Valkenburg een dorp met massatoerisme

Een oud dorp met een kasteelruïne, vele mergelgrotten en prachtige natuur. Rond 1850 tot aan het einde van de 19de eeuw was Valkenburg een dorp, waar de bezoeker de drukke wereld van de stad kon ontvluchten. In de loop van de tijd werd het dorp aangetast door de ‘moderne tijd’. Het oorspronkelijke karakter werd ingeruild voor massa toerisme.

Valkenburg, van vestingstad tot dorp

Tijdens de eerste helft van de 19de eeuw was Valkenburg niet meer dan een klein dorp gelegen tussen de middeleeuwse vestingmuren. Het ooit zo machtige kasteel van Valkenburg werd in het jaar 1672 vernietigd. Daardoor was het dorp Valkenburg tot het midden van de 19de eeuw niet meer dan een dorp waar de mensen leefden van het boerenbedrijf.

Een spoorlijn langs Valkenburg

Na de tijden der bokkenrijders doorstaan te hebben vond er in het midden van de 19e eeuw een verandering plaats. Er werd namelijk van Aachen naar Maastricht een spoorlijn aangelegd, ook langs het pittoreske dorpje Valkenburg. Er werd van mergelsteen een prachtig station gebouwd.

De spoorlijn werd in 1853 geopend. De reizigers vanuit alle uithoeken van het land die gebruik maakten van de spoorlijn Aachen-Maastricht reden met de trein door een gedeelte van het Geuldal. Vanuit de trein moet het zicht op Valkenburg prachtig geweest zijn. Achter het station een paar honderd meter geen bebouwing tot aan het dorp waar de middeleeuwse kasteelruïne hoog bovenuit steekt.

Vele treinreizigers konden het dorp met de ruïne niet aan zich voorbij laten gaan. In het dorp heerste een rust zoals die ook toen al in de steden niet meer aanwezig was. Een dorp waar de middeleeuwse sfeer nog steeds aanwezig was. Een prachtige natuur en een prachtige wereld ondergronds, de mergelgrotten.

Opkomst toerisme

Het toenemend aantal bezoekers, vooral uit de steden, zorgde in Valkenburg voor een bron van inkomsten. De stedelingen vertoefden graag in Valkenburg, zei proefde hier het verleden en konden genieten van de prachtige natuur. Vele toeristen kwamen naar Valkenburg met de spoorlijn.

Van grot sociëteit tot eerste VVV

In het jaar 1885 werd Vereniging Het Geuldal opgericht in Valkenburg. Het was de eerste VVV in Nederland. Het doel was de bevordering van het toerisme. De Vereniging Het Geuldal bestond vrijwel volledig uit leden van de Mirlitophile. Dit was vooral de rijkere middenstand, zij genoten van de aanwezigheid van de reizigers en toeristen en de kennis en verhalen die zij meenemen over de nieuwste ontwikkelingen.

Daarbij speelde de mysterieuze onderaardse mergelgrotten een belangrijke rol. Het waren de perfecte plaatsen om avonden te vertoeven. De grot sociëteiten hadden zelfs in de mergelgrotten kamers ingericht. Meubilair werd uitgekapt uit de mergelsteen en op de wanden werden wandtekeningen aangebracht. In de Gemeentegrot zijn nog veel van dit soort verlaten clublokalen terug te vinden.

Hotels in Valkenburg

De bezoekers moeten ergens kunnen overnachten, er kwamen steeds meer hotels en andere overnachtingmogelijkheden in Valkenburg. Voorbeeld van hotels uit die tijd zijn Hotel Schaepkens van St. Fyt en Parkhotel Rooding. Hotel Schaepkens opende op 1 Maart 1885 zijn deuren. Nu is dit hotel het grootste hotel in Valkenburg. Parkhotel Rooding was oorspronkelijk een Kurhaus.

Massa toerisme in opkomst

Vereniging Het Geuldal organiseerde aan het einde van de 19e eeuw, voor de steeds in grotere getallen aanwezige toeristen, steeds meer activiteiten. Rondleidingen met gids door de mergelgrotten of de beroemde fakkeloptochten in de Gemeentegrot. Op de Cauberg wordt een rotspark aangelegd en de Heunsberg krijgt een uitzichttoren.

De aantrekkingskracht die Valkenburg in het midden van de 19de eeuw had werd veranderd door de vele activiteiten. Het karakter van een dorp waar de tijd sinds de val van het kasteel heeft stilgestaan is niet meer. Maar wel een mooi oud dorp waar voor de toerist allerlei activiteiten zijn.

Ook daarbij voelt de toerist zich thuis het Valkenbergse. Tegenwoordig profileert Valkenburg zich als mergelstad. Waarbij de mergelgrotten uiteraard een belangrijke spelen. Al worden in de mergelgrotten tegenwoordig vooral activiteiten georganiseerd waar de toerist ondergronds avontuur kan beleven. Zoals spooktochten, mountainbike, paintball en dergelijke. Massa toerisme dus. © 2008 - 2010 Danweetjehetwel, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 02-12-2008, laatst gewijzigd op 02-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Danweetjehetwel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kerstweekend Zuid-Limburg: Kerstmis 2009 staat weer voor de deur en de voorbereidingen zijn alweer in volle gang. Overal worden kerstmarkten georganiseerd maar nergens in Nederland kan je zo genieten van uni…
• Speelschema Eredivisie 2009 - 2010 (Speelrondes): Het nieuwe seizoen van de eredivisie komt er weer aan. Zoals elk jaar word de eredivisie speelschema van tevoren vrijgegeven. In de speelschema van de erediv…
• Toerisme Israël: Joods religieuze plaatsen: Israël kent 4 heilige Joodse steden: Jeruzalem, Hebron, Safed en Tiberias. Elk op hun eigen wijze zijn ze heilig voor Joden. Jeruzalem voornamelijk vanwege de Klaa…
• Vormen van Toerisme: Toerisme is big business, het is een wereldwijde, enorme industrie. Om wat duidelijkheid te scheppen in deze enorme stroom hier een aantal modellen om het overzicht niet kwijt te raken.
• Leuke uitstapjes in Limburg: Limburg, gewoon in Nederland, maar toch een beetje buitenlands. De bourgondische sfeer, de heuvels, mooie uitzichten.... Hieronder leuke uitstapjes voor een dagje of weekend in L…

Bronnen en/of referenties

• Silvertant, J. Vreigele bie de bok. Valkenburg in de tweede helft van de negentiende eeuw. Valkenburg 1996
• http://nl.wikipedia.org/wiki/Spoorlijn_Maastricht_-_Aken
• http://www.danweetjehetwel.nl/landen_en_steden/nederland/valkenburg