InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Willem van Oranje veroverde Engeland

Willem van Oranje veroverde Engeland

Willem van Oranje veroverde Engeland Prins Willem III voerde in 1688 een geslaagde invasie op Engeland uit. Hij bezat een vloot van ruim 300 schepen waarmee hij de Noordzee overstak, en naar Londen marcheerde. In de Engelse hoofdstad nam hij plaats op de troon. De Engelsen spreken van de "Glorieuze Revolutie". Willems echtgenote Maria Stuart was de oudste dochter van koning Jacobus II van Engeland. Het was een gedwongen 'politiek' huwelijk; men wilde Engeland tot permanente bondgenoot maken in de strijd tegen de Fransen.

De Republiek omstreeks 1672

Ten tijde van het rampjaar 1672 trokken uit het zuiden de legers van de Franse koning Lodewijk XIV naar onze grens, uit het oosten rukten de bischoppen op, en in het westen dreigde de gecombineerde Frans-Engelse vloot. Wat bijna de ondergang van de Republiek werd, betekende voor de Prins Willem III van Oranje een keerpunt in zijn carriere. Later zou het zelfs resulteren in een bekroning in Londen 17 jaar later.

Jarenlang werd er voor de prins gelobbyd in de Staten Generaal om hem naar voren te schuiven als de nieuwe stadhouder. De Hollandse regenten waren echter tegen en zetten de prins uiteindelijk mat door het stadhouderschap af te schaffen. Toch had men een aanvoerder nodig voor de landoorlog, en Willem was hiervoor de enige kandidaat. Daarom benoemde men de prins tot kapitein-generaal en admiraal-generaal. De deur naar het stadhouderschap stond weer op een kiertje.

De oorlog op zee tegen Engeland werd binnen twee jaar tijd door Tromp en de Ruyter in ons voordeel beslist. De oorlog op het land leverde niet veel op.

Drie jaar later dwongen de militaire en politieke ontwikkelingen de prins tot handelen. Frankrijk was aan de winnende hand. Als de republiek zou vallen, dan zou het gedaan zijn met Willem's carriere. Er was feitelijk maar een macht binnen Europa die gewicht in de schaal kon leggen ten opzichte van de Fransozen en Lodewijk: Engeland. Daarom trouwde hij met de prinses Mary zodat er tegelijkertijd een politiek verbond gesmeed werd. Op 4 November 1677 werd het huwelijk voltrokken.
In 1678 werd de vrede met Frankrijk getekend. Willem's carriere kwam hiermee tijdelijk tot stilstand.

Merkwaardige wending

Binnen het Engelse hof waren de gemoederen aan het oplopen; de oorzaak was de stammenstrijd -katholiek versus protestants- over het geloof. In protestante landen als de Republiek en Engeland beschouwde men katholieken als staatsgevaarlijk. Daarom werd men zeer onrustig in Engeland toen de zeer katholieke Jacobus II zijn broer Karel II opvolgde. In het diepste geheim werd Willem III gepolst of hij de rol van Jacobus II wou overnemen. Hij begon voorzichtig nee te zeggen, maar hij was wel bereid "...de natie en het geloof te redden", als hij schriftelijk werd uitgenodigd door mannen van gezag. Die schriftelijke uitnodiging kwam en men verzekerde de prins ervan dat "... 19 van de 20 mensen verlangen naar veranderingen" en "... de ondertekenaars zullen u bij uw landing zullen bijstaan". Willem accepteerde de invitatie.
De uitnodiging vermeldde niet of Jacobus II zich zonder tegenstand van de troon zou laten zetten, dus er was niet alleen een leger nodig maar ook een vloot voor de overtocht.

Engelse troon

Overal werden troepen ingehuurd, vrachtschepen gecharterd, en oorlogsschepen gereed gemaakt. Tegen eind Oktober lag de vloot zeilklaar. De verzamelde vloot voer uit op 30 Oktober 1688 vanaf den Briel. Nauwelijks buitengaats sloeg een felle,
korte storm de vloot uiteen. Er ging slechts een schip verloren en de schade bleef binnen de perken. Op 11 November ondernam men een tweede poging, ditmaal vanaf Hellevoetsluis. Op de 14e kwam men aan in Torbay, een baai ten oosten van Plymouth. De 15e begon de ontscheping en zonder een schot gelost te hebben trok de prins 24 uur later met zijn troepen richting Londen. Voorop 300 man cavalerie op zware Belgische paarden, daarna een contigent Surinamers, gevolgd door Laplanders in zwarte harnassen. De prins werd omringd door "... 100 edelen en pages alsmede 50 strijdrossen, ieder geleid door twee knechts". Er werd gepoogd de bevolking voor zich te winnen; de soldaten betaalden voor wat ze namen. Jacobus zag zijn macht afbrokkelen, want regiment na regiment liep over naar de prins. Uiteindelijk vluchtte de koning, en de troon werd vacant verklaard.

De zeer begeerde status die de prins als stadhouder genoot, verbleekte bij die van het Engelse koningsschap. De kroon die de prins aangeboden werd, was van het ouderwetse stempel: de koning kon bijna als alleenheerser regeren.
In Nederland noemt men dit verhaal wel de "glorieuze overtocht". In Engeland staat het verhaal echter te boek als "the Glorious revolution". Dit komt omdat Willem de zogenaamde "Bill of rights" tekende; een wet die de macht van de koning beperkte. De wet is tot op heden geldig. De kroon verloor haar macht; alleen de glans van het koningschap bleef.
© 2009 - 2014 Tronic, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op . Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Uitslagen Feyenoord-Willem II vanaf 1956Uitslagen Feyenoord-Willem II vanaf 1956Uitslagen van Feyenoord tegen Willem II vanaf 1956. Feyenoord heeft uiteraard de meeste wedstrijden gewonnen tegen de Ti…
Eredivisie voetbal programma 2008 - 2009Eredivisie voetbal competitie 2008 - 2009 Het complete wedstrijdoverzicht van de nieuwe voetbalcompetitie is er weer! Ve…
Koning Willem-Alexander en Koningin MáximaKoning Willem-Alexander en Koningin MáximaOp 28 januari 2013 deelde Koningin Beatrix in een televisietoespraak mee dat zij op 30 april van dat jaar zal aftreden.…
Koninklijke grafkelder in Nieuwe Kerk in DelftKoninklijke grafkelder in Nieuwe Kerk in DelftAls mensen van de Nederlandse koninklijke familie overlijden, worden ze vaak bijgezet in de grafkelder in de Nieuwe Kerk…
Beatrix  Vrijvrouwe van Ameland met Fries bloedBeatrix Vrijvrouwe van Ameland met Fries bloedKoningin Beatrix heeft Fries bloed in de aderen. De vorstin erfde de titel Erf- Vrijvrouwe van Ameland van Johan Willem…

Reageer op het artikel "Willem van Oranje veroverde Engeland"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tronic
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Schrijf mee!