Paarden: vroeger en nu

Paarden zijn een internationaal verschijnsel. Het enige dat per land kan verschillen, is het gedrag van de mensen die met paarden omgaan. Sinds de tijd van de Romeinse Gladiatoren - en zelfs daarvoor - werden er paarden voor de sport gefokt. Lees hier meer over het paard van vroeger en nu.

De tegenwoordig bestaande paardenrassen zijn in twee hoofdgroepen ingedeeld: de warmbloedpaarden, waaruit het rijpaard is voortgekomen en de koudbloedpaarden, waartoe het trekpaard behoort.

Opnieuw ontdekt

Met de komst van de verbrandingsmotor verdween het paard als lastdier, maar enkele tientallen jaren later ontdekte de mens het paard opnieuw. Men ging paardrijden uit liefhebberij en men introduceerde de wedstrijdsport met paarden.

Doordat men over veel meer vrije tijd kon beschikken en doordat de jeugd, die in een welvaatststaat leeft, steeds meer mogelijkheden kreeg, nam de belangstelling met de jaren toe. Mensen uit alle lagen van de bevolking rijden tegenwoordig paard. Één ding is duidelijk geworden: in een land dat zich in hoog tempo ontwikkelt, ontstaat een toenemende behoefte aan ontspanning en rust. De mensen vluchten weg uit een wereld vol staal en beton, mensenmassa's en benzinedampen, terug naar de vrije natuur. Want zittend op de rug van een paard kan men ontsnappen aan het lawaai en de drukte van het moderne bestaan en genieten van een ongerepte omgeving. Voor de onervaren ruiter is er altijd wel een rustig rijdier te vinden en wie meer prestatiegericht is, vindt ongetwijfeld een moedig en temperamentvol paard.

Beroemd ras

In veel landen worden paarden nog steeds gefokt als lastdier, zoals dat door de eeuwen heen het geval is geweest. Het klimaat, de omgeving en de specifieke behoeften van de gebruikers hebben inmiddels geleid tot het ontstaan van vele beroemd geworden rassen. De eisen die sporten als rennen, draven, springen en polo stellen, leiden tot de ontwikkeling van weer andere paardetypen. In de amusementswereld van het circus en de rodeo zijn de schoonheid en de vurigheid van het paard onmisbare factoren.

Al met al kan men stellen, dat het paard zich z'n bestaansrecht heeft veroverd en dat 't in het al eeuwen durende gevecht tegen de beschaving uiteindelijk de overwinning heeft behaald.

Vroeger en nu

Een uitspraak van de Franse Bioloog Buffon. Deze uitspraak is één van de vele beroemde citaten met betrekking tot dit prachtige dier waarin schuchterheid en moed, enorme lichaamskracht en de bereidheid om de mens te dienen samengaan. Uit Buffons woorden spreekt duidelijk de reeds lang bestaande bewondering van de mens voor het paard.

Maar zijn woorden schiten tekort als het erom gaat eer te bewijzen aan een dier dat in de loop van de geschiedenis heeft bewezen, de trouwste en de waardevolste bondgenoot van de mens te zijn.
Shakespeare heeft de uitzonderlijke betekenis van het paard al onder woorden gebracht, toen hij Richard III liet uitroepen:

Sinds het paard duizenden jaren geleden is getemd, heeft het zich weten aan te passen aan de levensgewoonten van de mens. Het paard heeft op allerlei gebieden een zeer belangrijke rol gespeeld. In de handel, tijdens oorlogen, en in de sport. Deze bijdrage aan de ontwikkeling van de mens bracht John Trotwoodmore tot de volgende uitspraak:


Er zijn zelfs geschiedkundigen die beweren, dat alle grote beschavingen tot stand zijn gekomen in landen waar paarden werden gehouden en gebruikt, terwijl in landen waar het paard onbekend of niet getemd was, geen bijdrage aan de voortschrijdende ontwikkeling is geleverd. Het paard maakte zoveel indruk op primitieve beschavingsvormen, dat men de figuur van de ruiter als het symbool van macht beschouwde. Het eerbetoon van beeldhouwers, schilders, schrijvers en dichters heeft het paard en zijn uitzonderlijke eigenschappen boven alle andere dieren verheven.

Hoewel een ruiter tegenwoordig niet meer de vertegenwoordigeer is van de politieke macht, biedt hij nog altijd een fraaie, voorname aanblik. De machine heeft het paard voor een groot deel van zijn vroegere arbeidsterrein beroofd. Aan de reeks prestaties in de oorlog, handel en vervoer is in de twintigste eeuw een halt toegeroepen en het is niet waarschijnlijk dat de oude situatie ooit zal worden hersteld. Toch is er geen sprake van achteruitgang van de populairiteit van het paard. Het paard is beslist niet aan het uitsterven, integendeel. Het heeft zich eenvoudigweg aangepast aan de veranderde eisen van de mens.

Heropkomst van het paard

Nadat het aandal paarden gedurende de 40'er jaren was teruggelopen, neemt het paardenbestand op de hele wereld tegenwoordig weer toe. Maar dat niet alleen. De paarden zijn beter en mooier geworden en het aantal afzonderlijke rasesn is gegroeid.

In tal van landen zijn acties ondernomen om soorten te beschermen die met uitsterven worden bedreigd en om anderen terug te brengen naar hun natuurlijke omgeving, waaruit ze kortelings zijn verdwenen. Tegelijkertijd gaat de mens door met het ontwikkelen van kwaliteiten als snelheid, uithoudingsvermogen en behendigheid, die het paard zo geschikt maken voor diverse takken van sport en recreatie. Dat gebeurt door selectief te fokken en verstandig te trainen.

Schoonheid

Toen men ongeveer 200 jaar geleden begon met het organiseren van paardenrennen, - een sport die overal ter wereld enorme aantallen toeschouwers trekt - concentreerde alle aandacht zich op een bepaald ras, de Volbloed, het Engelse paard uit de 18e eeuw dat sindsdien in vrijwel alle paardenminnende landen als het renpaard bij uitstek wordt gefokt. Misschien draagt het uiterlijk vertoon waarmee paardenrennen nogal eens mee worden omgeven - tenslotte gaat het om een "koninklijke" sport - ertoe bij, dat men her en der de mening hoort verkondigen dat het renpaard in de paardenwereld zo ongeveer het volmaakste paard is.

Maar deze bewering gaat uiteraard niet op. Elk paard, elk ras, is een vorst in z'n eigen omgeving. De majestueuze, krachtige Percheron, of de snelle, sierlijk bewegende Camargue-pony zijn voor degene die er oog voor hebben mooier dan een Volbloed en ontegenzeglijk geschikter voor hun respectievelijke woongebieden, het rijke bouwland of de uitgestrekte, verradelijke moerassen.

De gracieuze bewegingen van de Volbloed zouden hem, in het tuig naast de stoere Shire, van wienig nut zijn en ondanks zijn kracht en zijn uithoudingsvermogen zou men de Vladimir op de renbaan niet kunnen gebruiken.

paardenrassen

Bent u geïnteresseerd in informatie over paardenrassen? Klik dan hier. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Geschiedenis (Kunst en Cultuur) op 27-05-2007, laatst gewijzigd op 23-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Welsh Mountain Pony - sectie A: Toch bijna iedere paardenliefhebber kent wel het ras Welsh Pony, maar als je het eens van dichterbij bekijkt zit het stamboek toch wel heel ingewikkeld in elkaar. Dit artik…
• Pony, kenmerken van de pony en ponyrassen: Als we een klein paard in de wei zien staan dan zeggen we meteen, dat het een pony is. Maar wat het woord pony nu echt betekent is niet algemeen bekend. Dat is op z…
• De Welsh pony sectie WBPR en sectie NWR: De Welsh pony heb je in alle grootte en kleine maten, je komt ze dan ook zowat wel in elke tak van de paardensport tegen omdat het veelzijdige pony's zijn ook zijn de…
• Kosten van een eigen paard: Het is de wens van velen, een eigen paard... Maar wat zijn de kosten van een eigen paard? Is het wel haalbaar? alles op een rijtje...
• De Exmoor pony, het ponyras uit Engeland: De Exmoor is een minder bekend ras in Nederland, het is een uit England afkomstige pony. En is goed geschikt voor kinderen. Ze vallen op door hun donkere hoofd en me…