Achnaton, farao tegen wil en dank

Achnatons eigenlijke naam was Amenhotep IV, zijn vader Amenhotep III had voor hem lang (bijna veertig jaar) en succesvol geregeerd. Aanvankelijk was het niet de bedoeling dat Amenhotep zijn vader zou opvolgen, zijn halfbroer Toetmosis was als oudste zoon van de farao en zijn hoofdvrouw (Koningin Tiye) de gedoodverfde kandidaat. Helaas stierf Toetmosis een voortijdige dood.

Amenhotep IV, de dichter

Amenhotep IV was een dromerige, spirituele jongeman met een hart van een kunstenaar en filosoof, van een dichter. Later in zijn leven schreef hij, in ieder geval, één prachtig gedicht: de Hymne van de Aten. Amenhotep IV hield zich het liefst op de achtergrond en had bijna een afkeer had van macht, politiek en de daarbij behorende intriges. Ik kan me voorstellen hoe Amenhotep zich voelde op het moment dat hij besefte dat hij werd beschouwd als de volgende farao van Egypte. Elke jongeman zou zich geïntimideerd voelen door een dergelijke zware verantwoordelijkheid, zelfs al wordt je al van kinds af aan voorbereid op het koningsschap. Amenhotep moet doodsbenauwd geweest zijn en kreeg daarbij weinig steun en vertrouwen van zijn omgeving en zijn volk die ook wel inzagen dat hij niet over het karakter en de kwaliteiten van een farao beschikte. Daarbij was zijn vader een succesvolle en populaire farao, een moeilijk voorbeeld te volgen.

Co-regent

Amenhotep heeft waarschijnlijk een tijd lang als co-regent samen met zijn vader geregeerd. Sommige Egyptologen geloven dat het co-regentschap zeven tot twaalf jaar heeft geduurd, anderen beweren dat, als er al sprake van een co-regentschap geweest is dat niet langer dan een jaar heeft geduurd. Alles wijst erop dat vader Amenhotep III op het laatst van zijn leven een zwaarlijvige en ziekelijke man was. Uit onderzoek van zijn mummie is bijvoorbeeld gebleken dat zijn gebit in een dusdanige slechte conditie verkeerde dat hij daar in zijn laatste jaren regelmatig en hevig last van moet hebben gehad. De laatste viering van zijn jubileum was sober, heel goed mogelijk dat dat was omdat de farao erg zwak was, misschien werd zijn zoon inmiddels gezien als de ware farao. Amenhotep sterft in zijn negenendertigste regeringsjaar.

Nefertite en een nieuw geloof

Amenhotep IV trouwt met Nefertite. Nefertiti was de dochter van Eje, een belangrijk figuur aan het hof van Amenhotep III. Nefertiti en Amenhotep IV krijgen zes kinderen, allemaal dochters. Nefertiti wordt beschouwd als de mooiste vrouw van de oudheid, haar prachtige en werledberoemde buste is te bewonderen in het Altes Museum in Berlijn. Tijdens zijn bewind verlaat Amenhotep IV Luxor en vestigt zich in het huidige Tel El Amarna, een uitgestrekt stuk woestijn tussen Luxor en Cairo. Het mag een wonder genoemd worden dat het de bevolking gelukt is om binnen twee jaar een heel nieuwe hoofdstad, Amarna, de grond uit te stampen op een plek waar daarvoor alleen woestijn was. Zijn moeder, Koningin Tiye, begeleidt de jonge koning naar de nieuwe hoofdstad. De aanhangers van de lange co-regentchapstheorie geloven dat Amenhotep IV een eigen plek wilde waar hij wat onafhankelijker van zijn vader kon regeren. De anderen noemen als reden voor zijn vertrek uit Luxor zijn behoefte zich te isoleren om zich totaal te richten op zijn ‘nieuwe’ geloof. Feit is dat de invloed van de Amonpriesters op dat moment erg groot is en dat de nieuwe farao die macht wil breken. Of hij dat nu uit overtuiging of uit politiek opportunisme heeft gedaan, kunnen we niet meer achterhalen. Wat we wel kunnen zeggen is dat het hem lukt de macht te breken, zij het maar tijdelijk en tegen een zeer hoge prijs. © 2009 - 2010 Alba, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 02-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Alba is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Achnaton en de verering van de Aten: De Egyptenaren kenden een geloof met veel goden (polytheïsme). Elke stad had zijn eigen beschermgod. In de tempels gewijd aan deze goden, voerden priesters hun rituelen u…
• De heerser die de zon introduceerde: Achnaton is een farao uit de geschiedenis van het Oude Egypte. Deze farao wordt gerekend tot de 18e dynastie. Hij bracht het hele land in oproer door zijn veranderingen i…
• Achnaton, Nefertiti en Smenkhare: Alle deskundigen zijn het erover eens: Achnaton verzaakte zijn plichten als farao. Hij verliet zijn nieuwe hoofdstad, toen die eenmaal af was, niet meer. Hij verwaarloosde a…
• Farao, farao's: de top-8 bekendste koningen van Egypte: Dit artikel behandelt de top-8 beroemdste heersers van Egypte. Deze koningen c.q. farao's zijn afkomstig uit verscheidene dynastieën en speelden elk ee…
• Egyptische kunst 10. Achnaton, revolutie in kunst en religie: Amenhotep IV, ook wel Achnaton, voerde het monotheïsme in; de dienst aan de zonnegod Aton. Naast deze revolutie op godsdienstig gebied, hervormde…

Bronnen en/of referenties

• Christine El Mahdy: Toetankhamon: Leven en dood van een kind-koning
• Wikipedia