Het wiel even uitgespit

Een van de grootste technische innovaties in de tijd is zonder enige twijfel een wiel dat om zijn as draait. De uitvinding was er niet alleen een die de wereld op zijn spreekwoordelijke grondvesten ging laten daveren, maar deze uitvinding zou eveneens een ware revolutionaire stap in de moderne denkwijze van de mens teweegbrengen.

Wat?

• De effectieve uitvinder van het wiel is tot op de dag van vandaag onbekend. Wel is geweten dat de ontwikkeling van het wiel in de vorm dat wij het nu kennen een evolutie is die vele tijden en beschavingen heeft doorlopen.
• Er wordt wel aangenomen dat de Sumeriërs (nu zuidoost Irak) het wiel zouden hebben ontwikkeld.
• Wat we wel weten is dat de tijden voor het wiel, tijden van hard labeur waren. Denk maar aan die arme mensen die alles over de grond dienden te slepen voor verplaatsingen, doordat ze nog geen wielen kenden.

Eerste wielen

• De eerste primitieve wielen dateren uit Egyptische, Assyrische en Babylonische beschavingen, een 55OO jaar geleden. (de eerste voorlopers van wielen bij de egyptenaren waren boomstammen die op regelmatige afstand van elkaar als rollen gebruikt werden om de enorme steenblokmassa’s omhoog te trekken)
• De voorloper van het wiel was een deur die op een spil (lees pen) boven en onderaan draaide die enerzijds in de deur en anderzijds in de deurstijl bevestigd was. (er bestonden immers nog geen scharnieren dan).
• Het echt ronde wiel was vervaardigd uit een stuk hout, en verscheen rond 3000 v.Chr.
• Het eerste ronde wiel was ongeveer rond 32OO v.CH.
• De eerste moderne wielen zijn gesignaleerd rond de Middellandse zee een dikke 5000 jaar geleden.

Weetjes

De geruchten gaan dat de mogelijkheid bestaat dat het primitieve wiel in drie gebieden, nl: Babbelonië, Egypte en Assyrië, ongeveer tegelijkertijd uitgevonden zijn.

• Het eerste ronde wiel was ongeveer rond 32OO v.CH.
• De eerste ronde wielen bestonden uit een geheel hout. Dit was moeilijk, omdat de mensen toen de middelen nog niet hadden om mooie ronden uit te zagen. Niet lang daarna ondervonden ze dat ze met drie aan elkaar bevestigde planken makelijker ronden kon zagen.
• Later werden die drie planken aangepast tot aan elkaar gemaakte spieën (denk taart) aan elkaar bevestigd, ook een cirkel konden vormen.
• Een leerlooier (kleermaker) bond een reep leder rond de wielen.
• Nog later bond de smid een reep metaal of koper zond deze cirkelwielen, dit bevorderde de slijtlaag. Houten wielen versleten namelijk sneller dan men ze kon maken. De wegen (lees karrensporen) lagen niet zo effen als de mooie asfaltjes van vandaag.
• Rond 2000 V.CH. werden de eerste wielspaken uitgevonden. De wielen werden er veel lichter en wendbaarder door. (denk Ben Hur en strijdwagens).
• De eerste draadspaken kwamen er rond 1800. Dat maakte dat de wielen en sterker, en lichter en wendbaarder werden.
• ingenieur Robert W. Thomson (Schotland) vond in 1845 de luchtband uit.

Prille ontwikkelingsstapjes

• Het gebruik van deuren die op de spil draaien boven en onder, waren de aanzet tot de uitvinding van een pottenbakkerswiel.
• Dat was eerst een uitgehouwen stenen stijl met put in het midden langs de ene kant en bult aan de andere kant. Er was nog geen gat in het midden.
• De dag het gat in het midden gemaakt werd, was het eerste wiel uitgevonden.
• Die dag werd de mens merkbaar mobieler en historische opzoekingen leren ons dat de eerste echte voertuigen met wielen strijdwagens waren.
• De volgende voertuigen waren de boerenkarren die getrokken werden door ossen.
• Nog later kreeg de uitvinding van het wiel in zijn ronde vorm economische gevolgen.

Een greep wieltjes vandaag:

• Tandrad,
• Fietswiel,autowiel,
• Allerlei machineonderdelen

Door de mechanische waarde van de ontdekking van eht wiel kunnen we met een gerust hart stellen dat de gebruiksmogelijkheden onbeperkt lijken.

Een wielgedicht

Geschiedenis van ’t wiel
’n oerlied gezongen in tactische noten
gedraaid in kleurig rood tot het hart
met vingers van de daad gelaafd
in droom met ’t spillig schromen
genade zoekend in woordenkracht

want ’t oerwiel gedraaid op ‘t platteland
als zondenlast die God trotseerde
gek ogenrollend doch briljant
werd hij alsnog van stam verkast
ja historie is soms flagrant

Sabine Luypaert

Andere wielen

(een greep)

• Het wiel (tijdschrift)
• In het wiel van iemand zitten (gezegde)
• De lering van het Wiel van het Leven ( Tibetaans boeddhisme)
• Indiaans medicijnwiel
• Ouijawiel
• Gebedswielen (zie link2)
• Rotary Wielembleem (zie link3
)

• Tandrad (tijdschrift
)

• Het wiel uitvinden bij beoordelen door Loek van den Broek en Gert van Grunsven
• Het boek van de toekomst door Brigitte Coppin, Vincent Desplanches, Barbara Simons (2003)

Links

Wielbouwinfo
Een gebedswiel
Het rotary wielembleem © 2006 - 2010 Salu, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 02-11-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Autopech - vervangen van een lekke band: Vooreerst heb je een aantal gereedschappen nodig om de band te kunnen vervangen. Het vervangen van een autoband gebeurt in een handomdraai. Iedereen kan het.
• ABS Antiblokkeersysteem: Bij het kopen van een nieuw auto zul je de term ABS vaak tegen komen. Wat houdt deze term in en hoe werkt het? Hopelijk worden hier je vragen beantwoord over ABS.
• Tips om piepende trommelremmen van de fiets te verhelpen: Veel trommelremmen beginnen na verloop van jaren te piepen of te kraken bij het gebruik. Hieronder wat tips om daar wat aan te doen.
• Geschiedenis van de fiets: Tegenwoordig heeft iedereen wel een fiets, maar vroeger was dat niet zo. Ze waren onbetaalbaar en bovendien ook erg onhandig omdat er geen trappers opzaten. Je moest je met je voet…
• Hoe verwissel ik een autoband?: De reis richting de bekende vakantie landen kan nogal wat ongemakken bezorgen. Kleine ongelukjes zullen er zeker zijn, daar kun je niks aan oplossen. Maar als je een lekke ban…