De VS in de 19e eeuw: Het Westen

Tegenwoordig is Californië de dichtstbevolkte staat van Amerika. Terwijl al in de 17e eeuw kolonisten zich aan de Oostkust vestigden, bleef de Westkust tot rond 1840 zeer dun bevolkt. In 1849 nam de bevolking snel toe na de vondst van goud, de beroemde en beruchte 'gold rush' (zie afbeelding links). Californië en Texas maakten tot 1848 deel uit van Mexico. De Amerikaans-Mexicaanse oorlog om het bezit van deze staten resulteerde erin dat het zuidwesten van de VS zijn huidige vorm kreeg.

De kolonisatie van Californië

Naar verluidt was de eerste blanke die de kust van het huidige Californië bezocht Juan Rodriguez Cabrillo, een Portugese zeevaarder die in 1542 in de baai van San Diego landde. Omstreeks 1580 voer sir Francis Drake, de stoutmoedige Britse zeevaarder, binnen in wat nu bekend staat als Drake's Bay, in de omgeving van San Francisco. Spaanse ontdekkingsreizigers trokken in de 17e en 18e eeuw langs de hele kust van Californië. Spaanse priesters begonnen al in 1769 missieposten in dit gebied te bouwen. De Spaanse kolonisten drukten hun stempel op de cultuur van Californië, wat nog steeds merkbaar is. In het begin van de 19e eeuw trok de noordkust van de Stille Oceaan pelshandelaren uit Engeland, Rusland en de Verenigde Staten aan, terwijl zich in de tweede helft van de eeuw een dunne stroom van kolonisten van de Oostkust begon te wagen aan de lange reis over de Atlantische Oceaan om Kaap Hoorn en vervolgens opwaarts langs de westkust van Zuid-Amerika, om zich te vestigen aan de kust van de Stille Oceaan. Een tweede kleine stroom ging over land en trok door de brandende woestijnen van het Zuidwesten en over de ijzige toppen van de Sierra's. Alleeen de meest onverschrokken reizigers werden door dergelijke moeilijkheden niet ontmoedigd. De kust van de Stille Oceaan zou dan ook spaarzaam bevolkt kunnen zijn gebleven, als er geen wereldschokkende gebeurtenis had plaatsgevonden: in Californië werd goud ontdekt!

De goudkoorts

Op 24 januari 1848 vond James W. Marshall, die bezig was voor een zekere captain John Sutter een molen te bouwen in de Sacramento Valley, goud in het zand van de rivier. Binnen het jaar brak de razernij van de gold rush van 1849 los. De eerste gouddelvers die naar Californië kwamen werden daarom '49-ers' (fourty-niners) genoemd. Overal ter wereld werden miljoenen door de goudkoorts aangegrepen, en tienduizenden trokken naar de goudvelden van Californië. Het waren Amerikanen en Europeanen, boeren en bankiers, ambtenaren en predikanten, jong en oud. Zij voeren rond Kaap Hoorn of kwamen per schip naar de landengte van Panama, dan over land naar de Stille Oceaan en vervolgens per schip naar de Westkust. Of ze kwamen helemaal over land, in krakende karren, getrokken door muilezels of zwoegende paarden. Velen maakten hun fortuin en verloren het. Er werd gegokt, gedronken en op hysterische wijze geld uitgegeven. Kroegbazen werden rijk en rovers beleefden gouden tijden. Het was een periode waarin alle zelfbeheersing opzij werd gezet. In het eens zo dun bevolkte land schoten de steden als paddestoelen uit de grond. De plaatsen waar naar goud gezocht werd veranderden na de goudkoorts in spooksteden, waarvan sommige nog steeds bewaard zijn gebleven, zoals het toeristische Bodie in Californië.

De kolonisatie van Texas

Zes diverse vlaggen hebben in de loop van de geschiedenis over Texas gewapperd: de Spaanse, de Franse, de Mexicaanse, die van de onafhankelijke Republiek Texas, die van de Geconfedereerden (de afgescheiden Zuidelijke staten tussen 1861 en 1865) en de Stars en Stripes. Iedere vlag markeert een kleurrijke en woelige periode in de geschiedenis van deze staat. Omstreeks 1820 vestigden zich 300 Amerikaanse families in Texas, dat, evenals de huidige staten New Mexico, Arizona en Californië, tot Mexico behoorde. Mexico zelf was Spaans bezit. In 1821 maakte Mexico zich van Spanje los en werd een keizerrijk onder Augustin I. Al spoedig hadden zich vele tienduizenden Amerikaanse kolonisten in Texas gevestigd. De Mexicaanse regering begon onrustig te worden door dit steeds toenemende aantal Amerikanen en verbood in 1830 verdere kolonisatie.

Texas als onafhankelijke staat

In 1834 werd generaal Santa Anna dictator van Mexico, dat in 1821 onafhankelijk werd van Spanje. Een jaar later kwamen de Amerikanen in Texas in opstand tegen zijn harde bewind een vestigden een eigen bestuur. Hun troepen vielen San Antonio aan, dat door de Mexicanen werd opgegeven. Boos en misschien bang door de stoutmoedigheid van de Texanen, stuurde Santa Anna een groot leger naar San Antonio. De Texanen hadden zich teruggetrokken binnen de Alamo, de kapel van de oude Spaanse missiepost (zie foto links). Twee weken lang belegerde Santa Anna de Alamo met 5000 man tegen 182 Texanen. Tenslotte werden alle bezetters over de kling gejaagd. 'Denk aan de Alamo' werd een strijdkreet voor de overige Texanen. Onder leiding van generaal Sam Houston overweldigden zij het Mexicaanse leger in de Slag bij San Jacinto.

De Amerikaans-Mexicaanse oorlog

Texas bleef bijna tien jaar onafhankelijk. Van het begin af zocht de nieuwe staat aansluiting bij de Verenigde Staten. Frankrijk en Engeland wilden echter dat Texas onafhankelijk zou blijven, zodat de VS niet het gehele Zuidwesten in handen zouden krijgen. Eind 1845 werd Texas de 28e staat, waardoor de verstandhouding tussen Mexico en de Verenigde Staten aanzienlijk verslechterde. Op 13 mei 1846 brak er dan ook oorlog uit tussen beide landen. De VS behaalden in deze ongelijke strijd de ene gemakkelijke overwinning na de andere en begin 1848 werd de vrede getekend. Als resultaat van dit conflict kregen de Verenigde Staten er ongeveer 1.500.000 km² land bij, waaronder de huidige staten New Mexico, Arizona en Californië. Onder het Verdrag van 1850 werd Californië als vrije staat opgenomen, hetgeen het evenwicht tussen staten met recht op slavenhandel en slavenvrije staten verstoorde. Ook dit zou, zoals we nog zullen zien, één van de aanleidingen tot de Burgeroorlog worden. In de laatste decennia van de 19de eeuw beleefde Texas een grote opbloei door de veeteelt, later vooral ook door de vondst van aardolie. In oppervlakte is Texas na Alaska Amerika's tweede staat.