belangrijke steden van het Romeinse rijk: Efese, Saloniki, Filippi, Korinte, Athene en zelfs in Rome. De brieven die hij schreef om het contact met de door hem gestichte gemeentes (geloofsgemeenschappen) te onderhouden, maken deel uit van het bijbelse Nieuwe Testament. Snel versterkten bekeerden de gelederen van het nieuwe geloof. Eén van de grote aantrekkelijkheden van het christendom was dat het soms aansloot bij bepaalde kenmerken van oude godsdiensten. De doop deed denken aan sommige doopsgebruiken bij de Mithrasgodsdienst, de officiële, erkende religie van de Romeinen. Het denkbeeld 'Hebt u naasten lief' kwam bijna overeen met de stoïcijnse regel van de universele broederschap. Christus' opstanding deed denken aan de dood en terugkeer op aarde van de Griekse god Adonis. Het christendom nam ook enkele heilige dagen van de heidenen over. 25 december bijvoorbeeld, de dag waarop de geboorte van Jezus Christus wordt gevierd, was oorspronkelijk de datum van het heidense feest van de winterzonnewende (de dag van de langste nacht en de kortste dag). Een ander aanlokkelijk punt was dat het nieuwe geloof de armen zo aantrok. Christus predikte dat de nederigen (armen) God in het bijzonder dierbaar waren, en dus werden vooral onder de slaven en arme soldaten velen bekeerd.

Christenenvervolging door de Romeinen

De eerste 300 jaar van het christelijk geloof kenmerkten zich door barbaarse vervolgingen. Hoewel zij tegenover de meeste godsdiensten in het rijk tolerant waren, werden de Romeinen erg kwaad over de weigering van de christenen om de keizer te aanbidden. Bovendien verontrustte hen de snelle verspreiding van het geloof, vooral onder de soldaten. De eerste christenvervolging die bekend is, was toen Nero in 64 christenen liet kruisigen en als toortsen branden om een openbaar schouwspel te verlichten. Eén van de beschuldigingen tegen de christenen was dat zij Rome in brand hadden gestoken. Het is mogelijk dat Nero hen als zondebok gebruikte om de verdenking van zichzelf af te leiden. De ergste vervolgingen kwamen echter onder Diocletianus (284 - 305) voor, toen de volgelingen van Christus twee jaar lang systematisch opgespoord en gedood werden. Maar net als bij de Joden, versterkte de vervolging het geloof.

Vrijheid van godsdienst

Eindelijk stond keizer Galerius de christenen in 311 vrijheid van geloof en eredienst toe. En in 313 bekrachtigde Constantijn bij het Edict van Milaan de vrijheid van geloof voor alle christenen in het Romeinse rijk. Constantijn de Grote was hiermee de eerste christelijke keizer in het Romeinse rijk. Uit dat edict (een door een vorst afgekondigd besluit) blijken de macht en de hoge vlucht van het christendom in de 4e eeuw. Het christelijk geloof had in het oosten tot Perzië en India, en in het westen tot de Atlantische Oceaan wortel geschoten. De christenen waren georganiseerd in onafhankelijke plaatselijke eenheden die respect (maar geen gehoorzaamheid) verschuldigd waren aan de bisschop van Rome. In vele belangrijke ontwikkelingen van de Kerk nam Rome de leiding: het organiseren van de hoogste leiding; het vaststellen van de tekst van het Nieuwe Testament en de bewoordingen van de christelijke geloofsbelijdenis die tot vandaag de dag nog bestaat: die van Nicaea (Turkije) van 325. Hier vond eigenlijk de eerste kerkvergadering plaats , georganiseerd door keizer Constantijn, met meer dan 300 bisschoppen, waarin de officiële leer van de toenmalige kerk en van de latere Rooms-Katholieke en Oosters-Orthodoxe Kerken werd vastgelegd.

Ontwikkeling kloostergemeenschappen

Ver over de grenzen van het rijk werd door kloosters en missionarissen het geloof verkondigd en niet-gelovigen bekeerd. Het idee van een klooster werd voor het eerst in praktijk gebracht door een Egyptenaar, Pachomius (ca. 290 - 346), die een gemeenschap vormde van 'hen die alleen zijn' op een eiland in de Nijl. Zelfs in Italië, Gallië en Ierland bouwden monniken gemeenschappen op, waar de vromen zich veilig konden voelen voor het kwaad van de wereld. In de 5e en 6e eeuw stortte het Westromeinse rijk ineen door een invasie van 'barbaren', zoals de Romeinen de vreemde volkeren noemden. Toen werd de christelijke kerk (lees: Rooms-Katholieke kerk), door de sterke organisatie die zij van de Romeinen geërfd had en haar veilige kloosters, de bewaarplaats van de Griekse en Romeinse cultuur.
© 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 19-11-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Oorsprong van onze beschaving: Christendom naar Rome"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.