Toen Nederland nog geen koelkasten had
"Vroeger", en daarna volgt een verhaal van iemand die het nog kan weten. De tijd dat we nog geen mobiele telefoons hadden, of de tijd dat er nog geen computer was, zijn de bekendste verhalen die verteld worden over wat vroeger allemaal anders was. Iets verder terug in de tijd komen we ook bij een boeiende 'vroeger' terecht: in de vijftiger jaren waren er nog vrijwel geen koelkasten te vinden in Nederlandse huishoudens. Het was de tijd van de melkboer.
de uitvinder van de koelkast
Bekende namen in de geschiedenis van uitvinders zijn bijvoorbeeld Bell of Morse. Is er uberhaupt iemand die weet wie de uitvinder van de koelkast is? Of van andere keukenapparatuur en huishoudelijke apparatuur? De vaatwasmachine zal toch ook wel ooit ontdekt zijn? Voor de uitvinding koelkast kunnen we een aantal mensen aanwijzen. Dat komt vooral omdat de koelkast oorspronkelijk niet voor huishoudelijk gebruik bedacht is.- Evans, Amerikaan, 1805: ontwerpt een koelkast, maar doet er nooit iets mee.
- Gorrie, Amerikaan, 1842: ontwerpt een apparaat om ziekenhuiskamers te koelen, dat bleek heilzaam voor zieken met (gele) koorts
- von Linde, Duitser, 1879: eerste koelkast voor huishoudelijk gebruik (heel duur en een hoop lawaai)
- von Platen en Munters, Zweden, 1926: patent op huishoudelijke koelkast met electromotor. Het bedrijf Electrolux gaat ze verkopen. En daarmee begint de opmarks van de koelkasten in woningen.
Nederland, 1957
In drie van de 100 woningen staat inmiddels een koelkast. Oftewel: in 97 van de 100 woningen nog niet! We zitten dan midden in de periode van de wederopbouw. Er is natuurlijk veel beschadigd en vernietigd in de oorlog, de maatschappij wordt, onder Amerikaanse invloed, opnieuw opgebouwd. Amerikaanse merken komen ook deze kant uit. Coca Cola bijvoorbeeld verandert van een luxemerk in een volksmerk, alhoewel het in die tijd nauwelijks thuis gedronken werd. Je ging er vooral op uit om ergens een cola te halen. In 1957 zitten we nog net niet in het tijdperk van de zelfbedieningssupermarkt. Mensen gingen nog naar de winkel om de hoek, vertelden wat ze nodig hadden, en dat werd dan gepakt en in een tasje gedaan door een van de medewerkers. De vrouwen gingen dagelijks hun boodschappen doen. Geen grote voorraden, en zeker geen bederfelijke dingen. Er was immers over het algemeen nog geen koelkast. Al zeker geen vriezer! Behalve de winkel om de hoek waren er ook veel en veel meer bakkers dan nu, slagers, groenteboeren, enzovoort. Brood werd altijd vers gehaald bij de bakker. Ook waren er velen die aan huis bezorgden. De winkel om de hoek deed dat. Het bekendste echter is de melkboer, inmiddels vrijwel verdwenen. Iedere wijk had zo'n beetje zijn eigen melkboer. De melkboer zette de nieuwe fles, of flessen, neer voor de deur, en haalde de oude op. Op de pof kopen kon in die tijd nog, alhoewel dat al aan het veranderen was. Mensen hadden hun vaste winkels, en vaak werd er maar eens per week of eens per periode afgerekend. Dat gold ook voor de melkboer.Tips voor warme dagen
Er werd thuis bij de doorsnee burger nog geen cola of fanta of wat dan ook gedronken. Light al helemaal niet trouwens, dat kwam pas in de tachtiger jaren. Als men iets dronk dan was het hoofdzakelijk koffie of thee. Melk natuurlijk. En wellicht nog wat siroop. Koffie of thee was temperatuursonafhankelijk, water uit de kraan had ook een normale temperatuur, maar vooral melk moest natuurlijk niet te warm opgedronken worden. Hoe men het dan wel deed? En wat men nu nog steeds kan doen als de koelkast kapot zou zijn:- Veel woningen werden toen nog gebouwd met een kelder, vaak onder de trap. In de kelder was het altijd donker, geen verlichting, en dus was het daar ook altijd wat kouder.
- Sommige woningen hadden balkons. Op een balkon, als de zon er maar niet opstond, was het altijd frisser dan in de woning.
- Buiten de grote stad had je meer ruimte, en er waren ook woningen met een schuurtje. In een schuurtje kon je makkelijk dingen in een hoek zetten.
Verwante artikelen
- Mislukte uitvinding: Zoenschermpje: Dit is een belachelijke uitvinding. Toch is hij serieus bedoelt. De uitvinder moet gedacht hebben dat hier een markt voor was. Hij vroeg patent aan.
- De uitvinding van de microscoop, verrekijker en telescoop: De uitvinding van de microscoop is een ingewikkeld verhaal. Meerdere mensen claimen de microscoop te hebben uitgevonden. Het is in ieder geval in Ne…
- Herschikking van het labelsysteem op elektrische apparaten: Elektrische huishoudapparaten zonder A-label zullen binnenkort van de markt verdwenen zijn. Tenminste als het voorstel van de Europese Commissie ge…
- Koop voor hetzelfde geld een energiezuinige koelkast: Oude koelkasten zijn stroomvreters. Maar ook sommige nieuwe koelkasten of koelvriescombinaties kunnen er wat van. Een energielabel A is tegenwoordig bijn…
- Hoogte van de verwijderingsbijdrage: Tegenwoordig wordt er bij bepaalde huishoudelijke apparaten automatisch verwijderingsbijdrage opgeteld bij het aankoopbedrag. In ruil hiervoor kunt u de afgedankte varian…
Reageer op het artikel "Toen Nederland nog geen koelkasten had"
Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.
